*του Κώστα Σαρικά
Η Πολεμική Αεροπορία βρίσκεται πλέον ένα βήμα πιο κοντά στην επιλογή του επόμενου μεταφορικού της αεροσκάφους, με το βραζιλιάνικο C-390 Millennium της Embraer να έχει αποκτήσει σαφές προβάδισμα έναντι του αμερικανικού C-130J Super Hercules.
Οι εξελίξεις στο πρόγραμμα των τακτικών αερομεταφορών αναμένονται ραγδαίες το επόμενο διάστημα, καθώς στο Αεροπορικό Επιτελείο έχει ωριμάσει η εκτίμηση ότι η HAF δεν χρειάζεται απλώς ένα νέο μεταγωγικό, αλλά μια πλατφόρμα που θα αλλάξει συνολικά τη φιλοσοφία υποστήριξης επιχειρήσεων.
Σύμφωνα με πληροφορίες του OnAlert, το σχέδιο που βρίσκεται στο τραπέζι προβλέπει την απόκτηση τριών C-390 μέσω διακρατικής συμφωνίας, government to government, με την Πορτογαλία. Πρόκειται για ένα σχήμα με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς αξιοποιεί το υφιστάμενο πορτογαλικό πρόγραμμα και συγκεκριμένα τα slots παραγωγής που έχουν δεσμευθεί στο εργοστάσιο της Embraer στη Βραζιλία.
Από τα δέκα slots που έχουν εξασφαλιστεί για την κατασκευή αντίστοιχων αεροσκαφών, τα τρία αναμένεται, με την υπογραφή της σχετικής σύμβασης, να περάσουν στην Ελλάδα. Με αυτό τον τρόπο η Πολεμική Αεροπορία μπορεί να αποκτήσει πρόσβαση σε γραμμή παραγωγής, χωρίς να περιμένει τα χρονοδιαγράμματα μιας νέας παραγγελίας από μηδενική βάση.
Το πρώτο από τα τρία αεροσκάφη θα μπορούσε, εφόσον ολοκληρωθούν έγκαιρα οι διαδικασίες, να παραδοθεί στην Πολεμική Αεροπορία ακόμα και εντός του 2027. Η σύμβαση θα προβλέπει την απόκτηση τριών μεταφορικών αεροσκαφών, με option για επιπλέον C-390, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο μελλοντικής ενίσχυσης του στόλου εφόσον το επιτρέψουν οι επιχειρησιακές ανάγκες και οι δημοσιονομικές δυνατότητες.
Το συνολικό κόστος του πακέτου αναμένεται να αγγίξει περίπου τα 550 εκατομμύρια ευρώ. Στο ποσό αυτό δεν περιλαμβάνεται μόνο η προμήθεια των τριών αεροσκαφών, αλλά και η εκπαίδευση, η αρχική τεχνική υποστήριξη και ένα πλαίσιο υποστήριξης για τουλάχιστον πέντε χρόνια. Η εκπαίδευση των Ελλήνων χειριστών και τεχνικών θα πραγματοποιηθεί στην Πορτογαλία, όπου υπάρχει ήδη εξομοιωτής και όπου η Πορτογαλική Αεροπορία επιχειρεί πλέον με τα C-390, τα οποία είναι δεδομένο ότι θα χρησιμοποιηθούν για την εκπαίδευση ιπτάμενων και τεχνικών.
Η επιλογή της Πορτογαλίας ως «γέφυρας» για την ελληνική απόκτηση δεν είναι τυχαία. Η Λισαβόνα ήταν από τις πρώτες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες που επέλεξαν το C-390, έχει ήδη αποκτήσει επιχειρησιακή εμπειρία στον τύπο και διαθέτει υποδομές που μπορούν να στηρίξουν την ελληνική μετάβαση. Για την HAF, αυτό σημαίνει ότι θα μπει σε ένα πρόγραμμα με ευρωπαϊκό αποτύπωμα, υπάρχουσα τεχνογνωσία, εκπαιδευτικό περιβάλλον και λειτουργικό μοντέλο υποστήριξης.
