*του Κώστα Σαρικά
Ο ήχος των κινητήρων από το ελικόπτερο ειδικών επιχειρήσεων NH90 σπάει τη σιωπή στο Καμμένο Δάσος. Το σενάριο αφορά επιχείρηση CSAR, Combat Search and Rescue. Τον εντοπισμό δηλαδή και την απεγκλωβισμό ιπτάμενου από εχθρική περιοχή. Πρόκειται για μια από τις πλέον απαιτητικές και επικίνδυνες αποστολές στο σύγχρονο πεδίο επιχειρήσεων, καθώς απαιτεί άψογο συγχρονισμό, ταχύτητα, αιφνιδιασμό και κυρίως απόλυτη διακλαδική συνεργασία.
Το OnAlert βρέθηκε για 24 ώρες δίπλα στους αμφίβιους καταδρομείς της Λέσβου και παρακολούθησε σενάρια υψηλής δυσκολίας, τα οποία αποτυπώνουν με τον πλέον χαρακτηριστικό τρόπο το πώς προετοιμάζονται σήμερα οι ελληνικές Ειδικές Δυνάμεις για επιχειρήσεις στο Αιγαίο.
Από επιχειρήσεις διάσωσης μάχης μέχρι νυχτερινές αποβατικές ενέργειες με βατραχανθρώπους, τα στελέχη του 2ου ΕΤΕΘ απέδειξαν στην πράξη ότι η σύγχρονη μάχη δεν κρίνεται μόνο από τα οπλικά συστήματα, αλλά κυρίως από τη δυνατότητα διαφορετικών Κλάδων να επιχειρούν ως μία ενιαία δύναμη.
Η επιχείρηση CSAR και η άφιξη του NH-90
Το πρώτο σενάριο ξεκινά με πληροφορία για πτώση φίλιου αεροσκάφους σε περιοχή η οποία θεωρείται ελεγχόμενη από εχθρικές δυνάμεις. Ο ιπτάμενος έχει επιβιώσει και έχει ενεργοποιήσει τα μέσα εντοπισμού, ωστόσο ο χρόνος λειτουργεί εις βάρος της ομάδας διάσωσης.
Το Κέντρο Επιχειρήσεων κινητοποιεί άμεσα τη δύναμη CSAR. Το NH90 ειδικών επιχειρήσεων απογειώνεται μεταφέροντας πάνοπλη ομάδα αμφίβιων καταδρομέων, ενώ μαχητικά της Πολεμικής Αεροπορίας αναλαμβάνουν να εξασφαλίσουν αεροπορική κάλυψη και να επιτηρούν την περιοχή για πιθανές απειλές.
Το ελικόπτερο προσεγγίζει χαμηλά, αξιοποιώντας το ανάγλυφο της περιοχής και τις τακτικές αποφυγής εντοπισμού. Μέσα στην καμπίνα επικρατεί απόλυτη συγκέντρωση. Οι καταδρομείς ελέγχουν για τελευταία φορά τον εξοπλισμό τους, τον οπλισμό και τις επικοινωνίες.
Η προσέγγιση στον στόχο γίνεται σε ελάχιστα δευτερόλεπτα. Το NH90 αιωρείται πάνω από το σημείο και αμέσως ξεκινά η διαδικασία fast rope. Ένας ένας οι καταδρομείς κατεβαίνουν με ταχύτητα στο έδαφος, δημιουργώντας περιμετρική ασφάλεια γύρω από το σημείο όπου βρίσκεται ο εγκλωβισμένος ιπτάμενος.
Οι κινήσεις είναι απόλυτα συντονισμένες. Η ομάδα διαχωρίζεται σε στοιχεία ασφάλειας και σε ομάδα περισυλλογής. Μέσα σε ελάχιστο χρόνο εντοπίζεται ο ιπτάμενος και ξεκινά η διαδικασία απομάκρυνσής του. Το πρωτόκολλο προβλέπει να αντιμετωπιστεί ως αιχμάλωτος μέχρι να επιβεβαιωθεί η ταυτότητα του.
