*του Κώστα Σαρικά
Έπειτα από δύο δεκαετίες καθυστερήσεων, παλινωδιών και περιόδων σχεδόν μηδενικής επιχειρησιακής αξιοποίησης, τα NH-90 της Αεροπορίας Στρατού περνούν στην πιο κρίσιμη φάση της ιστορίας τους. Όχι στην προμήθεια, που πλέον ολοκληρώθηκε, αλλά στη συντήρηση. Εκεί όπου κρίνονται όλα. Εκεί όπου ένα προηγμένο ελικόπτερο είτε μετατρέπεται σε πραγματικό πολλαπλασιαστή ισχύος είτε μένει καθηλωμένο σε ένα υπόστεγο άχρηστο, όπως άλλωστε συνέβαινε κατά κύριο λόγο από την πρώτη μέρα της απόκτησης τους.
Το πρώτο κρίσιμο βήμα υπογραφής της Follow-On Support υλοποιήθηκε. Η συμπληρωματική σύμβαση υποστήριξης (FOS) που υπέγραψαν η NH Industries και το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας για τον ελληνικό στόλο NH-90 έρχεται να δώσει «οξυγόνο» σε ένα στόλο ελικοπτέρων που κινδύνευε με απόλυτη απαξίωση.
Η συμφωνία ύψους 50 εκατ. ευρώ, πενταετούς διάρκειας, με αντικείμενο τη δημιουργία πλήρους πλαισίου τεχνικής υποστήριξη η οποία αφορά ανταλλακτικά, υπηρεσίες συντήρησης, διαδικασίες και ροές που έχουν ως μοναδικό στόχο την αύξηση της επιχειρησιακής διαθεσιμότητας ήταν το πρώτο ζητούμενο.
Και μαζί με τη FOS, έρχεται και το δεύτερο σκέλος της προσπάθειας αναγέννησης. Πρόκειται για την ανάθεση του έργου συντήρησης σε ιδιωτικό φορέα εντός Ελλάδας. Σύμφωνα με πληροφορίες του OnAlert, η συντήρηση περνά στην Aeroservices, εταιρεία που διαθέτει υποδομές στα Μέγαρα και εμφανίζεται ως εγκεκριμένο κέντρο συντήρησης της Airbus Helicopters, γεγονός που δίνει και την τυπική «σφραγίδα» πιστοποίησης για βαριές εργασίες υποστήριξης.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν τα NH-90 αποτελούν πολλαπλασιαστές ισχύος. Αλλά αν μετά από 22 χρόνια, η Ελλάδα θα καταφέρει να τα έχει επιτέλους διαθέσιμα, σε αριθμούς που να έχουν νόημα για τις αποστολές του Στρατού Ξηράς και των Ειδικών Δυνάμεων.
Η FOS των 50 εκατ. ευρώ και οι ημερομηνίες που «κλειδώνουν» την αλλαγή σελίδας
Η χρονική αλληλουχία έχει τη σημασία της, γιατί δείχνει ότι αυτή τη φορά υπάρχει συγκεκριμένο θεσμικό αποτύπωμα και όχι απλώς εξαγγελίες.
Στις 12 Δεκεμβρίου 2025, η Airbus δημοσιοποίησε επίσημα ότι υπεγράφη η σύμβαση follow-on support για τα ελληνικά NH-90, ύψους 50 εκατ. ευρώ και διάρκειας πέντε ετών.
Η ΓΔΑΕΕ έχει επίσης αναρτήσει σχετική ενημέρωση, αναφέροντας ότι η σύμβαση (Contract 014A/2025) «υπεγράφη και σφραγίστηκε» στις αρχές Δεκεμβρίου 2025, στο πλαίσιο υποστήριξης του στόλου.
Στο πρακτικό επίπεδο, η FOS βάζει σε τάξη τρεις κρίσιμες παραμέτρους που έλειπαν:
1. Ροή ανταλλακτικών με προβλέψιμο τρόπο και όχι με αποσπασματικές κινήσεις.
2. Υπηρεσίες συντήρησης με διαδικασίες που «κουμπώνουν» πάνω στο πρόγραμμα του κατασκευαστή.
3. Οργάνωση υποστήριξης ώστε η διαθεσιμότητα να μην εξαρτάται από ηρωικές προσπάθειες λίγων τεχνικών, αλλά από σύστημα.
