Σε τέσσερις βασικούς άξονες αναμένεται, σύμφωνα με πληροφορίες του OnAlert, να κινηθεί η επικαιροποίηση του Μακροπρόθεσμου Προγραμματισμού Αμυντικών Εξοπλισμών (ΜΠΑΕ), με τις Ένοπλες Δυνάμεις να περνούν πλέον από τη φάση της κάλυψης άμεσων επιχειρησιακών κενών σε μια νέα φιλοσοφία σχεδιασμού, η οποία στηρίζεται στο στρατηγικό βάθος, στη δικτυοκεντρική λειτουργία, στα μη επανδρωμένα συστήματα και στην ανθεκτικότητα της εγχώριας αμυντικής βάσης.
Η εικόνα που φτάνει στα Επιτελεία είναι ότι το επικαιροποιημένο ΜΠΑΕ θα ενισχυθεί με πρόσθετους πόρους, καθώς τα νέα δημοσιονομικά δεδομένα δημιουργούν περιθώρια για την προώθηση κρίσιμων προγραμμάτων.
Ωστόσο, αυτή τη φορά το βάρος δεν περιορίζεται στα οπλικά συστήματα που θα αποκτηθούν αλλά κυρίως στο επιχειρησιακό αποτέλεσμα που θα επιφέρει κάθε επιλογή και σε ποιο βαθμό θα επιστρέφει προστιθέμενη αξία στην ελληνική αμυντική βιομηχανία.
Η λογική που διαμορφώνεται είναι σαφής και έχει ως κύριο δόγμα ότι οι Ένοπλες Δυνάμεις δεν χρειάζονται αποσπασματικές προμήθειες, αλλά ένα συνεκτικό οικοσύστημα ισχύος. Πλατφόρμες, όπλα, αισθητήρες, κέντρα διοίκησης, δίκτυα επικοινωνιών, μη επανδρωμένα μέσα, πυρομαχικά, υποστήριξη και εγχώρια παραγωγή πρέπει να λειτουργούν ως ενιαίο σύνολο.
Το επικαιροποιημένο ΜΠΑΕ δεν θα είναι απλώς μια λίστα εξοπλισμών, αλλά ένας οδικός χάρτης για τις Ένοπλες Δυνάμεις της επόμενης δεκαετίας.
Ο πρώτος άξονας: Στρατηγικό βάθος και πλήγματα μεγάλης ακτίνας
Η πρώτη μεγάλη προτεραιότητα αφορά την απόκτηση και ενίσχυση δυνατοτήτων στρατηγικού βάθους. Δηλαδή όπλων που επιτρέπουν στις Ένοπλες Δυνάμεις να πλήττουν κρίσιμους στόχους σε μεγάλες αποστάσεις, με ακρίβεια, ταχύτητα και ισχυρό αποτρεπτικό αποτύπωμα.
Τα διδάγματα από την Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή είναι ξεκάθαρα. Όποιος μπορεί να πλήξει εγκαταστάσεις διοίκησης, αποθήκες πυρομαχικών, αεροδρόμια, κόμβους ανεφοδιασμού, συστοιχίες αεράμυνας και συγκεντρώσεις δυνάμεων σε βάθος, αλλάζει τους όρους της σύγκρουσης πριν ακόμη αυτή εξελιχθεί στο τακτικό πεδίο. Η αποτροπή δεν χτίζεται μόνο στην πρώτη γραμμή, αλλά κυρίως στην ικανότητα να καταστήσεις σαφές στον αντίπαλο ότι κάθε επιθετική ενέργεια θα έχει δυσανάλογο κόστος.
Σε αυτή τη λογική εντάσσονται συστήματα όπως οι βαλλιστικοί πύραυλοι LORA, οι πολλαπλοί εκτοξευτές PULS με πυρομαχικά διαφορετικών εμβελειών, αλλά και τα stand-off όπλα της Πολεμικής Αεροπορίας, όπως οι Rampage και τα όπλα ακριβείας μεγάλης ακτίνας. Η ανάγκη δεν περιορίζεται σε έναν Κλάδο, αλλά αφορά τον Στρατό Ξηράς, την Πολεμική Αεροπορία και το Πολεμικό Ναυτικό.