Το κόστος γέρνει την πλάστιγγα
Πέρα από τις επιχειρησιακές δυνατότητες, καθοριστικός είναι και ο οικονομικός παράγοντας. Σύμφωνα με πληροφορίες του OnAlert, το C-130J Super Hercules εμφανίζεται έως και 60% ακριβότερο σε σχέση με το C-390 Millennium σε επίπεδο συνολικού πακέτου.
Η διαφορά αυτή δεν είναι λεπτομέρεια. Έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι ανάγκες των Ενόπλων Δυνάμεων είναι αυξημένες σε όλα τα επίπεδα. Η χώρα υλοποιεί ή δρομολογεί προγράμματα τεράστιας σημασίας: τον αντιαεροπορικό «Θόλο», την απόκτηση F-35, τον εκσυγχρονισμό των F-16 Block 50, την ενίσχυση του Στόλου με νέες φρεγάτες, τον εκσυγχρονισμό των ΜΕΚΟ, τα νέα πυραυλικά συστήματα του Στρατού Ξηράς, τις δυνατότητες UAV και loitering munitions.
Σε αυτό το περιβάλλον, κάθε ευρώ πρέπει να αποδίδει τη μέγιστη επιχειρησιακή αξία. Η Πολεμική Αεροπορία δεν μπορεί να εξετάζει μόνο ποιο αεροσκάφος είναι γνωστότερο ή ποιο έχει μεγαλύτερη ιστορική διαδρομή. Πρέπει να εξετάζει ποιο προσφέρει τον καλύτερο συνδυασμό κόστους, δυνατοτήτων, υποστήριξης και μελλοντικής προοπτικής.
Το C-390 φαίνεται ότι απαντά καλύτερα σε αυτή την εξίσωση. Είναι φθηνότερο από το C-130J, προσφέρει υψηλότερες ταχύτητες λόγω jet κινητήρων, διαθέτει σύγχρονο ψηφιακό περιβάλλον, μπορεί να καλύψει πολλαπλές αποστολές και προσφέρει δυνατότητα εναέριου ανεφοδιασμού μαχητικών.
Αντίθετα, η αμερικανική πρόταση για το C-130J, όπως έχει αξιολογηθεί, δεν περιλαμβάνει ενσωματωμένη δυνατότητα εναέριου ανεφοδιασμού μαχητικών, στοιχείο που μειώνει την επιχειρησιακή αξία του πακέτου σε σχέση με τη βραζιλιάνικη επιλογή.
Ταχύτητα και επιχειρησιακή ευελιξία
Ένα από τα στοιχεία που διαφοροποιούν το C-390 είναι η σχεδιαστική του φιλοσοφία. Σε αντίθεση με τα παραδοσιακά turboprop μεταγωγικά, το βραζιλιάνικο αεροσκάφος χρησιμοποιεί jet κινητήρες. Αυτό μεταφράζεται σε υψηλότερη ταχύτητα πλεύσης και μικρότερους χρόνους μετάβασης από το ένα σημείο στο άλλο.
Σε ένα θέατρο επιχειρήσεων όπως το Αιγαίο και η Ανατολική Μεσόγειος, όπου ο χρόνος είναι κρίσιμος παράγοντας, αυτή η διαφορά έχει πραγματική αξία. Η δυνατότητα ταχείας μεταφοράς δυνάμεων και μέσων δεν είναι θεωρητικό πλεονέκτημα. Μπορεί να κρίνει την ταχύτητα αντίδρασης σε μια κρίση, την υποστήριξη μιας μονάδας, την ενίσχυση ενός νησιού ή τη μεταφορά κρίσιμου υλικού σε περιορισμένο χρόνο.
Παράλληλα, το C-390 διατηρεί την ικανότητα επιχειρήσεων από ημι-προετοιμασμένους διαδρόμους, εξασφαλίζοντας την απαραίτητη ευελιξία για αποστολές σε απαιτητικά περιβάλλοντα. Αυτό είναι σημαντικό για την Ελλάδα, όπου οι ανάγκες δεν περιορίζονται σε μεγάλα αεροδρόμια ή σε πλήρως ανεπτυγμένες υποδομές. Η HAF χρειάζεται ένα αεροσκάφος που να μπορεί να λειτουργήσει σε πραγματικές επιχειρησιακές συνθήκες, με ευελιξία και αξιοπιστία.