Σε όλη τη διάρκεια της επιχείρησης, ο κρίσιμος ρόλος του JTAC – Joint Terminal Attack Controller – είναι καθοριστικός. Τα Στελέχη που έχουν αναλάβει την καθοδήγηση των αεροπορικών μέσων λειτουργούν ως ο συνδετικός κρίκος ανάμεσα στις δυνάμεις στο έδαφος και τα μαχητικά που επιχειρούν στον αέρα. Είναι εκείνοι που μεταφέρουν την εικόνα της μάχης, κατευθύνουν τα αεροσκάφη και εξασφαλίζουν ότι τα πυρά υποστήριξης θα φτάσουν με ακρίβεια στο σωστό σημείο. Στόχος είναι να παρεμποδιστούν οι εχθρικές δυνάμεις να προσεγγίσουν την περιοχή μέχρι να απομακρυνθεί ο ιπτάμενος με το ελικόπτερο.
Στο σύγχρονο επιχειρησιακό περιβάλλον, οι JTAC αποτελούν πολλαπλασιαστή ισχύος για τις Ειδικές Δυνάμεις και ειδικά σε περιβάλλον νησιωτικών επιχειρήσεων, όπου ο χρόνος αντίδρασης είναι ελάχιστος.
Η διάσωση μάχης ως κρίσιμη αποστολή
Οι επιχειρήσεις Combat Search and Rescue θεωρούνται από τις πλέον σύνθετες αποστολές που μπορούν να εκτελέσουν Ειδικές Δυνάμεις και αεροπορικά μέσα. Ο βασικός λόγος είναι ότι πραγματοποιούνται σχεδόν πάντα σε εξαιρετικά επικίνδυνο περιβάλλον, όπου ο αντίπαλος γνωρίζει ότι η φίλια δύναμη θα επιχειρήσει να περισυλλέξει τον ιπτάμενο.
Για την Πολεμική Αεροπορία, αλλά και συνολικά για τις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις, η δυνατότητα εκτέλεσης αποστολών CSAR αποτελεί κρίσιμο επιχειρησιακό στοιχείο. Ένας πιλότος που επιχειρεί στο Αιγαίο πρέπει να γνωρίζει ότι σε περίπτωση κατάρριψης ή εγκατάλειψης του αεροσκάφους του, υπάρχει οργανωμένος μηχανισμός που θα προσπαθήσει να τον εντοπίσει.
Η ψυχολογική διάσταση είναι τεράστια. Η γνώση ότι υπάρχει δύναμη διάσωσης επηρεάζει άμεσα την αυτοπεποίθηση και την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα των ιπτάμενων. Όλοι οι ιπτάμενοι άλλωστε έχουν περάσει το σχετικό σχολείο.
Παράλληλα όμως, τέτοιες επιχειρήσεις λειτουργούν και ως δοκιμασία της συνολικής διακλαδικής ικανότητας. Πολεμική Αεροπορία, Στρατός Ξηράς και Ειδικές Δυνάμεις καλούνται να συνεργαστούν σε πραγματικό χρόνο, με κοινές επικοινωνίες, κοινή εικόνα τακτικής κατάστασης και απόλυτη εμπιστοσύνη μεταξύ των εμπλεκομένων.
Οι αμφίβιοι καταδρομείς και η δεύτερη αποστολή
Λίγες ώρες αργότερα, το σκηνικό αλλάζει. Αυτή τη φορά το σενάριο μεταφέρεται σε ακτή της Λέσβου και αφορά επιχείρηση κρούσης από ομάδα βατραχανθρώπων.
Η αποστολή προβλέπει προσβολή εχθρικής θέσης κοντά στην ακτογραμμή. Οι αμφίβιοι καταδρομείς μεταφέρονται στην περιοχή επιχειρήσεων με ταχύπλοα MAGNA και MUNIN S1200, μέσα τα οποία έχουν αποκτήσει ιδιαίτερο ρόλο στις επιχειρήσεις των Ειδικών Δυνάμεων στο Αιγαίο.
Τα σκάφη κινούνται με υψηλή ταχύτητα και χαμηλό ίχνος, εκμεταλλευόμενα τη μορφολογία της ακτογραμμής. Λίγο πριν από το σημείο διείσδυσης, η ομάδα βατραχανθρώπων πέφτει στη θάλασσα και ξεκινά υποβρύχια κίνηση προς την ακτή.
Η εικόνα αποτυπώνει πλήρως τον χαρακτήρα των σύγχρονων ειδικών επιχειρήσεων. Συνεχής επικοινωνία, κίνηση με ταχύτητα αλλά και απόλυτη ακρίβεια.