Για τον Στρατό Ξηράς, η ενίσχυση του Πυροβολικού με πυραυλικά συστήματα μεγάλης ακτίνας θεωρείται κομβική. Η απόκτηση όπλων που μπορούν να καλύψουν μεγάλες αποστάσεις, να πλήξουν στόχους υψηλής αξίας και να ενταχθούν σε ένα δίκτυο στοχοποίησης με UAV, ραντάρ, αισθητήρες και μονάδες ειδικών επιχειρήσεων, αλλάζει την αποτρεπτική εξίσωση στον Έβρο και στο Αιγαίο.
Για την Πολεμική Αεροπορία, τα stand-off όπλα αποτελούν πλέον απαραίτητο συμπλήρωμα της ισχύος των Rafale, των F-16 Viper και στο μέλλον των F-35. Η αξία ενός σύγχρονου μαχητικού δεν εξαντλείται στο ραντάρ, στους αισθητήρες ή στη χαμηλή παρατηρησιμότητα. Κρίνεται από το τι όπλα μπορεί να μεταφέρει, από ποια απόσταση μπορεί να τα εξαπολύσει και πόσο ασφαλής παραμένει η πλατφόρμα σε περιβάλλον υψηλής απειλής.
Στο ίδιο πλαίσιο εξετάζονται και δυνατότητες που αφορούν το Πολεμικό Ναυτικό και ειδικά τον υποβρύχιο πόλεμο. Τα υποβρύχια αποτελούν το πιο αθόρυβο και στρατηγικό εργαλείο αποτροπής του Στόλου. Η συζήτηση για στρατηγικά όπλα που θα μπορούν να αξιοποιηθούν από υποβρύχιες πλατφόρμες αλλά και από τις νέες φρεγάτες FDI εντάσσεται στη συνολική ανάγκη το Πολεμικό Ναυτικό να αποκτήσει δυνατότητα προσβολής στόχων όχι μόνο στη θάλασσα, αλλά και σε βάθος, όπου αυτό κριθεί απαραίτητο.
Η ουσία είναι ότι το επικαιροποιημένο ΜΠΑΕ φαίνεται να εγκαταλείπει τη λογική της απλής αναπλήρωσης υλικού και περνά στη λογική της αποτροπής μέσω πλήγματος ακριβείας. Όχι περισσότερα όπλα γενικώς, αλλά όπλα που μπορούν να επιφέρουν στρατηγικό αποτέλεσμα.
Ο δεύτερος άξονας: C2 made in Greece και δικτυοκεντρικές Ένοπλες Δυνάμεις
Ο δεύτερος άξονας αφορά τη διοίκηση και τον έλεγχο. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, στόχος είναι η ανάπτυξη ενός ενιαίου C2 made in Greece, το οποίο θα διασυνδέει όλα τα κρίσιμα συστήματα των Ενόπλων Δυνάμεων και θα επιτρέπει τη μετάβαση σε πραγματικά δικτυοκεντρική λειτουργία με πρώτο βήμα το C2 του αντιαεροπορικού «θόλου».
Η φράση «δικτυοκεντρικές επιχειρήσεις» χρησιμοποιείται συχνά, όμως στην πράξη σημαίνει ότι κάθε αισθητήρας, κάθε Μονάδα, κάθε όπλο και κάθε κέντρο διοίκησης να μπορούν να ανταλλάσσουν δεδομένα γρήγορα, ασφαλώς και αξιόπιστα. Το ραντάρ να βλέπει, το UAV να επιβεβαιώνει, το C2 να επεξεργάζεται, ο διοικητής να αποφασίζει και το κατάλληλο όπλο να πλήττει. Όλα αυτά σε πραγματικό χρόνο ή όσο το δυνατόν πιο κοντά σε αυτόν.
Το ελληνικό ενδιαφέρον για εγχώριο C2 δεν είναι απλώς βιομηχανική επιλογή, αλλά ζήτημα κυριαρχίας, ασφάλειας και επιχειρησιακής αυτονομίας. Όταν ένα σύστημα διοίκησης και ελέγχου αποτελεί τον «εγκέφαλο» της άμυνας, η χώρα πρέπει να έχει ουσιαστικό έλεγχο στη διαμόρφωση, στην υποστήριξη, στην αναβάθμιση και στους πηγαίους κώδικες όπου αυτό είναι εφικτό. Δεν μπορεί ο πιο κρίσιμος κόμβος του αμυντικού οικοσυστήματος να παραμένει πλήρως εξαρτημένος από εξωτερικές αποφάσεις.
