Η Συνθήκη της Λωζάνης υπογράφτηκε στην ομώνυμη πόλη της Ελβετίας στις 24 Ιουλίου 1923 από τη Βρετανική Αυτοκρατορία, τη Γαλλία, την Ιταλία, την Ιαπωνία, την Ελλάδα, τη Ρουμανία, το Σερβο-Κροατο-Σλοβενικό κράτος αφενός και την Τουρκία αφετέρου, η οποία τέθηκε σε ισχύ στις 6 Αυγούστου 1924.
Η Συνθήκη της Λωζάνης αποτελεί μια διεθνής συνθήκη που καθορίζει τα σύνορα και τις σχέσεις μεταξύ της Τουρκίας και άλλων χωρών μετά τον Α΄ΠΠ και τη διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Στις 20 Οκτωβρίου 1922 ξεκίνησε το συνέδριο και διακόπηκε μετά από έντονες διαμάχες στις 4 Φεβρουαρίου 1923 για να ξαναρχίσει στις 23 Απριλίου και η υπογραφή να σημειωθεί στις 24 Ιουλίου, ενώ με την υπογραφή της καταργήθηκε η Συνθήκη των Σεβρών και καθορίστηκαν εκ νέου, όπως φαίνεται και στα κεφάλαιά της, οι εδαφικές, οικονομικές και μειονοτικές διαφορές.
Η Συνθήκη της Λωζάννης περιλαμβάνει τα εξής μέρη:
Ι. ΣΥΝΘΗΚΗ ΕΙΡΗΝΗΣ
- Μέρος Α΄: Πολιτικοί Όροι
- Μέρος Β΄: Δημοσιονομικοί Όροι
- Μέρος Γ΄: Οικονομικοί Όροι
- Μέρος Δ΄: Συγκοινωνίες και Υγειονομικά Ζητήματα
- Μέρος Ε΄: Διατάξεις Διάφοροι
ΙΙ. ΣΥΜΒΑΣΙΣ «Περί των Καθεστώτος των Στενών».
ΙΙΙ. ΣΥΜΒΑΣΙΣ «Περί της Μεθορίου της Θράκης».
IV. ΣΥΜΒΑΣΙΣ «Περί Εγκαταστάσεως και Δικαστικής Δικαιοδοσίας».
V. ΣΥΜΒΑΣΙΣ «Εμπορική».
VI. ΣΥΜΒΑΣΙΣ «Περί Ανταλλαγής των Ελληνικών και Τουρκικών Πληθυσμών».
VIΙ. «Ελληνοτουρκική Συμφωνία Περί Αποδόσεως των Πολιτικών Κρατουμένων και Ανταλλαγής των Αιχμαλώτων Πολέμου».
VIII. ΣΥΜΒΑΣΙΣ «Περί Αμνηστείας».
IX. ΣΥΜΒΑΣΙΣ «Περί των Εν Ελλάδι Μουσουλμανικών Κτημάτων».
Χ. ΣΥΜΒΑΣΙΣ «Περί των Υγειονομικών Ζητημάτων».
ΧΙ. ΣΥΜΒΑΣΙΣ «Περί της Δικαστικής Διοικήσεως».
ΧΙΙ. ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΝ «Περί Παραχωρήσεων Τινών Εν Τη Οθωμανική Αυτοκρατορία και Δήλωσις».
ΧΙΙΙ. ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΝ «Περί Προσχωρήσεως του Βελγίου και της Πορτογαλίας Εις Τίνας Διατάξεις των Εν Λωζάννη Υπογραφεισών Πράξεων και Δηλώσεις των Δυο Τούτων Δυνάμεων Εν Σχέσει Προς την Προσχώρησιν Ταύτην».
ΧΙV. ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΝ «Περί Εκκενώσεως των Τουρκικών Εδαφών των Κατεχώμενων Υπό των Βρεττανικών, Γαλλικών και Ιταλικών Δυνάμεων και Δήλωσις».
ΧV. ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΝ «Περί του Κάραγατς ως και των Νήσων Ίμβρου και Τενέδου Υπογραφέν Υπό της Βρεττανικής Αυτοκρατορίας, της Γαλλίας, της Ιταλίας, της Ιαπωνίας, της Ελλάδος και της Τουρκίας.
ΧVΙ. ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΝ «Σχετικόν προς την εν Σέβραις Συναφθείσαν Συνθήκην την 10 Αυγούστου 1920 Μεταξύ των Προεχουσών Συμμάχων Δυνάμεων και της Ελλάδος Περί Προστασίας των εν Ελλάδι Μειονοτήτων και προς την Υπό την Αυτήν Χρονολογίαν Συναφθείσαν Συνθήκην Μεταξύ των Αυτών Δυνάμεων εν Σχέσει προς την Θράκην».
ΧVΙΙ. ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΝ «Σχετικόν προς την Υπογραφήν του Σερβο-Κροατο-Σλοβενικού Κράτος».
ΧVΙΙΙ. ΤΕΛΙΚΗ ΠΡΑΞΙΣ της Συνδιασκέψεως της Λωζάννης.
Σημαντικό στοιχείο της Συνθήκης αποτέλεσε η ανταλλαγή μειονοτήτων και η πρόκληση μεγάλων πληθυσμιακών μετακινήσεων.
Αναλυτικότερα, μετακινήθηκαν από τη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη, περίπου 1.650.000 χριστιανοί και εγκαταστάθηκαν ως πρόσφυγες στην ελληνική επικράτεια και από την Ελλάδα περίπου 670.000 μουσουλμάνοι, οι οποίο εγκαταστάθηκαν αντίστοιχα στην Τουρκία.
Πηγή: Γενικό Επιτελείο Στρατού