Η ταχύτητα του C-390 συνδυάζεται με δυνατότητα ταχείας αλλαγής ρόλου. Από μεταφορά φορτίου μπορεί να περάσει σε μεταφορά προσωπικού, από αποστολή MEDEVAC σε υποστήριξη ειδικών επιχειρήσεων και από τακτική αερομεταφορά σε αποστολή ανεφοδιασμού. Αυτή η πολυμορφία μειώνει την ανάγκη για εξειδικευμένες πλατφόρμες και αυξάνει την απόδοση κάθε αεροσκάφους.
Air refueling και προοπτική boom: το C-390 από μεταγωγικό γίνεται τακτικό tanker
Ιδιαίτερη βαρύτητα για την Πολεμική Αεροπορία έχει η δυνατότητα εναέριου ανεφοδιασμού, καθώς το C-390 Millennium στη διαμόρφωση KC-390 δεν περιορίζεται στον κλασικό ρόλο του μεταφορικού αεροσκάφους. Με το υφιστάμενο σύστημα hose and drogue μπορεί να υποστηρίξει άμεσα μαχητικά όπως τα Rafale, επεκτείνοντας την ακτίνα δράσης τους και αυξάνοντας τον χρόνο παραμονής τους στον αέρα, ειδικά σε σενάρια Ανατολικής Μεσογείου και επιχειρήσεων μεγάλης απόστασης.
Το κρίσιμο στοιχείο, όμως, είναι ότι η Embraer έχει ήδη υπογράψει μνημόνιο συνεργασίας με τη Northrop Grumman για την ανάπτυξη προηγμένων δυνατοτήτων στο KC-390, με επίκεντρο ένα autonomous aerial refueling boom, δηλαδή σύστημα ανεφοδιασμού με boom, ώστε το αεροσκάφος να μπορεί να καλύψει και μαχητικά που δεν ανεφοδιάζονται με probe and drogue.
Σύμφωνα με την ίδια την Embraer, η συνεργασία εστιάζει στην ανάπτυξη boom refueling system για το KC-390, ενώ η Northrop Grumman αναφέρει ότι το πακέτο θα περιλαμβάνει advanced autonomous aerial refueling boom, ενισχυμένες επικοινωνίες, situational awareness και επιλογές survivability. Αυτό σημαίνει ότι σε επόμενο στάδιο ανοίγει ο δρόμος για υποστήριξη αεροσκαφών όπως τα F-16 και τα F-35, μετατρέποντας το C-390 σε πραγματικό τακτικό tanker για συμμαχικές αεροπορίες.
Για την HAF, η προοπτική αυτή έχει μεγάλη επιχειρησιακή αξία, καθώς δίνει βάθος στον σχεδιασμό της επόμενης ημέρας: σήμερα δυνατότητα υποστήριξης Rafale με hose and drogue, αύριο πιθανή επέκταση σε boom για F-16 και μελλοντικά F-35, με ένα αεροσκάφος που ταυτόχρονα παραμένει μεταγωγικό, πλατφόρμα MEDEVAC και μέσο ταχείας προβολής ισχύος.
MEDEVAC, ειδικές επιχειρήσεις και ταχεία προβολή ισχύος
Η σύγχρονη πραγματικότητα απαιτεί από ένα μεταγωγικό αεροσκάφος να εκτελεί πολλαπλούς ρόλους. Οι κρίσεις δεν είναι μονοδιάστατες. Μπορεί να αφορούν πολεμικές επιχειρήσεις, ανθρωπιστική βοήθεια, φυσικές καταστροφές, αεροδιακομιδές, εκκενώσεις πολιτών ή υποστήριξη ειδικών επιχειρήσεων.
Το C-390 έχει σχεδιαστεί εξαρχής με αυτή τη λογική. Μπορεί να διαμορφωθεί για αποστολές MEDEVAC με πλήρη ιατρικό εξοπλισμό, επιτρέποντας την άμεση αεροδιακομιδή τραυματιών ή ασθενών από περιοχές επιχειρήσεων ή κρίσεων. Μπορεί να υποστηρίξει αποστολές Ειδικών Δυνάμεων, να μεταφέρει τμήματα ταχείας αντίδρασης και να εκτελέσει αεραποβατικές επιχειρήσεις.
