* Του Κώστα Σαρικά
Η παραλαβή των πρώτων μη επανδρωμένων ελικοπτέρων CAMCOPTER S-100 από το Πολεμικό Ναυτικό άρχισε και τα πρώτα συστήματα ήδη έχουν αρχίσει να μεταφέρονται στη Βάση Ελικοπτέρων Ναυτικού στο Κοτρώνι. Εκεί θα οργανωθεί ο αρχικός πυρήνας χειριστών και τεχνικών και θα ξεκινήσει η εκπαίδευση από εδάφους, διάρκειας περίπου δύο μηνών, πριν ανοίξει η επόμενη φάση που είναι και η πιο απαιτητική. Πρόκειται για τη σταδιακή εμπλοκή των πλοίων και η επιχειρησιακή ένταξη από καταστρώματα.
Η επιλογή της Βάσης στο Κοτρώνι για την εκπαίδευση στα S-100 δεν αφορά μόνο τις απαραίτητες υποδομές. Είναι το σημείο όπου συγκεντρώνεται η αεροναυτική τεχνογνωσία και η καθημερινή «κουλτούρα πτήσεων» του Πολεμικού Ναυτικού εδώ και πολλές δεκαετίες . Εκεί πρέπει να ενσωματωθεί και αφομοιωθεί ένα νέο σύστημα με αυστηρές διαδικασίες, πειθαρχία καταστρώματος και καθαρή τακτική αντίληψη καθώς τα Camcopter θα λειτουργούν ως οργανικοί αισθητήρες των Μονάδων επιφανείας, διευρύνοντας την εικόνα του Στόλου σε βάθος και χρόνο.
Τα πρώτα μη επανδρωμένα του Πολεμικού Ναυτικού
Η σύμβαση αφορά τέσσερα πλήρη συστήματα, με δύο μη επανδρωμένα ελικόπτερα ανά σύστημα. Συνολικά, το Πολεμικό Ναυτικό αποκτά οκτώ αεροχήματα S-100. Η απόκτηση των Camcopter συνδέεται ευθέως με το πρόγραμμα των φρεγατών FDI. Η πρώτη φρεγάτα, ο ΚΙΜΩΝ, έχει προγραμματιστεί να παραλάβει UAS την άνοιξη του 2026. Τα επόμενα συστήματα προβλέπεται να εξοπλίσουν τις φρεγάτες ΝΕΑΡΧΟΣ και ΦΟΡΜΙΩΝ, οι οποίες ακολουθούν χρονικά στα τέλη του 2026 και στις αρχές του 2027 αντίστοιχα.
Η λογική των δύο αεροχημάτων ανά σύστημα είναι καθαρά επιχειρησιακή. Σε ναυτικό περιβάλλον, η διαθεσιμότητα δεν είναι λεπτομέρεια αλλά προϋπόθεση. Το δεύτερο αερόχημα επιτρέπει ρυθμό επιχειρήσεων, κάλυψη όταν το πρώτο βρίσκεται σε συντήρηση και δυνατότητα να μην διαταράσσεται η αλυσίδα επιτήρησης όταν η αποστολή το απαιτεί.
Η εκπαίδευση από το έδαφος στο Κοτρώνι
Το πρόγραμμα μπαίνει στο στάδιο που κρίνει κάθε νέα ικανότητα και αφορά την εκπαίδευση. Η πρώτη φάση γίνεται από εδάφους στο Κοτρώνι και χτίζει τις βάσεις πριν από την είσοδο στα πλοία, όπου τα περιθώρια στενεύουν και ο πήχης ανεβαίνει. Παράλληλα, το χερσαίο σύστημα που προβλέπεται στη σύμβαση έχει ρόλο-κλειδί, καθώς θα λειτουργεί ως σταθερός μηχανισμός εκπαίδευσης και διατήρησης υψηλού επιπέδου επάρκειας.
Η εκπαίδευση δεν αφορά μόνο έναν χειριστή. Ένα VTOL UAS στο ναυτικό περιβάλλον απαιτεί ομάδα με τρεις διακριτούς ρόλους που πρέπει να λειτουργούν ως ένα:
- Χειριστές πτήσης UAS για απονήωση, προσνήωση, πλοήγηση, διαδικασίες ασφαλείας και διαχείριση έκτακτων καταστάσεων
- Χειριστές αποστολής και αισθητήρων που μετατρέπουν εικόνα σε χρήσιμη πληροφορία για το Κέντρο Πληροφοριών Μάχης
- Τεχνικούς υποστήριξης που κρατούν την πτητική γραμμή διαθέσιμη, με σωστή συντήρηση και τήρηση προτύπων.
Το μεγάλο στοίχημα δεν είναι απλά να πετάξουν τα Camcopter αλλά να παράγουν επιχειρησιακό αποτέλεσμα, να δίνουν real time εικόνα που αξιοποιείται σε πραγματικό χρόνο και να εντάσσoνται στη ροή πληροφοριών του πλοίου μεταφέροντας δεδομένα συνολικά στις δυνάμεις που επιχειρούν στην περιοχή ενδιαφέροντος.
