*του Κώστα Σαρικά
Μετά την παραλαβή της πρώτης FDI «ΚΙΜΩΝ’» και σε αναμονή των επόμενων γαλλικών φρεγατών, την ώρα που ο εκσυγχρονισμός των ΜΕΚΟ παραμένει ο δεύτερος μεγάλος πυλώνας του σχεδιασμού, το Πολεμικό Ναυτικό προχωρά στην υλοποίηση του εξοπλιστικού προγράμματος με το βλέμμα στο τρίτο σκέλος της ενίσχυσης του στόλου επιφανείας. Η απόκτηση των ιταλικών FREMM κλάσης Bergamini αποτελεί το επόμενο αλλά καθοριστικό βήμα που θα έρθει να σφραγίσει την αναγέννηση του Στόλου, προσθέτοντας στο οπλοστάσιο τουλάχιστον δύο σύγχρονες Μονάδες Επιφανείας.
Η στόχευση της Αθήνας είναι να μετατρέψει το πολιτικό και επιχειρησιακό momentum σε νομικά δεσμευτικό πλαίσιο εντός Μαρτίου, με έναν όρο που αλλάζει τον τρόπο ανάγνωσης της συμφωνίας. Οι υπογραφές θα δεσμεύουν πλέον τη Ρώμη για υλοποίηση του προγράμματος.
Το δεσμευτικό αυτό πλαίσιο θα κατοχυρώνει την πώληση των πλοίων, τις αρχές υποστήριξης, το τεχνικό μονοπάτι ένταξης αλλά και τη δυνατότητα για option αγοράς ακόμη δύο φρεγατών κλάσης Bergamini όταν αποδεσμευτούν από το ιταλικό ναυτικό.
Από τη Λα Σπέτσια στη δεσμευτική συμφωνία
Η υπογραφή του Μνημονίου Ναυτικής Συνεργασίας και της Declaration of Intent για δύο συν δύο Bergamini έβαλε τον θεμέλιο λίθο.
Το επόμενο βήμα, σύμφωνα με την εικόνα που διαμορφώνεται τις τελευταίες εβδομάδες, είναι ένα κείμενο που θα θεωρείται δεσμευτικό:
- η πρώτη δυάδα (Carlo Bergamini – Virginio Fasan) αποτελεί τον πυρήνα της συμφωνίας,
- θα υπάρχει διακρατική ομπρέλα (G-to-G), με βιομηχανικό εκτελεστή την Fincantieri για την ιταλική πλευρά,
- θα υπάρχει η option των επιπλέον δύο φρεγάτες,
- θα ορίζεται η μεθοδολογία ένταξης και υποστήριξης, πριν οι δύο πλευρές καταλήξουν σε τελικά κόστη και χρονοδιάγραμμα.
Ουσιαστικά η συμφωνία που έρχεται σηματοδοτεί το γεγονός ότι οι δύο πλευρές μπαίνουν σε τροχιά εκτελεστικής συμφωνίας, με ασφαλιστικές δικλείδες.
Το μεγάλο στοίχημα των παραδόσεων: 2028-2029 ο στόχος σε συνάρτηση με τις Evo
Το Πολεμικό Ναυτικό πιέζει ώστε οι δύο πρώτες Bergamini να περάσουν σε ελληνική υπηρεσία το 2028-2029. Όμως το ημερολόγιο δεν γράφει μόνη της η Αθήνα, καθώς ο κρίσιμος παράγοντας που αφορά το χρονοδιάγραμμα εξαρτάται από την δυνατότητα της Ιταλίας να αποδεσμεύσει δύο εν ενεργεία Μονάδες χωρίς να δημιουργήσει επιχειρησιακό κενό. Το πρόγραμμα FREMM EVO θα κρίνει τις εξελίξεις. Επίσημες αναφορές σε διακρατικό επίπεδο και εξειδικευμένες πηγές συγκλίνουν πάντως στο ότι η πρώτη FREMM EVO προγραμματίζεται να παραδοθεί το 2029 και η δεύτερη το 2030.
Ακριβώς γι’ αυτό η δεσμευτική συμφωνία του Μαρτίου δεν μπορεί να συμπεριλάβει χρονοδιάγραμμα με απόλυτη λεπτομέρεια. Πάντως και η ιταλική πλευρά έχει κάθε λόγο να επισπεύσει το πρόγραμμα των EVO τόσο για να εξασφαλίσει πολύτιμα κονδύλια από την πώληση των δύο Bergamini όσο και να εμφανίσει το νέο πλοίο στην εξοπλιστική αγορά.