Αυτό ακριβώς περιγράφεται ως «support ecosystem» στις επίσημες ανακοινώσεις, δηλαδή ένα οικοσύστημα που δεν αφορά μόνο το συνεργείο, αλλά όλη την αλυσίδα υποστήριξης, από την παραγγελία υλικών έως τον προγραμματισμό βαριάς συντήρησης.
Η ιδιωτική συντήρηση στην Ελλάδα: H «γραμμή» μένει στον Στρατό, τα βαριά έργα περνούν σε MRO
Το πιο χειροπιαστό στοιχείο της «επόμενης μέρας» είναι η μεταφορά του βάρους της βαριάς συντήρησης σε πιστοποιημένο φορέα, με υποδομές στη χώρα.
Η Aeroservices δραστηριοποιείται στα Μέγαρα και παρουσιάζει προφίλ οργανισμού συντήρησης/υποστήριξης με αδειοδοτήσεις (EASA Part-145 ), ενώ στην εταιρική της παρουσίαση περιλαμβάνεται ρητά αναφορά ως AIRBUS HELICOPTERS Approved Maintenance Center.
Το μοντέλο που προκρίνεται διεθνώς για στρατιωτικά ελικόπτερα αυτού του επιπέδου είναι ξεκάθαρο:
- Ο χρήστης (Αεροπορία Στρατού) κρατά την καθημερινή και γραμμική συντήρηση, τις επιθεωρήσεις ρουτίνας, την υποστήριξη πτήσεων.
- Ο πιστοποιημένος φορέας αναλαμβάνει τις βαριές εργασίες, τις μεγάλες επιθεωρήσεις, την αποκατάσταση αεροπλάνων που έχουν μείνει καιρό στο έδαφος, τις απαιτητικές εργατοώρες που προκαλούν μεγάλες καθυστερήσεις μια στρατιωτική Μονάδα όταν δεν υπάρχουν χέρια και ανταλλακτικά.
Ζητούμενο πλέον είναι να μπει το πρώτο ελικόπτερο στο πρόγραμμα και να βγει από τη συντήρηση στην ώρα του, με σωστή τροφοδοσία ανταλλακτικών, ώστε να δημιουργηθεί ρυθμός και συνέχεια. Γι’ αυτό και η αντίστροφη μέτρηση για την έναρξη συντήρησης του πρώτου NH-90 έχει βαρύτητα μεγαλύτερη απ’ όσο ακούγεται. Δεν αφορά τη συντήρηση ενός ελικοπτέρου, αλλά αφορά τη δοκιμή του νέου μοντέλου υποστήριξης στην πράξη.
Από τον «κανιβαλισμό» στη σταδιακή ανάταξη
Η προηγούμενη περίοδος άφησε πίσω της μια σκληρή πραγματικότητα.
Για χρόνια και προκειμένου να κρατηθούν λίγα NH-90 σε πτήσιμη κατάσταση, αφαιρούνταν εξαρτήματα από άλλα ελικόπτερα. Έτσι δημιουργήθηκαν «δότες» ανταλλακτικών και ένας στόλος δύο ταχυτήτων με ελάχιστα διαθέσιμα και αρκετά καθηλωμένα. Αποτέλεσμα ήταν από τα 20 ελικόπτερα, ένα μέρος έχει κανιβαλιστεί σε βαθμό που απαιτείται σοβαρή προσπάθεια και κόστος για επιστροφή στην πτητική κατάσταση, ενώ γίνεται λόγος για στόχο να υπάρχουν περί τα 7 διαθέσιμα κατά μέσο όρο, εφόσον λειτουργήσει η FOS και το rotation συντήρησης.
Στόχος πλέον είναι να «χτιστεί» από την αρχή μια γραμμή παραγωγής διαθεσιμότητας με κύρια χαρακτηριστικά:
- σταθερή ροή ανταλλακτικών
- ορθό προγραμματισμό εργασιών
- καταγραφή βλαβών και τεχνικών δεδομένων
- επαναφορά «κανιβαλισμένων» με σταδιακό πλάνο
- ικανότητα βαριάς συντήρησης εντός χώρας ώστε να μη χάνεται χρόνος σε μεταφορές και ουρές
Με άλλα λόγια, το στοίχημα είναι να μη μείνει ποτέ ξανά ο στόλος των NH-90 χωρίς υποστήριξη.
Η επιλογή της λύσης «Aeroservices»
Η ανάθεση σε εγχώριο φορέα δεν μόνο οικονομική αλλά και επιχειρησιακή επιλογή με κύριες παραμέτρους.
- Χρόνος: όταν ο κύκλος βαριάς συντήρησης γίνεται εντός Ελλάδας, κόβονται καθυστερήσεις.