Για την Ελλάδα, η αξία αυτή είναι προφανής. Η ύπαρξη πολλών νησιών, η γεωγραφική διασπορά των δυνάμεων, οι ανάγκες της Διοίκησης Ειδικού Πολέμου και η απαίτηση άμεσης αντίδρασης δημιουργούν αυξημένες απαιτήσεις σε αερομεταφορές. Ένα αεροσκάφος που μπορεί να μεταφέρει γρήγορα προσωπικό, μέσα και υλικά, αλλά ταυτόχρονα να εκτελεί αποστολές υγειονομικής εκκένωσης ή υποστήριξης ειδικών επιχειρήσεων, αποκτά βαρύτητα πολύ μεγαλύτερη από αυτή ενός κλασικού μεταγωγικού.
Η ευελιξία αυτή μεταφράζεται σε αυξημένη επιχειρησιακή αξία. Ένα και μόνο αεροσκάφος μπορεί να καλύψει ένα ευρύ φάσμα αποστολών χωρίς να απαιτούνται ξεχωριστές πλατφόρμες ή χρονοβόρες διαμορφώσεις. Αυτό σημαίνει καλύτερη αξιοποίηση του στόλου, περισσότερες διαθέσιμες επιλογές για το ΓΕΕΘΑ και μεγαλύτερη ταχύτητα στην εκτέλεση αποστολών.
Από τα C-130 στη νέα εποχή των αερομεταφορών
Για δεκαετίες, τα C-130 Hercules αποτέλεσαν τη ραχοκοκαλιά των μεταφορικών δυνατοτήτων της Πολεμικής Αεροπορίας. Στήριξαν κρίσιμες αποστολές, μετέφεραν προσωπικό και υλικά, εξυπηρέτησαν ανάγκες των Ενόπλων Δυνάμεων σε όλη την επικράτεια, συμμετείχαν σε αποστολές εξωτερικού, σε ανθρωπιστικές επιχειρήσεις και σε αεροδιακομιδές.
Όμως η φθορά του χρόνου είναι πλέον εμφανής. Η ηλικία των αεροσκαφών, η πολυπλοκότητα της συντήρησης, οι καθυστερήσεις στην υποστήριξη και οι περιορισμένες διαθεσιμότητες έχουν οδηγήσει το Αεροπορικό Επιτελείο στο συμπέρασμα ότι το συγκεκριμένο κεφάλαιο πλησιάζει στο τέλος του. Η Πολεμική Αεροπορία δεν μπορεί να στηρίζει τις αερομεταφορές των επόμενων δεκαετιών αποκλειστικά σε μια πλατφόρμα που υπηρέτησε μεν με αξιοπιστία, αλλά πλέον δεν μπορεί να ανταποκριθεί με τους ίδιους όρους στις νέες απαιτήσεις.
Το ζητούμενο για το ΓΕΑ δεν είναι απλώς να αντικαταστήσει ένα παλαιό μεταγωγικό με ένα νεότερο. Είναι να περάσει σε μια νέα φιλοσοφία επιχειρήσεων. Μια φιλοσοφία που απαιτεί ταχύτητα αντίδρασης, μεγαλύτερη διαθεσιμότητα, ψηφιακή διασύνδεση, δυνατότητα πολλαπλών αποστολών και ευελιξία χωρίς χρονοβόρες μετατροπές.
Σε αυτό το περιβάλλον, το C-390 Millennium εμφανίζεται όχι ως απλός αντικαταστάτης των C-130, αλλά ως καταλύτης αλλαγής. Πρόκειται για ένα αεροσκάφος νέας γενιάς, με jet κινητήρες, σύγχρονα avionics, υψηλές επιδόσεις και δυνατότητα προσαρμογής σε διαφορετικά επιχειρησιακά σενάρια.
Στρατηγική επιλογή
Η συζήτηση για το μέλλον των τακτικών αερομεταφορών της Πολεμικής Αεροπορίας δεν είναι μια ακόμη εξοπλιστική εκκρεμότητα. Είναι απόφαση στρατηγικού χαρακτήρα. Επηρεάζει άμεσα την ικανότητα της χώρας να προβάλει ισχύ, να υποστηρίζει επιχειρήσεις σε βάθος, να ανταποκρίνεται σε κρίσεις και να διατηρεί υψηλό βαθμό ετοιμότητας σε ένα περιβάλλον που μεταβάλλεται με ταχύτητα.