Εικόνα πέρα από τον ορίζοντα και οικονομία στα επανδρωμένα μέσα
Ο ορίζοντας είναι το φυσικό όριο κάθε πλοίου. Ραντάρ και αισθητήρες δίνουν ίχνη, αλλά η ταυτοποίηση και η αξιολόγηση συμπεριφοράς απαιτούν οπτική επιβεβαίωση και παρακολούθηση. Στο Αιγαίο, με το πολύπλοκο νησιωτικό περιβάλλον , τις μικρές αποστάσεις και την υψηλή πυκνότητα θαλάσσιας κυκλοφορίας, η ταχύτητα εντοπισμού και ταυτοποίησης αποτελεί κρίσιμη παράμετρο.
Τα VTOL UAS έρχονται να καλύψουν το κενό ανάμεσα στους αισθητήρες του πλοίου και στο επανδρωμένο οργανικό ελικόπτερο. Τα Camcopter S-100 δεν αντικαθιστούν τα MH-60R ή τα Aegean Hawk. Τα συμπληρώνουν, απορροφώντας μεγάλο μέρος των αποστολών επιτήρησης και αναγνώρισης που μέχρι σήμερα γίνονταν με μεγαλύτερο κόστος, περισσότερη καταπόνηση και αυξημένο ρίσκο για το προσωπικό. Η συνέργεια S-100 και επανδρωμένων ελικοπτέρων ήταν εξαρχής στο επίκεντρο του σχεδιασμού για τις FDI, ως διπλό πλέγμα αισθητήρων γύρω από τις νέες φρεγάτες.
Το τεχνικό προφίλ των Camcopter
Το Camcopter S-100 είναι μη επανδρωμένο ελικόπτερο κάθετης απογείωσης/απονήωσης σχεδιασμένο για επιχειρήσεις από ξηρά και θάλασσα χωρίς την ανάγκη καταπέλτη ή συστήματος ανάκτησης. Αυτό είναι το βασικό του πλεονέκτημα για πλοία καθώς διαθέτει μικρό επιχειρησιακό αποτύπωμα και γρήγορη ένταξη στον κύκλο πτήσεων του καταστρώματος.
Τα κύρια χαρακτηριστικά του είναι:
- βάρος περίπου 200 κιλά
- δυνατότητα μεταφοράς πρόσθετου ωφέλιμου φορτίου έως 50 κιλά
- αυτονομία που μπορεί να φτάνει έως 10 ώρες
- επιχειρησιακή ακτίνα έως 200 χιλιόμετρα από τη φρεγάτα ή τη βάση
- δυνατότητα πτήσης σε πολύ χαμηλά ύψη, δυσκολεύοντας τον εντοπισμό από εχθρικά ραντάρ.
Στο σκέλος της διαμόρφωσης για το Πολεμικό Ναυτικό τα S-100 θα είναι εξοπλισμένα με κάμερα Wescam MX-10 EO/IR και σύστημα Overwatch Imaging PT-8 Oceanwatch, ώστε να ενισχύσουν το έργο των φρεγατών σε ένα ευρύ φάσμα αποστολών.
Οι αποστολές των μη επανδρωμένων
Το Πολεμικό Ναυτικό δεν αποκτά UAV για να παραμένουν ως ντεκόρ στο κατάστρωμα. Τα αποκτά για να παράγει διαρκώς επιχειρησιακή εικόνα και να κερδίζει χρόνο. Οι αποστολές που περιγράφονται στο πλαίσιο του προγράμματος καλύπτουν όλο το φάσμα της καθημερινότητας αλλά και σε καταστάσεις κρίσης:
Θαλάσσια ασφάλεια και επιτήρηση
Σενάρια παρακολούθησης επαφών, επιτήρηση θαλάσσιων διαύλων, έλεγχος περιοχών ενδιαφέροντος, επιβεβαίωση ίχνους και διατήρηση εικόνας πάνω από σημείο χωρίς να δεσμεύεται επανδρωμένο ελικόπτερο.
Έρευνα και διάσωση
Το S-100 λειτουργεί ως «μάτι» σε φάση εντοπισμού και αποτίμησης κατάστασης, καλύπτοντας τομείς, κατευθύνοντας το πλοίο ή άλλα μέσα και μειώνοντας χρόνο μέχρι την απόκτηση οπτικής επιβεβαίωσης.
Περιβαλλοντική παρακολούθηση και έλεγχος περιοχών ευθύνης
Η δυνατότητα παρατεταμένης παρακολούθησης δίνει ευελιξία σε αποστολές που απαιτούν χρόνο πάνω από περιοχή, ειδικά όταν το πλοίο δεν μπορεί ή δεν πρέπει να παραμείνει εκτεθειμένο.