Το C2 made in Greece αφορά τον αντιαεροπορικό και αντιπυραυλικό «Θόλο», αλλά δεν περιορίζεται σε αυτόν. Αφορά τα ραντάρ, τα UAV, τα συστήματα πυροβολικού, τα παράκτια πυραυλικά συστήματα, τα πλοία, τα μαχητικά, τις μονάδες ειδικών επιχειρήσεων και τις δυνάμεις πρώτης γραμμής. Ο στόχος είναι όλα αυτά να μην λειτουργούν ως απομονωμένες πλατφόρμες ισχύος, αλλά ως ενιαίο πλέγμα.
Ένα σύγχρονο πυραυλικό σύστημα χωρίς διασύνδεση είναι ισχυρό, αλλά περιορισμένο. Ένα UAV χωρίς πρόσβαση σε δίκτυο στοχοποίησης είναι χρήσιμο, αλλά όχι καθοριστικό. Ένα αντιαεροπορικό σύστημα χωρίς κοινή εικόνα αέρος μπορεί να αντιδράσει, αλλά όχι να κυριαρχήσει. Αντίθετα, όταν όλα τα παραπάνω ενταχθούν σε ενιαία αρχιτεκτονική, η ισχύς τους πολλαπλασιάζεται.
Η επικαιροποίηση του ΜΠΑΕ αναμένεται να δώσει ιδιαίτερη βαρύτητα σε αυτή την παράμετρο. Και αυτό γιατί οι πόλεμοι των τελευταίων ετών απέδειξαν ότι το πλεονέκτημα δεν το έχει απαραίτητα αυτός που διαθέτει μόνο τις περισσότερες πλατφόρμες, αλλά αυτός που βλέπει πρώτος, αποφασίζει ταχύτερα και πλήττει ακριβέστερα.
Ο τρίτος άξονας: Μη επανδρωμένα σε αέρα και θάλασσα
Ο τρίτος άξονας αφορά τα μη επανδρωμένα συστήματα, με έμφαση στα οπλισμένα UAV/UCAV και στα μη επανδρωμένα σκάφη επιφανείας USV. Πρόκειται για έναν τομέα στον οποίο τα Επιτελεία έχουν πλέον πλήρη εικόνα ότι δεν υπάρχει χρόνος για καθυστερήσεις.
Η Ουκρανία, η Ερυθρά Θάλασσα, η Μέση Ανατολή και οι επιχειρήσεις με drones σε ξηρά και θάλασσα έχουν αλλάξει ριζικά την αντίληψη για το σύγχρονο πεδίο μάχης. Τα μη επανδρωμένα δεν είναι πλέον βοηθητικά μέσα επιτήρησης αλλά αισθητήρες, φορείς όπλων, μέσα κορεσμού, εργαλεία ηλεκτρονικού πολέμου, πλατφόρμες στοχοποίησης και, σε πολλές περιπτώσεις, αναλώσιμα όπλα χαμηλού κόστους με δυσανάλογα μεγάλο αποτέλεσμα.
Για τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις, το ζητούμενο είναι η δημιουργία πολυεπίπεδης οικογένειας μη επανδρωμένων συστημάτων. Από μικρά drones για μονάδες πρώτης γραμμής μέχρι τακτικά UAV, οπλισμένα UCAV, περιφερόμενα πυρομαχικά, θαλάσσια USV, υποβρύχια μη επανδρωμένα μέσα και συστήματα αντι-drone. Δεν αρκεί η αγορά λίγων ακριβών πλατφορμών. Απαιτείται αριθμός, ποικιλία, ανθεκτικότητα και δυνατότητα γρήγορης αναπλήρωσης.
Στον αέρα, το ενδιαφέρον στρέφεται τόσο σε συστήματα επιτήρησης όσο και σε οπλισμένα μέσα. Τα UAV πρέπει να μπορούν να εντοπίζουν στόχους, να μεταδίδουν εικόνα, να υποστηρίζουν πυρά πυροβολικού, να συνεργάζονται με μονάδες ειδικών επιχειρήσεων και να λειτουργούν ως κρίκοι στο δίκτυο διοίκησης και ελέγχου. Τα UCAV, από την άλλη, προσθέτουν την κρίσιμη παράμετρο της κρούσης, δίνοντας δυνατότητα προσβολής στόχων χωρίς έκθεση επανδρωμένων πλατφορμών.