Ευκαιρία πρώτης γραμμής οι Bergamini και όχι λύση ανάγκης
Η επιλογή των Bergamini έχει ένα χαρακτηριστικό που είναι σπάνιο και κατά συνέπεια δυσεύρετο στην ευρωπαϊκή αγορά και όχι μόνο. Πρόκειται για σύγχρονα εν υπηρεσία πλοία, με επιχειρησιακή κουλτούρα και υποστήριξη και όχι για Μονάδες που βαδίζουν προς τη δύση της επιχειρησιακής τους διαδρομής. Η αρχική συμφωνία της Λα Σπέτσια αναγνώριζε ακριβώς αυτή τη λογική, ενώ όλες οι ενδείξεις συγκλίνουν στο συμπέρασμα ότι η Ιταλία αντιμετωπίζει την πώληση ενεργών πλοίων ως γρήγορη ενίσχυση ρευστότητας με παράλληλη βιομηχανική συνέχεια μέσω της Fincantieri.
Το δίδυμο ITS Carlo Bergamini (GP) και ITS Virginio Fasan (ASW) προσφέρει αυτό που λείπει από μια δύναμη επιφανείας όταν επιδιώκει ταυτόχρονα παρουσία, συνοδεία, επιτήρηση και ανθυποβρυχιακή κυριαρχία και δεν είναι συμπληρωματικότητα ρόλων πάνω στην ίδια πλατφόρμα. Πόσο μάλλον εάν τα δύο πλοία γίνουν τέσσερα μέσα στα επόμενα χρόνια.
Οπλισμός: το «κέντρο βάρους» της ελληνικής διαμόρφωσης
Η κρίσιμη παράμετρος στo πρόγραμμα Bergamini δεν είναι μόνο η απόκτηση των πλοίων αλλά και η ένταξη τους στη ‘’φαρέτρα’’ του Στόλου. Στόχος είναι να αξιοποιηθούν οι νέες φρεγάτες χρησιμοποιώντας όπλα τα οποία γνωρίζει το Πολεμικό Ναυτικό.
- Πύραυλοι επιφανείας με ελληνικό «αποτύπωμα»
Οι ιταλικές FREMM φέρουν ως βασικό αντιπλοϊκό πύραυλο τον Teseo, ένα σύστημα που ουσιαστικά είναι ιταλική υπόθεση. Το Ναυτικό Επιτελείο δεν έχει κανένα κίνητρο να χτίσει από το μηδέν υποστήριξη, αποθέματα και διαδικασίες για ένα όπλο που δεν υπάρχει στη δική του αλυσίδα. Το κέρδος χρόνου και ρίσκου είναι μεγαλύτερο με την επιλογή όπλων που:
-υπάρχουν ήδη σε ελληνική υπηρεσία,
-υποστηρίζονται,
-μπορούν να ενσωματωθούν με πολύ μικρότερο επιχειρησιακό και τεχνικό κόστος.
Γι’ αυτό στο τραπέζι μπαίνει ως αξιόπιστη λύση η αξιοποίηση των Harpoon όπου υπάρχει μεγάλο απόθεμα και τεχνογνωσία ενώ ως δεύτερη επιλογή παραμένει ο Exocet, με την επισήμανση ότι είναι ακριβότερη επιλογή όταν απαιτείται νέος φόρτος και συμβάσεις. Το πρακτικό αποτέλεσμα είναι ότι οι Bergamini δεν θα περιμένουν νέα πυραυλικά προγράμματα για να αποκτήσουν αντιπλοϊκή ισχύ, αλλά θα αποκτήσουν γρήγορα οπλισμό με ελληνικό αποτύπωμα, χωρίς να χαθεί χρόνος στην αρχική επιχειρησιακή τους ένταξη.
- Αεράμυνα με ASTER και Sylver όπως και στις FDI
Οι Bergamini διατηρούν στον πυρήνα τους ευρωπαϊκή λογική αεράμυνας με κάθετους εκτοξευτές Sylver και βλήματα Aster. Πρόκειται για το στοιχείο που τις μετατρέπει σε πλοία-κόμβους προστασίας για κάθε δύναμη επιφανείας, ειδικά όταν επιχειρούν μαζί με FDI και εκσυγχρονισμένες ΜΕΚΟ.