Μόλις η ομάδα φτάσει κοντά στην ακτή, ξεκινά η φάση της προσβολής. Ταχύπλοα παρέχουν πυρά υποστήριξης με τα πολυβόλα τους, ενώ την ίδια στιγμή μαχητικά F-16 πραγματοποιούν διελεύσεις παρέχοντας αεροπορική υποστήριξη στην επιχείρηση.
Για ακόμη μία φορά, οι JTAC αναλαμβάνουν κομβικό ρόλο. Είναι εκείνοι που συντονίζουν τα πυρά, επιβεβαιώνουν τους στόχους και διασφαλίζουν ότι οι φίλιες δυνάμεις δεν θα βρεθούν μέσα στη ζώνη κινδύνου.
Οι βατραχάνθρωποι προχωρούν σε εκκαθάριση της εχθρικής θέσης και εξουδετέρωση απειλών, ολοκληρώνοντας την επιχείρηση μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα.
Το νέο πρόσωπο των επιχειρήσεων στο Αιγαίο
Τα σενάρια που παρακολούθησε το OnAlert δεν αποτελούν απλές ασκήσεις επίδειξης. Αντιθέτως, αποτυπώνουν τον τρόπο με τον οποίο οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις προετοιμάζονται για το σύγχρονο επιχειρησιακό περιβάλλον στο Αιγαίο.
Η εποχή όπου κάθε Κλάδος επιχειρούσε σχεδόν αυτόνομα έχει περάσει οριστικά. Σήμερα, η αποτελεσματικότητα στο πεδίο της μάχης εξαρτάται από τη δυνατότητα όλων των μέσων να λειτουργούν ως ένα ενιαίο δίκτυο.
Μαχητικά αεροσκάφη, ελικόπτερα ειδικών επιχειρήσεων, ομάδες βατραχανθρώπων, ταχύπλοα σκάφη, JTAC και κέντρα διοίκησης καλούνται να ανταλλάσσουν πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο και να επιχειρούν με κοινή εικόνα μάχης.
Αυτό ακριβώς είναι και το μεγαλύτερο πλεονέκτημα της διακλαδικότητας. Η δυνατότητα δηλαδή συνδυασμού διαφορετικών μέσων και δυνατοτήτων ώστε να δημιουργείται υπεροχή σε χρόνο και χώρο απέναντι στον αντίπαλο.
Ειδικά στο Αιγαίο, όπου η γεωγραφία δημιουργεί αμέτρητες ιδιαιτερότητες, η συνεργασία Ειδικών Δυνάμεων και αεροπορικών μέσων αποκτά καθοριστική σημασία.
Οι αμφίβιοι καταδρομείς καλούνται να επιχειρήσουν σε βραχονησίδες, ακτές, νησιά και περιοχές με περιορισμένο χρόνο αντίδρασης. Αυτό σημαίνει ότι η δυνατότητα ταχείας μεταφοράς, ακριβούς στοχοποίησης και άμεσης παροχής πυρών υποστήριξης μπορεί να κρίνει την επιτυχία ή την αποτυχία μιας αποστολής.
Το 2ο ΕΤΕΘ και ο ρόλος του στη Λέσβο
Το 2ο Ειδικό Τμήμα Εθνοφυλακής Λέσβου αποτελεί μία από τις πλέον ιδιαίτερες Μονάδες της Διακλαδικής Διοίκησης Ειδικών Επιχειρήσεων και γενικότερα της Διοίκησης Ειδικού Πολέμου στο ανατολικό Αιγαίο. Η αποστολή του συνδέεται άμεσα με την άμυνα των νησιών και την ικανότητα άμεσης αντίδρασης σε περιβάλλον υψηλής έντασης.
Τα Στελέχη του εκπαιδεύονται διαρκώς σε αντικείμενα που περιλαμβάνουν αμφίβιες επιχειρήσεις, αναγνωρίσεις, νυχτερινές αποστολές, ταχεία κρούση, επιχειρήσεις ειδικής αναγνώρισης και συνεργασία με αεροπορικά και ναυτικά μέσα.
Η γεωγραφική θέση της Λέσβου καθιστά τέτοιου είδους μονάδες απολύτως απαραίτητες. Σε ένα περιβάλλον όπου ο χρόνος προειδοποίησης μπορεί να είναι ελάχιστος, οι Ειδικές Δυνάμεις αποτελούν συχνά την πρώτη γραμμή αντίδρασης.