Η Ελλάδα καλείται να επιχειρεί ταυτόχρονα στο Αιγαίο, στην Ανατολική Μεσόγειο, στην Κύπρο, στα Βαλκάνια και, όταν απαιτείται, σε διεθνείς αποστολές. Σε αυτό το γεωγραφικό και επιχειρησιακό πλαίσιο, οι αερομεταφορές δεν είναι βοηθητική λειτουργία. Είναι κρίσιμος κρίκος της αποτρεπτικής ισχύος.
Ένα σύγχρονο μεταγωγικό δεν μεταφέρει απλώς φορτία. Μεταφέρει χρόνο, ευελιξία και επιχειρησιακή πρωτοβουλία. Μπορεί να μετακινήσει γρήγορα προσωπικό, ειδικές δυνάμεις, τεχνικά κλιμάκια, ανταλλακτικά, κρίσιμα υλικά, ιατρικές μονάδες και μέσα υποστήριξης. Μπορεί να κρατήσει ζωντανή μια αλυσίδα υποστήριξης σε περίοδο κρίσης. Μπορεί να ενισχύσει νησιωτικές περιοχές, να στηρίξει αποστολές εκκένωσης, να μεταφέρει υλικά σε περιοχές φυσικών καταστροφών και να λειτουργήσει ως εργαλείο άμεσης αντίδρασης.
Ακριβώς γι’ αυτό η επιλογή του νέου μεταφορικού δεν μπορεί να γίνει μόνο με βάση την παράδοση ή τη συνήθεια. Η Πολεμική Αεροπορία εξετάζει το ποιο αεροσκάφος μπορεί να καλύψει τις ανάγκες της επόμενης εικοσαετίας και όχι απλώς να διαδεχθεί ένα ιστορικό μέσο.
Το C-390 ως πολλαπλασιαστής ισχύος
Η HAF έχει ήδη εισέλθει σε περίοδο βαθιάς μεταμόρφωσης. Τα Rafale έχουν φέρει νέα ποιότητα στην αεροπορική ισχύ. Τα F-16 Viper αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του στόλου με σύγχρονες δυνατότητες. Η επικείμενη ένταξη των F-35 θα προσθέσει χαρακτηριστικά stealth, αισθητήρες πέμπτης γενιάς και δυνατότητα δικτυοκεντρικών επιχειρήσεων σε ανώτερο επίπεδο.
Σε αυτό το νέο οικοσύστημα, η αξία ενός μεταγωγικού δεν περιορίζεται στη μεταφορά προσωπικού και υλικών. Το C-390 μπορεί να λειτουργήσει ως οργανικό κομμάτι της συνολικής αεροπορικής ισχύος, κυρίως λόγω της δυνατότητας πολλαπλών ρόλων.
Η δυνατότητα εναέριου ανεφοδιασμού αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα. Με σύστημα hose and drogue, το αεροσκάφος μπορεί να υποστηρίξει άμεσα τα Rafale, επεκτείνοντας σημαντικά την ακτίνα δράσης και τον χρόνο παραμονής τους στον αέρα. Η δυνατότητα αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την Πολεμική Αεροπορία, η οποία μέχρι σήμερα εξαρτάται από συμμαχική υποστήριξη για αποστολές που απαιτούν εναέριο ανεφοδιασμό.
Σε επόμενο στάδιο, η προοπτική ενσωμάτωσης δυνατότητας boom ανοίγει τον δρόμο και για υποστήριξη των F-16. Αν αυτό υλοποιηθεί, τότε το C-390 δεν θα είναι απλώς ένα μεταγωγικό με δυνατότητα ανεφοδιασμού. Θα αποτελεί κρίσιμο εργαλείο επέκτασης της επιχειρησιακής ακτίνας της HAF.
Η εξέλιξη αυτή αγγίζει τον πυρήνα της επιχειρησιακής σχεδίασης. Δίνει στην Πολεμική Αεροπορία τη δυνατότητα να επιχειρεί σε αποστάσεις που μέχρι σήμερα απαιτούσαν εξωτερική υποστήριξη. Αυξάνει την αυτονομία της. Μειώνει την εξάρτηση από τρίτους. Και δημιουργεί ένα πρώτο οργανικό επίπεδο εναέριου ανεφοδιασμού, χωρίς να ακυρώνει την παράλληλη ανάγκη για βαρύτερα ιπτάμενα τάνκερ στο μέλλον.
