Τι μπορεί να κάνει το NATO μετά την πτώση ενός μη επανδρωμένου εναέριου οχήματος (drone) σε πολυκατοικία στη Ρουμανία, χώρα-μέλος της Συμμαχίας; Ο οργανισμός προβάλλει το αποτρεπτικό αποτέλεσμα των μηνυμάτων του καθώς και τις σταδιακές αποκρίσεις του.
Η πιο γνωστή, «το άρθρο 5», περιλαμβάνει ρήτρα αλληλεγγύης η οποία προβλέπει ότι μία ένοπλη επίθεση εναντίον μίας χώρας-μέλους του NATO θα θεωρηθεί επίθεση εναντίον όλων.
Το άρθρο αυτό δεν έχει χρησιμοποιηθεί παρά μόνο μία φορά: μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2011 στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Όμως, «υπονοεί όλες τις δραστηριότητες του ΝΑΤΟ στο πεδίο της αποτροπής και της άμυνας, περιλαμβανομένης της τακτικής διεξαγωγής στρατιωτικών γυμνασίων και της ανάπτυξης μόνιμων στρατιωτικών δυνάμεων του NATO», υπογραμμίζει η Συμμαχία.
Η πτώση ενός drone σε πολυκατοικία στη Ρουμανία στη διάρκεια της χθεσινής νύχτας, η οποία προκάλεσε τον ελαφρύ τραυματισμό δύο ανθρώπων στην πόλη Γαλάτσι, κοντά στα σύνορα με την Ουκρανία, οδήγησε σε μια μελετημένη αντίδραση.
Σε πρώτο χρόνο, το ΝΑΤΟ εξέφρασε πολύ γρήγορα την αλληλεγγύη του με μία από τις 32 χώρες-μέλη του, στην αρχή διά της εκπροσώπου του και στη συνέχεια διά του γενικού γραμματέα του Μαρκ Ρούτε. Καταδίκασε επίσης την «ανεύθυνη» συμπεριφορά της Ρωσίας, υποσχέθηκε να προστατεύσει το έδαφος της Συμμαχίας και να ενισχύσει τις ικανότητες άμυνάς του στα ανατολικά του σύνορα.
Σε δεύτερο χρόνο, και μόνο αν η ενδιαφερόμενη χώρα το ζητήσει, οι Σύμμαχοι μπορούν να συνέλθουν για «διαβουλεύσεις».
Για το ευρύ κοινό, αυτό σταματάει εκεί. Όμως, διαβεβαιώνει το NATO, ο αντίκτυπος είναι πραγματικός.
Στη διπλωματία, κάθε λέξη μετράει και οι Ρώσοι ξέρουν πολύ καλά τη διάκριση ανάμεσα σε κάθε επίπεδο αντίδρασης, εξηγούν στις Βρυξέλλες.
Και πέρα από δηλώσεις και καταδίκες, η επίκληση του άρθρου 4 της Συμμαχίας γίνεται καλά αντιληπτή ως ένα επιπλέον στάδιο.
Το άρθρο 4
Το άρθρο αυτό προβλέπει ότι οι Σύμμαχοι «διαβουλεύονται κάθε φορά που, κατά τη γνώμη ενός από αυτούς, η εδαφική ακεραιότητα, η πολιτική ανεξαρτησία ή η ασφάλεια ενός από τα μέρη απειλείται».
Είναι κάτι που σημειώνουν οι Ρώσοι και το οποίο οδήγησε, στο παρελθόν, σε αλλαγή της συμπεριφοράς τους, λένε στις Βρυξέλλες.
Επίκληση του άρθρου 4 έχει γίνει εννέα φορές σε όλη την ιστορία του ΝΑΤΟ, εκ των οποίων τρεις φορές πριν από την προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία. Μετά το 2014, επίκληση του άρθρου 4 έχει γίνει έξι φορές, εκ των οποίων οι τρεις μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022.
Αυτές οι κεκλεισμένων των θυρών «διαβουλεύσεις» οδηγούν συχνά σε αποφάσεις, όχι πάντα πολύ ορατές, αλλά πάντα προς την κατεύθυνση της ενίσχυσης της ικανότητας αποτροπής της Συμμαχίας – κεντρικό στοιχείο αυτού του οργανισμού που δημιουργήθηκε το 1949.
Μία σύνοδος για το άρθρο 4, που είχε ζητήσει η Πολωνία τον Σεπτέμβριο 2025, μετά τη θεαματική διείσδυση ρωσικών drones στον εναέριο χώρο της, κατέληξε ως εκ τούτου στην επιχείρηση «Eastern Sentry» («Ανατολικός Φρουρός»).
Με την επιχείρηση αυτή, το NATO απέκτησε «επιπλέον ικανότητες και μέσα στη θέση αποτροπής του», για παράδειγμα με «περισσότερα πολεμικά αεροσκάφη, ελικόπτερα, μεταγωγικά αεροσκάφη, συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας, αεροσκάφη επιτήρησης και φρεγάτες», εξηγεί το αρχηγείο των δυνάμεων του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη (Shape).
Το ίδιο και για την επιχείρηση «Baltic Sentry», που αποφασίστηκε τον Ιανουάριο 2025 έπειτα από ενέργειες δολιοφθοράς στη Βαλτική θάλασσα που αποδόθηκαν στη Ρωσία. Μοναδική διαφορά ήταν ότι το άρθρο 4 επικαλέστηκαν αυτήν τη φορά οι χώρες της Βαλτικής.
Επίκληση του άρθρου 4 έγινε, αντίθετα, δύο φορές μέσα σε έναν μήνα τον περασμένο Σεπτέμβριο. Μετά την Πολωνία, η Εσθονία είχε ζητήσει επίσης «διαβουλεύσεις» μετά την υπέρπτηση πάνω από το έδαφός της τριών ρωσικών μαχητικών αεροσκαφών.
Πηγή: ΑΠΕ – ΜΠΕ, AFP