- Τεχνική γνώση: δημιουργείται εμπειρία που μένει στη χώρα, σε τεχνικούς και διαδικασίες.
- Εφοδιαστική: η ύπαρξη ανταλλακτικών και τεχνικής βιβλιογραφία εντός της χώρας αλλάζει τους χρόνους αντίδρασης.
- Ρυθμός: όταν η γραμμή λειτουργήσει, υπάρχει η δυνατότητα σταδιακής επαναφοράς και των πλέον προβληματικών ελικοπτέρων.
Η «επόμενη μέρα» μετριέται σε διαθέσιμα ελικόπτερα και ώρες πτήσης
Η Ελλάδα επένδυσε σε έναν στόλο που, στα χαρτιά, αποτελεί κορυφαία λύση στην κατηγορία του. Στην πράξη όμως, επί χρόνια, η αξιοποίησή του ήταν δυσανάλογα μικρή. Τώρα υπάρχει πλέον μια ευκαιρία που αφορά:
- ολοκλήρωση παραδόσεων
- ενεργό πλαίσιο FOS πενταετίας
- πρόβλεψη ανταλλακτικών και υπηρεσιών
- συνεργασία συντήρησης εντός χώρας
- δυνατότητα να μπει πρόγραμμα ανάταξης των καθηλωμένων.
Οι επόμενοι μήνες θα δείξουν αν το νέο μοντέλο θα παράγει αποτέλεσμα. Το πρώτο NH-90 που θα μπει για συντήρηση και θα επιστρέψει επιχειρησιακό, θα αποτελέσει το πραγματικό «σήμα εκκίνησης». Με ζητούμενο να στηρίζουν σχέδια αεροκίνησης, ειδικών επιχειρήσεων και ενίσχυσης σε κάθε πιθανό θέατρο επιχειρήσεων.
Το NH-90 σχεδιάστηκε για μεταφορά, MEDEVAC, ειδικές επιχειρήσεις, μέρα-νύχτα
Το NH-90 στην έκδοση TTH είναι σχεδιασμένο για να αναλαμβάνει αποστολές που για την Ελλάδα είναι καθημερινότητα, όπως αεροκίνηση δυνάμεων, υποστήριξη νησιωτικού χώρου, διακομιδές, ενίσχυση σε κρίσιμες στιγμές.
Στα επίσημα χαρακτηριστικά που επαναλαμβάνει και ο κατασκευαστής, το ελικόπτερο μπορεί να μεταφέρει έως 20 πλήρως εξοπλισμένους στρατιώτες, να διαμορφωθεί για 12 φορεία MEDEVAC, να φορτώσει μέσω οπίσθιας ράμπας πλήρους πλάτους, ενώ ενσωματώνει το γνωστό fly-by-wire που το έκανε σημείο αναφοράς στην κατηγορία του.
Πέρα από τις επιδόσεις, η αξία του για τον Στρατό Ξηράς είναι η διαλειτουργικότητα, καθώς το NH-90 αποτελεί πλατφόρμα που μπορεί να υποστηρίξει αποστολές από απλή μεταφορά μέχρι ειδικές επιχειρήσεις και CSAR, υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχει διαθεσιμότητα.
Το κρίσιμο στοίχημα: Να φύγουν οριστικά από τη «γκρίζα ζώνη» και να μπουν σε κανονικότητα υποστήριξης
Αν κάτι δίδαξε η 22χρονη περιπέτεια των NH-90, είναι ότι τα εξοπλιστικά προγράμματα δεν τελειώνουν με τις παραλαβές, αλλά τότε αρχίζουν. Η FOS των 50 εκατ. ευρώ και η ανάθεση συντήρησης στην Aeroservices διαμορφώνουν, για πρώτη φορά, ένα πλαίσιο που μοιάζει ικανό να βγάλει τον στόλο από την «γκρίζα ζώνη».
Το επόμενο κεφάλαιο θα γραφτεί με διαθέσιμα ελικόπτερα στο πτητικό έργο, με πληρώματα που εκπαιδεύονται σταθερά και με τεχνικούς που δουλεύουν σε κανονικό ρυθμό και όχι σε καθεστώς διαρκούς κρίσης. Και το στοίχημα είναι να αποδειχθεί ότι ένας στόλος που για χρόνια χαρακτηρίστηκε «αδικημένος» και με περιορισμένο αποτύπωμα μπορεί επιτέλους να αποδώσει όπως σχεδιάστηκε.