Επιτήρηση ΑΟΖ και αποστολές ευρείας κλίμακας στην Ανατολική Μεσόγειο
Σε μεγάλα θαλάσσια μέτωπα, το κέρδος έρχεται από την επιμονή, όχι από μία σύντομη έξοδο. Το VTOL UAS προσφέρει αυτό που λείπει συχνά: συνέχεια εικόνας με χαμηλότερο κόστος ανά ώρα πτήσης.
Υποστήριξη ανθυποβρυχιακού πολέμου
Το S-100 εντάσσεται στο επιχειρησιακό πακέτο των FDI που θα φέρουν και τα MH-60R Romeo. Στο σχεδιασμό, η αξία του είναι ο πολλαπλασιασμός της επίγνωσης κατάστασης, η επιτήρηση και η υποστήριξη της συνολικής τακτικής εικόνας στον χώρο επιχειρήσεων.
Η δοκιμή στη Φ/Γ «ΑΙΓΑΙΟΝ» και ο δρόμος μέχρι την υπογραφή
Το ενδιαφέρον του Πολεμικού Ναυτικού για το S-100 έχει παρελθόν. Όπως ήδη έχει αναφέρει το OnAlert.gr το σύστημα δοκιμάστηκε ήδη από το 2021 πάνω στη φρεγάτα «ΑΙΓΑΙΟΝ» με τεστ διάρκειας μίας εβδομάδας στη Μεσόγειο δυτικά της Κρήτης. Τα σενάρια περιελάμβαναν απονηώσεις και προσνηώσεις ημέρα και νύχτα, συνεργασία με άλλες δυνάμεις για παρακολούθηση θαλάσσιας κυκλοφορίας και παρατήρηση ακτών, με θετικό απολογισμό.
Το πρόγραμμα πέρασε από τα θεσμικά του στάδια που αφορούν έγκριση από την αρμόδια επιτροπή της Βουλής στα τέλη Ιουνίου 2025, τελικό πράσινο φως από το ΚΥΣΕΑ τον Ιούλιο και στη συνέχεια η υπογραφή της σύμβασης.
Τι αλλάζει για τις FDI: Άμεση εικόνα χωρίς ρίσκο και γρήγορες αποφάσεις
Σε μια φρεγάτα πρώτης γραμμής, η πληροφορία είναι ισχύς. Το S-100 επεκτείνει τη ακτίνα ελέγχου, δίνει δυνατότητα παρακολούθησης στόχων ενδιαφέροντος και ενισχύει την ταυτοποίηση σε άμεσο χρόνο. Το αποτέλεσμα είναι επιχειρησιακό και αφορά κέρδος σε χρόνο καθώς η ενεργοποίηση και απονήωση θα είναι άμεση, μικρότερο ρίσκο αιφνιδιασμού, καλύτερη διάταξη του πλοίου και του σχηματισμού.
Σε συνθήκες κρίσης, η παρουσία ενός προωθημένου αισθητήρα αυξάνει τη δυνατότητα απομακρυσμένης επιτήρησης. Σε συνθήκες καθημερινότητας, μειώνει την καταπόνηση των επανδρωμένων μέσων και απελευθερώνει τα MH-60R για αποστολές όπου η ανθρώπινη παρουσία και το πλήρες πακέτο ανθυποβρυχιακών δυνατοτήτων παραμένουν αναντικατάστατα.
Η ένταξη ενός UAS στη θάλασσα δεν κρίνεται στην πρώτη πτήση αλλά σε μια σειρα από παραμέτρους που αφορούν το πόσο συχνά πετάει, πόσο γρήγορα επιστρέφει σε αποστολή και πόσο ανθεκτικό είναι το σύστημα υποστήριξης σε πραγματικό ρυθμό επιχειρήσεων.
Το χρονοδιάγραμμα και η ένταξη στις FDI
Τα βασικά ορόσημα είναι ήδη μπροστά:
- παραλαβές και συγκρότηση πυρήνα στο Κοτρώνι
- δίμηνη εκπαίδευση από εδάφους και πιστοποίηση πρώτων πληρωμάτων
- κλιμακωτή μετάβαση σε πλοία και επιχειρήσεις καταστρώματος
- πρώτη εγκατάσταση σε ΚΙΜΩΝ εντός 2026
- συνέχεια ένταξης σε ΝΕΑΡΧΟ, ΦΟΡΜΙΩΝ και ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗ τα επόμενα χρόνια.
Με τις παραλαβές των πρώτων Camcopter S-100 και την έναρξη της εκπαίδευσης στο Κοτρώνι, το Πολεμικό Ναυτικό περνά από την απόφαση στην πράξη. Ο αριθμός, η διάταξη των συστημάτων και η σύνδεσή τους με τις νέες FDI δείχνουν ότι δεν πρόκειται για συμπληρωματικό πρόγραμμα, αλλά για οργανική ικανότητα που αλλάζει τον τρόπο επιτήρησης και αντίδρασης των Mονάδων Επιφανείας.
