Κάθε μέλος του NATO έχει καλωσορίσει με ενθουσιασμό τη Φινλανδία και τη Σουηδία εκτός από ένα: την Τουρκία, η οποία την Τετάρτη εμπόδισε μια πρόωρη ψηφοφορία για την έναρξη των ενταξιακών συνομιλιών.
Ο Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν υιοθέτησε σκληρή γραμμή στις προσπάθειές του να εκτροχιάσει τα υποψήφια μέλη. Αυτό θα πρέπει να εγείρει το ερώτημα εάν η Τουρκία υπό την ηγεσία του κ. Ερντογάν ανήκει στη συμμαχία, σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal.
Ομοίως, τα μέλη του NATO έχουν δείξει σταθερή αποφασιστικότητα μετά την εισβολή του Βλαντιμίρ Πούτιν στην Ουκρανία, εκτός από την Τουρκία. Με εξαίρεση τηn άδεια πώλησης πολεμικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών στην Ουκρανία, η Άγκυρα δεν έχει προφέρει πολλά στο Κίεβο. Ο κ. Ερντογάν προσπάθησε να τοποθετηθεί ως μεσολαβητής της ειρήνης μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας, αντικατοπτρίζοντας την προηγούμενη και παρόμοια αναποτελεσματική προσφορά του να διαπραγματευτεί με τους Ταλιμπάν κατά την αποχώρηση της Αμερικής το 2021.
Η στάση του Ερντογάν βασίζεται στις στενές σχέσεις που διατηρεί με την Μόσχα, ειδικότερα στην αγορά από του συστήματος αντιπυραυλικής άμυνας S-400 από τη Ρωσία το 2017. Από την αρχή της εισβολής της Ρωσίας, ο κ. Ερντογάν αρνήθηκε να στείλει αυτό το σύστημα στην Ουκρανί. Οι κυρώσεις των μελών του NATO κατά της Ρωσίας επέτρεψαν στην Τουρκία να γίνει καταφύγιο για Ρώσους ολιγάρχες, τραπεζικούς λογαριασμούς και επενδύσεις.
Τα κριτήρια που ΔΕΝ πληροί πλέον η Τουρκία
Η κακοδιαχείριση της τουρκικής οικονομίας από τον κ. Ερντογάν τον έκανε να έχει ανάγκη από ρωσική οικονομική στήριξη. Ενώ οι μέσοι πολίτες αντιμετωπίζουν αυξανόμενα κόστη για βασικά αγαθά, συνεχίζει να αναθέτει τεράστιες κρατικές συμβάσεις σε συμμάχους, συνήθως μέσω μη ανταγωνιστικών διαγωνισμών και συχνά για «ματαιόδοξα» έργα. Η υποστήριξη της Ρωσίας στηρίζει το καθεστώς του κ. Ερντογάν και παρέχει στον Τούρκο πρόεδρο έναν στενό αντιδημοκρατικό σύμμαχο.
Η ελευθερία και η διαφάνεια στην Τουρκία έχουν υποφέρει από κάθε άποψη υπό τον κ. Ερντογάν. Ο παγκόσμιος δείκτης διαφθοράς για το 2021 κατέταξε την Τουρκία στην 96η θέση, από την 77η όταν έγινε πρωθυπουργός το 2003. Ο Παγκόσμιος Δείκτης Δημοκρατίας του 2021 κατέταξε την Τουρκία στην 103η, από την 88η το 2006. Η Φινλανδία και η Σουηδία κατέλαβαν την πρώτη και την τέταρτη θέση, αντίστοιχα, στη διαφθορά, και έκτη και τέταρτη στον Παγκόσμιο Δείκτη Δημοκρατίας.
Ολιγάρχες κοντά στον κ. Ερντογάν έχουν συστηματικά αποκτήσει τουρκικά ΜΜΕ, ενώ η κυβέρνηση έχει φυλακίσει πολλούς δημοσιογράφους της αντιπολίτευσης, μετατρέποντας τον άλλοτε έντονο εγχώριο Τύπο σε όργανα προπαγάνδας. Τα διεθνή μέσα ενημέρωσης έχουν παρενοχληθεί από την κρατική ραδιοτηλεοπτική αρχή. Οι θρησκευτικές και εθνοτικές μειονότητες αντιμετωπίζουν καθημερινές διώξεις. Τα δικαιώματα των γυναικών έχουν καταπατηθεί.
Η πολιτική ανοιχτών θυρών του NATO ορίζει ότι η ένταξη είναι ανοιχτή σε κάθε ευρωπαϊκή χώρα που μπορεί να συμβάλει στην ασφάλεια της ευρωατλαντικής περιοχής, εφόσον πληροί ορισμένες δημοκρατικές απαιτήσεις. Εκτός από τον κ. Ερντογάν, κανένα μέλος της συμμαχίας δεν αμφισβητεί την εκπλήρωση αυτών των κριτηρίων από τις σκανδιναβικές χώρες. Αλλά η Τουρκία, η οποία εντάχθηκε στο ΝΑΤΟ το 1952, θα πληρούσε τα πρότυπα για ένταξη σήμερα;
Η Τουρκία είναι μέλος του NATO, αλλά υπό τον Ερντογάν δεν προσυπογράφει πλέον τις αξίες που στηρίζουν αυτή τη μεγάλη συμμαχία. Το άρθρο 13 του καταστατικού χάρτη του ΝΑΤΟ παρέχει έναν μηχανισμό αποχώρησης των κρατών μελών. Ίσως είναι καιρός να τροποποιηθεί το άρθρο 13 για να καθιερωθεί μια διαδικασία για την απέλαση ενός κράτους μέλους που δεν πληροί ούτε τις αρχές ούτε τις πρακτικές απαιτήσεις για ένταξη.