Στη θάλασσα, τα USV αποτελούν έναν τομέα τεράστιας σημασίας για το Αιγαίο. Το ελληνικό αρχιπέλαγος, με τα στενά περάσματα, τα πολλά νησιά, τις μικρές αποστάσεις και το σύνθετο επιχειρησιακό περιβάλλον, προσφέρεται για αξιοποίηση μη επανδρωμένων σκαφών σε αποστολές επιτήρησης, αναγνώρισης, προστασίας λιμένων, ναρκοπολέμου, ανθυποβρυχιακής υποστήριξης και δυνητικά κρούσης.
Η αξία των USV δεν βρίσκεται μόνο στο ότι μπορούν να επιχειρούν χωρίς πλήρωμα. Βρίσκεται στο ότι μπορούν να αναλάβουν αποστολές υψηλού κινδύνου, να αυξήσουν την παρουσία του Στόλου σε κρίσιμες περιοχές και να λειτουργήσουν συμπληρωματικά με φρεγάτες, πυραυλακάτους, υποβρύχια, παράκτια συστήματα και UAV. Σε ένα μελλοντικό περιβάλλον κορεσμού, τα μη επανδρωμένα μέσα θα αποτελέσουν όχι πολυτέλεια, αλλά προϋπόθεση επιχειρησιακής αντοχής.
Κρίσιμη παράμετρος είναι να μην επενδύσει η χώρα σε συστήματα που ήδη ξεπερνιούνται από την τεχνολογία. Τα Επιτελεία αναζητούν λύσεις που βλέπουν στο μέλλον, ανθεκτικές σε παρεμβολές, με δυνατότητα αυτόνομης ή ημιαυτόνομης λειτουργίας, με ανοιχτή αρχιτεκτονική, με δυνατότητα αναβάθμισης και με συμμετοχή ελληνικών εταιρειών στην παραγωγή, στο λογισμικό και στην υποστήριξη.
Ο τέταρτος άξονας: Ανθεκτικότητα, αριθμοί, υποστήριξη και γραμμές παραγωγής στην Ελλάδα
Ο τέταρτος άξονας είναι ίσως ο λιγότερο εντυπωσιακός επικοινωνιακά, αλλά ο πιο κρίσιμος επιχειρησιακά και αφορά την ανθεκτικότητα. Δηλαδή οι αριθμοί, τα αποθέματα, η αλυσίδα υποστήριξης, οι Follow On Support συμβάσεις και οι γραμμές παραγωγής στην Ελλάδα.
Οι πόλεμοι των τελευταίων ετών απέδειξαν ότι η τεχνολογική υπεροχή δεν αρκεί αν δεν υπάρχει διάρκεια. Τα πυρομαχικά καταναλώνονται με τεράστιους ρυθμούς. Τα drones χρησιμοποιούνται κατά χιλιάδες. Τα συστήματα χρειάζονται ανταλλακτικά και πλατφόρμες απαιτούν συντήρηση. Σε μια παρατεταμένη κρίση, το ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος θα έχει τα καλύτερα όπλα την πρώτη ημέρα, αλλά ποιος μπορεί να τα υποστηρίξει μια σύγκρουση διαρκείας.
Γι’ αυτό η επικαιροποίηση του ΜΠΑΕ αναμένεται να δώσει βάρος στις FOS για όλα τα κρίσιμα οπλικά συστήματα. Χωρίς υποστήριξη, ακόμη και το πιο σύγχρονο σύστημα σταδιακά χάνει διαθεσιμότητα. Ανταλλακτικά, τεχνική υποστήριξη, συντηρήσεις, πιστοποιήσεις, αναβαθμίσεις λογισμικού και επαναπιστοποιήσεις όπλων αποτελούν τον αθόρυβο αλλά απολύτως αναγκαίο πυρήνα της επιχειρησιακής ετοιμότητας.
Στην ίδια λογική εντάσσεται η απαίτηση για εγχώριες γραμμές παραγωγής. Η Ελλάδα δεν μπορεί να περιορίζεται στον ρόλο του τελικού αγοραστή. Πρέπει να παράγει, να συντηρεί, να αναβαθμίζει και να υποστηρίζει. Ιδίως σε τομείς όπως τα drones, τα πυρομαχικά, τα ηλεκτρονικά, οι επικοινωνίες, το λογισμικό, τα συστήματα C2 και τα υποσυστήματα αισθητήρων, η ελληνική αμυντική βιομηχανία μπορεί και πρέπει να αποκτήσει κεντρικό ρόλο.