Διαλειτουργικότητα στο νέο δόγμα της HAF
Η μετάβαση σε δικτυοκεντρικές επιχειρήσεις αποτελεί κεντρικό άξονα της νέας στρατηγικής των Ενόπλων Δυνάμεων. Η Πολεμική Αεροπορία δεν σχεδιάζει πλέον μεμονωμένες πλατφόρμες, αλλά ένα ολοκληρωμένο επιχειρησιακό οικοσύστημα στο οποίο μαχητικά, ιπτάμενα ραντάρ, αντιαεροπορικά συστήματα, πλοία, UAV και κέντρα διοίκησης ανταλλάσσουν δεδομένα σε πραγματικό χρόνο.
Σε αυτό το περιβάλλον, το C-390 μπορεί να ενταχθεί ως σύγχρονος κόμβος υποστήριξης. Τα προηγμένα avionics, η ψηφιακή αρχιτεκτονική και οι δυνατότητες διασύνδεσης το καθιστούν συμβατό με τις απαιτήσεις μιας αεροπορίας που περνά σε νέα εποχή.
Η συνεργασία με τα Rafale, τα F-16 Viper και μελλοντικά τα F-35 δεν περιορίζεται στον ανεφοδιασμό. Αφορά τη συνολική διαχείριση επιχειρήσεων. Αφορά την ταχύτητα μεταφοράς κρίσιμων υλικών, την υποστήριξη προκεχωρημένων βάσεων, την ενίσχυση μονάδων σε απομακρυσμένες περιοχές και τη δυνατότητα γρήγορης μετακίνησης δυνάμεων εκεί όπου απαιτείται.
Το μεταγωγικό παύει έτσι να είναι απλό υποστηρικτικό μέσο. Μετατρέπεται σε ενεργό στοιχείο του επιχειρησιακού μηχανισμού. Και αυτό είναι ακριβώς το πνεύμα της «Ατζέντας 2030»: όχι μεμονωμένες αγορές, αλλά διασυνδεδεμένες δυνατότητες που παράγουν συνολική ισχύ.
Η διεθνής δυναμική του C-390
Ένα στοιχείο που δεν περνά απαρατήρητο στο ελληνικό επιτελείο είναι η διεθνής πορεία του C-390. Το αεροσκάφος δεν αποτελεί πλέον μια επιλογή που περιορίζεται στη Βραζιλία ή σε μικρό αριθμό χρηστών. Κερδίζει συνεχώς έδαφος σε δυτικές και νατοϊκές αεροπορίες.
Η Πορτογαλία το έχει ήδη εντάξει. Η Ουγγαρία το έχει επιλέξει. Η Ολλανδία, μια αεροπορία με υψηλά νατοϊκά standards, προχωρά στην αντικατάσταση των C-130 με C-390, στοιχείο που ενισχύει ιδιαίτερα την αξιοπιστία του τύπου. Η Αυστρία κινείται επίσης στην ίδια κατεύθυνση, ενώ η Σουηδία έχει ενταχθεί στο κλαμπ των ευρωπαϊκών χωρών που βλέπουν στο C-390 τη νέα γενιά τακτικών αερομεταφορών.
Η επιλογή κορυφαίων δυτικών αεροποριών έχει σημασία. Δείχνει ότι το C-390 δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως εναλλακτική λύση χαμηλότερου κόστους, αλλά ως σύγχρονη πλατφόρμα πρώτης γραμμής. Για την Ελλάδα, αυτό μειώνει τον κίνδυνο μιας απομονωμένης επιλογής. Όσο αυξάνεται ο αριθμός χρηστών, τόσο ενισχύεται το οικοσύστημα υποστήριξης, η διαθεσιμότητα ανταλλακτικών, η ανταλλαγή τεχνογνωσίας και η δυνατότητα κοινών αναβαθμίσεων.
