Η Κομοτηνή και η Αλεξανδρούπολη τίμησαν με λαμπρότητα τα “Ελευθέρια”, την επέτειο της απελευθέρωσης και ενσωμάτωσής τους στην Πατρίδα, με σειρά εκδηλώσεων.
Στις 14 Μαίου 1920 η Κομοτηνή επιστρέφει στην αγκαλιά της Ελλάδας όταν ο Ελληνικός Στρατός διατάσσεται να αναλάβει εξ ονόματος των Συμμάχων την κατάληψη και την διοίκηση της Δυτικής Θράκης, αντικαθιστώντας τα γαλλικά στρατεύματα που είχαν καταλάβει την περιοχή για λογαριασμό της Συμμαχίας. Τον Ιούλιο του ιδίου χρόνου, η Θράκη προσαρτάται οριστικά στην Ελλάδα με την Συνθήκη των Σεβρών. Το γεγονός θα γίνει γνωστό στους Θρακιώτες στις 30 Ιουλίου 1920, με τηλεγράφημα του ιδίου του Ελευθερίου Βενιζέλου: “Χαίρω μεγάλως αγγέλων υμιν ότι σήμερον εβδόμην επέτειον Συνθήκης Βουκουρεστίου υπεγράφη συνθήκη ειρήνης μετά Τουρκίας, δι’ ης αι κυριότεραι σύμμαχοι δυνάμεις μεταβίβασαν υμιν Δυτικήν Θράκην”.
Μετά το τέλος του Α’ Παγκόσμιου Πολέμου και την υπογραφή στις 27 Νοεμβρίου 1919 της Συνθήκης του Νεϊγύ μεταξύ των νικητριών δυνάμεων και της Βουλγαρίας -βάσει της οποίας η τελευταία υποχρεωνόταν να παραιτηθεί από όλα τα κυριαρχικά της δικαιώματα επί της Δυτικής Θράκης και να αναγνωρίσει εκ των προτέρων τις μεταγενέστερες αποφάσεις- στην Πατρίδα επιστρέφει και η Αλεξανδρούπολη. Το Δεδέ-Αγάτς, όπως λεγόταν τότε η πολή, θα κυβερνηθεί προσωρινά από Διασυμμαχική Διοίκηση, με εκπρόσωπο της Ελληνικής Κυβέρνησης τον έμπιστο συνεργάτη του Ελ. Βελιζέλου, Χαρίσιο Βαμβακά.
Η 9η Μεραρχία Σερρών, η οποία βρισκόταν στην κοιλάδα του Νέστου, με διοικητή τον Επαμεινώνδα Ζυμβρακάκη θα καταλάβει τις διαβάσεις προς τη Βουλγαρία και θα συγκεντρωθεί στη Γκιουμουλτζίνα (Κομοτηνή). Νηοπομπή, από είκοσι δύο φορτηγά πλοία, αποβιβάζει τη Μεραρχία Ξάνθης, με Διοικητή τον Στρατηγό Κωνσταντίνο Μαζαράκη-Αινιάν στο Δεδέ-Αγάτς όπου υποστέλλεται η γαλλική σημαία και την θέση της παίρνει η ελληνική ενώ ο Αστυνομικός Διευθυντής Κ. Δανιήλ παραδίδει την πόλη.
Δείτε στιγμιότυπα από τις εκδηλώσεις στις φωτογραφίες που έδωσε στην δημοσιότητα το Γενικό Επιτελείο Στρατού.