Ο στόχος είναι σημαντικό ποσοστό των κονδυλίων να επιστρέφει στην εγχώρια βιομηχανία. Όχι ως απλή αντισταθμιστική λογική παλαιού τύπου, αλλά ως ουσιαστική συμμετοχή σε παραγωγή, συμπαραγωγή, υποστήριξη και τεχνολογική ανάπτυξη. Η συμμετοχή ελληνικών εταιρειών πρέπει να συνδέεται με πραγματικές δυνατότητες, με μεταφορά τεχνογνωσίας και με δημιουργία θέσεων υψηλής εξειδίκευσης.
Η ανθεκτικότητα αφορά επίσης τους αριθμούς. Οι Ένοπλες Δυνάμεις χρειάζονται επαρκή αποθέματα πυρομαχικών, επαρκή αριθμό αναλώσιμων μη επανδρωμένων, επαρκείς εφεδρείες κρίσιμων υλικών και δυνατότητα ταχείας αναπλήρωσης. Το σύγχρονο πεδίο απαιτεί μάζα, ρυθμό παραγωγής και βιομηχανική βάση.
Η νέα φιλοσοφία του ΜΠΑΕ
Η επικαιροποίηση του ΜΠΑΕ έρχεται σε μια κομβική στιγμή. Ήδη μεγάλα προγράμματα έχουν δρομολογηθεί ή βρίσκονται σε φάση ωρίμανσης: οι φρεγάτες FDI, οι αναβαθμίσεις των F-16, τα Rafale, τα F-35, ο αντιαεροπορικός Θόλος, τα PULS, τα Spike NLOS, τα προγράμματα του Πολεμικού Ναυτικού, οι ανάγκες του Στρατού Ξηράς και οι νέες απαιτήσεις σε UAV/UCAV και USV.
Όμως η επικαιροποίηση δεν αφορά απλώς την προσθήκη νέων προγραμμάτων σε έναν υφιστάμενο κατάλογο αλλά τη νέα φιλοσοφία αμυντικού σχεδιασμού. Οι Ένοπλες Δυνάμεις καλούνται να κινηθούν με βάση το επιχειρησιακό αποτέλεσμα, τη διακλαδικότητα, την τεχνολογική υπεροχή και την εγχώρια ανθεκτικότητα.
Οι Ένοπλες Δυνάμεις δεν έχουν την πολυτέλεια να επενδύουν σε συστήματα που θα είναι ξεπερασμένα όταν παραδοθούν. Δεν έχουν επίσης την πολυτέλεια να αγοράζουν πλατφόρμες χωρίς όπλα, όπλα χωρίς υποστήριξη ή αισθητήρες χωρίς δίκτυο. Το επικαιροποιημένο ΜΠΑΕ φιλοδοξεί να διορθώσει ακριβώς αυτή την παθογένεια.
Στο κέντρο του νέου σχεδιασμού βρίσκεται η αποτροπή. Αποτροπή με πλήγματα ακριβείας σε βάθος. Αποτροπή με ενιαία εικόνα πεδίου. Αποτροπή με μη επανδρωμένα μέσα που πολλαπλασιάζουν την ισχύ. Αποτροπή με γραμμές παραγωγής και αλυσίδες υποστήριξης που διασφαλίζουν διάρκεια. Αποτροπή με ελληνικό τεχνολογικό αποτύπωμα.
Το μήνυμα που εκπέμπεται από τα Επιτελεία είναι ότι η επόμενη δεκαετία δεν θα κριθεί μόνο από τις μεγάλες πλατφόρμες, αλλά από τη δυνατότητα όλων των συστημάτων να λειτουργούν ως ένα ενιαίο, ανθεκτικό και φονικό δίκτυο. Εκεί θα κριθεί η πραγματική ισχύς των Ενόπλων Δυνάμεων.
Το επικαιροποιημένο ΜΠΑΕ, εφόσον προχωρήσει με αυτή τη φιλοσοφία, στόχο έχει να αποτελέσει τομή. Να μετατρέψει τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις από ένα σύνολο ισχυρών αλλά συχνά αποσπασματικών δυνατοτήτων σε ένα πλήρως διασυνδεδεμένο, τεχνολογικά προηγμένο και βιομηχανικά υποστηριζόμενο σύστημα αποτροπής.