Σε ένα περιβάλλον κορεσμού, όπου ο χρόνος αντίδρασης είναι οριακός, αυτό που μετράει είναι η δυνατότητα διατήρησης της ομπρέλας αεράμυνας σε βάθος και διάρκεια, με συμβατότητα σε διαδικασίες και υποστήριξη. Η ύπαρξη οργανωμένης ευρωπαϊκής παραγωγικής γραμμής και διακρατικών δομών γύρω από προγράμματα FREMM/EVO είναι μέρος αυτής της εξίσωσης, γιατί συνδέει τον οπλισμό με μακροπρόθεσμη προοπτική.
- Το Κύριο Πυροβόλο ως εργαλείο επιβίωσης
Οι FREMM ξεχωρίζουν και για το πυροβόλο τους ως κρίσιμο επίπεδο άμυνας και τακτικής ευελιξίας. Η παρουσία πυροβόλου 127mm στην GP διαμόρφωση και 76mm στην ASW ενισχύει το πλέγμα άμυνας και προσφέρει μια σειρά από δυνατότητες. Η Carlo Bergamini διαθέτει ως κύριο πυροβόλο το 127/64 LW και ως δευτερεύον το 76/62 Super Rapid, ενώ η Virginio Fasan διαθέτει δύο 76/62 Super Rapid.
Το πυροβόλο των 127mm ενδείκνυται για πλήγματα στην ακτή, αντιπλοϊκή χρήση και δευτερευόντως αντιαεροπορική εμπλοκή. Έχει ρυθμό βολής 32 βλήματα/λεπτό και εμβέλεια με τα «κλασικά» πυρομαχικά 30 χλμ, ενώ με πυρομαχικά Vulcano η εμβέλεια μπορεί να φτάσει περίπου έως 100 χλμ.
Το πυροβόλο των 76mm μπορεί να χρησιμοποιηθεί επιπλέον ως αντιαεροπορική/αντιπυραυλική άμυνα αλλλα και ως αντι-drone. Διαθέτει ρυθμό βολής έως 120 βλήματα/λεπτό.
ASW: Η «Fasan» ως καθαρόαιμη Mονάδα ανθυποβρυχιακού αγώνα
Η Virginio Fasan έχει ιδιαίτερη αξία, καθώς διαθέτει ASW διαμόρφωση, κατά συνέπεια το Πολεμικό Ναυτικό τη βλέπει ως επένδυση σε δυνατότητες που επανέρχονται στο προσκήνιο σε όλη τη Μεσόγειο.
Η μεγαλύτερη επιχειρησιακή υπεραξία προκύπτει όταν η Fasan λειτουργεί ως πλατφόρμα αισθητήρων και συνδυάζεται με τα MH-60R σε έναν ενιαίο ανθυποβρυχιακό κύκλο.
Το στρατηγικό αποτέλεσμα: Στόλος με τρεις πυλώνες ως το 2030
Αν το πακέτο «κλειδώσει» μέσα στον Μάρτιο, το 2028-2029 θα είναι το σημείο καμπής στο οποίο ο Στόλος αποκτά τρίτο ισχυρό πυλώνα δίπλα στις FDI και στις εκσυγχρονισμένες ΜΕΚΟ.
· FDI: τελευταίας γενιάς και αιχμή του δόρατος σε κάθε σενάριο ναυτικού πολέμου με τεράστιες δυνατότητες αεράμυνας.
· Bergamini: ώριμες Μονάδες σύγχρονης τεχνολογίας πολλαπλών ρόλων
· Εκσυγχρονισμένες MEKO: ραχοκοκαλιά με νέα συστήματα, που δίνουν βάθος, αριθμούς και διαθεσιμότητες.
Το πρόγραμμα Bergamini δεν είναι λύση ανάγκης αλλά επιλογή επιχειρησιακής πυκνότητας με ρεαλισμό. Αφορά ενεργά σύγχρονα πλοία που επιχειρούν, συντηρούνται και μπορούν με σωστές ελληνικές επιλογές οπλισμού και συνεχή υποστήριξη να προσφέρουν άμεσα χωρίς να φορτώσουν το Πολεμικό Ναυτικό με περιττές εξαρτήσεις.
Ζητούμενο είναι το χρονοδιάγραμμα. Αν τα πλοία αποκτηθούν το 2028-2029 θα είναι μια σπάνια περίπτωση ενίσχυσης που δεν έρχεται συμπληρωματικά αλλά για να πολλαπλασιάσει την ισχύ του Στόλου και να προσφέρει λύσεις σε αποστολές συνοδείας, ανθυποβρυχιακής κυριαρχίας και προστασίας ναυτικής δύναμης στην Ανατολική Μεσόγειο.