Ιδιαίτερο βάρος έχει και η μεγάλη συμφωνία της Embraer με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα για δέκα αεροσκάφη, με option για ακόμη δέκα. Πρόκειται για συμφωνία που επιβεβαιώνει ότι το C-390 αποκτά δυναμική και εκτός Ευρώπης, σε αγορές υψηλών απαιτήσεων και αυξημένων επιχειρησιακών αναγκών.
Για την Πολεμική Αεροπορία, αυτή η διεθνής δυναμική αποτελεί πρόσθετο επιχείρημα. Η επιλογή ενός τύπου που υιοθετείται από όλο και περισσότερες δυτικές αεροπορίες δημιουργεί προοπτική μακροχρόνιας υποστήριξης και μειώνει το τεχνικό και επιχειρησιακό ρίσκο.
Η γεωπολιτική διάσταση
Η επιλογή του C-390 έχει και γεωπολιτική διάσταση. Η συνεργασία με την Embraer και η αξιοποίηση του πορτογαλικού διαύλου επιτρέπουν στην Ελλάδα να διευρύνει το φάσμα των αμυντικών της συνεργασιών, χωρίς να αποδυναμώνει τους υφιστάμενους στρατηγικούς δεσμούς της.
Η Αθήνα διατηρεί εξαιρετικά ισχυρή αμυντική σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η απόκτηση F-35, η αγορά των Blackhawk, η αναβάθμιση των F-16, η αμερικανική παρουσία στη Σούδα και στην Αλεξανδρούπολη, αλλά και η συνολική στρατηγική συνεργασία, παραμένουν κεντρικοί πυλώνες της ελληνικής αμυντικής πολιτικής. Η επιλογή ενός βραζιλιάνικου μεταφορικού μέσω ευρωπαϊκού σχήματος δεν αναιρεί αυτή τη σχέση.
Αντιθέτως, εντάσσεται σε μια πιο ισορροπημένη λογική. Η Ελλάδα αναζητά λύσεις εκεί όπου εξυπηρετούν καλύτερα τις επιχειρησιακές της ανάγκες. Η διαφοροποίηση προμηθευτών αυξάνει τη διαπραγματευτική ισχύ, περιορίζει την εξάρτηση από έναν μόνο άξονα και δίνει μεγαλύτερη ευελιξία στον σχεδιασμό.
Η Πορτογαλία, ως χώρα της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, προσφέρει ένα πολιτικά ασφαλές πλαίσιο συνεργασίας. Η Embraer, από την πλευρά της, επιδιώκει να ενισχύσει την παρουσία της στην Ευρώπη. Η Ελλάδα μπορεί να αξιοποιήσει αυτή τη συγκυρία για να εξασφαλίσει ταχύτερη παράδοση, ανταγωνιστικότερο κόστος και πρόσβαση σε ένα αναπτυσσόμενο ευρωπαϊκό δίκτυο χρηστών.
Η επόμενη ημέρα
Η ενδεχόμενη απόκτηση των C-390 σηματοδοτεί τη μετάβαση της Πολεμικής Αεροπορίας σε νέα εποχή αερομεταφορών. Σε συνδυασμό με την αναβάθμιση των F-16 Viper, την επιχειρησιακή αξιοποίηση των Rafale και την ένταξη των F-35, δημιουργείται ένα πιο ολοκληρωμένο πλέγμα αεροπορικής ισχύος.
Το νέο μεταγωγικό δεν θα λειτουργεί απομονωμένα. Θα αποτελεί κρίσιμο κρίκο μιας αλυσίδας που εκτείνεται από την τακτική αεροπορία έως τις ειδικές επιχειρήσεις, από τη στρατηγική προβολή ισχύος έως την πολιτική προστασία και από τις επιχειρήσεις υψηλής έντασης έως τις αποστολές ανθρωπιστικής υποστήριξης.
Η επιλογή του C-390 δείχνει να συγκεντρώνει όλα τα χαρακτηριστικά που αναζητά η HAF: ταχύτητα, πολλαπλό ρόλο, δυνατότητα εναέριου ανεφοδιασμού, χαμηλότερο κόστος σε σχέση με το C-130J, πενταετή υποστήριξη, ευρωπαϊκό εκπαιδευτικό περιβάλλον μέσω Πορτογαλίας και προοπτική ένταξης σε ένα διευρυνόμενο δυτικό οικοσύστημα χρηστών.