Παράλληλα, η συνεχής παρουσία και εκπαίδευση σε πραγματικές συνθήκες του Αιγαίου επιτρέπει στα στελέχη να γνωρίζουν σε βάθος το περιβάλλον μέσα στο οποίο καλούνται να επιχειρήσουν.
Η σημασία των NH-90 στις ειδικές επιχειρήσεις
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και ο ρόλος των NH90 ειδικών επιχειρήσεων στα σενάρια που παρακολούθησε το OnAlert.
Τα συγκεκριμένα ελικόπτερα αποτελούν κρίσιμο εργαλείο για αποστολές μεταφοράς ομάδων Ειδικών Δυνάμεων, ταχείας διείσδυσης και επιχειρήσεων CSAR. Η δυνατότητα μεταφοράς πλήρως εξοπλισμένων ομάδων, η υψηλή ταχύτητα, τα προηγμένα ηλεκτρονικά συστήματα και η δυνατότητα επιχειρήσεων ημέρα και νύχτα τα καθιστούν πολύτιμα για το σύγχρονο πεδίο μάχης.
Η χρήση fast rope επιτρέπει σε ομάδες καταδρομέων να αναπτύσσονται άμεσα ακόμη και σε περιοχές όπου το ελικόπτερο δεν μπορεί να προσγειωθεί.
Στο Αιγαίο, όπου οι διαθέσιμοι χώροι είναι συχνά περιορισμένοι και η απειλή μπορεί να εμφανιστεί αιφνιδιαστικά, τέτοιες δυνατότητες αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη αξία.
Οι JTAC ως πολλαπλασιαστής ισχύος
Αν υπάρχει ένα συμπέρασμα από τα σενάρια που εκτελέστηκαν στη Λέσβο, αυτό αφορά τον καθοριστικό ρόλο των JTAC.
Οι ειδικά εκπαιδευμένοι χειριστές καθοδήγησης πυρών αποτελούν ουσιαστικά τα «μάτια» και τον συνδετικό κρίκο ανάμεσα στις δυνάμεις εδάφους και τα αεροπορικά μέσα.
Στο σύγχρονο πεδίο επιχειρήσεων, όπου η ταχύτητα λήψης αποφάσεων είναι κρίσιμη, οι JTAC μπορούν να κατευθύνουν μαχητικά αεροσκάφη με ακρίβεια λίγων μέτρων, να μεταβάλουν άμεσα σχέδια πυρών και να εξασφαλίσουν ότι οι φίλιες δυνάμεις θα διατηρήσουν την πρωτοβουλία.
Η παρουσία τους σε επιχειρήσεις Ειδικών Δυνάμεων θεωρείται πλέον απαραίτητη, ιδιαίτερα σε περιβάλλον όπως το Αιγαίο, όπου οι αποστάσεις είναι μικρές και ο χρόνος αντίδρασης εξαιρετικά περιορισμένος.
Το μήνυμα των σεναρίων
Τα δύο σενάρια που παρακολούθησε το OnAlert στη Λέσβο στέλνουν ένα σαφές μήνυμα για τον τρόπο με τον οποίο εξελίσσονται οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις.
Η διακλαδικότητα δεν αποτελεί πλέον θεωρητική έννοια αλλά επιχειρησιακή αναγκαιότητα. Οι Ειδικές Δυνάμεις, η Πολεμική Αεροπορία και τα μέσα ταχείας αντίδρασης καλούνται να λειτουργούν ως ένα ενιαίο επιχειρησιακό σύνολο.
Σε ένα περιβάλλον όπου οι απειλές μεταβάλλονται διαρκώς και οι συγκρούσεις εξελίσσονται με ταχύτητα, η δυνατότητα άμεσης συνεργασίας μεταξύ διαφορετικών Κλάδων αποτελεί ίσως τον σημαντικότερο παράγοντα επιτυχίας.
Οι εικόνες από τους αμφίβιους καταδρομείς της Λέσβου να κατεβαίνουν με fast rope από το NH-90 ή να κινούνται υποβρύχια προς την ακτή υπό την κάλυψη F-16 αποτυπώνουν ακριβώς αυτή τη νέα πραγματικότητα.
Το σύγχρονο πεδίο μάχης απαιτεί ταχύτητα, ευελιξία, δικτυοκεντρική λειτουργία και κυρίως προσωπικό με υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης.Και αυτό ακριβώς ήταν το βασικό συμπέρασμα από τις 24 ώρες που πέρασε το OnAlert δίπλα στους αμφίβιους καταδρομείς της Λέσβου.
