Στην τελική ευθεία εισέρχεται πλέον το πρόγραμμα απόκτησης των τριών KC-390 Millennium από την Πολεμική Αεροπορία, καθώς Αθήνα και Λισαβόνα έχουν ολοκληρώσει το μεγαλύτερο μέρος των διαδικασιών που απαιτούνται πριν από την υπογραφή της διακρατικής συμφωνίας, η οποία θα ανοίξει και επίσημα τον δρόμο για την ένταξη του νέου μεταφορικού αεροσκάφους στο ελληνικό οπλοστάσιο.
Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες του OnAlert, αυτό που απομένει είναι το τελευταίο «πράσινο φως», το οποίο αναμένεται να δοθεί το επόμενο διάστημα από το ΚΥΣΕΑ, ώστε να ολοκληρωθεί και το τελευταίο θεσμικό βήμα πριν από την υπογραφή της σχετικής σύμβασης. Πρόκειται ουσιαστικά για την τελευταία εκκρεμότητα σε μια διαδικασία η οποία έχει ήδη προχωρήσει σημαντικά τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Πορτογαλία και πλέον η αντίστροφη μέτρηση έχει αρχίσει.
Η εξέλιξη αυτή έρχεται να προστεθεί στην απόφαση που δημοσιεύτηκε στις 26 Αυγούστου στην πορτογαλική Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, με την οποία εγκρίθηκε το σχέδιο Μνημονίου Κατανόησης μεταξύ των υπουργείων Εθνικής Άμυνας Πορτογαλίας και Ελλάδας για τη δημιουργία στρατηγικής συνεργασίας στον τομέα της στρατιωτικής αερομεταφορικής ικανότητας. Η ίδια απόφαση εξουσιοδοτεί τον Γενικό Διευθυντή Εξοπλισμών και Αμυντικής Περιουσίας της Πορτογαλίας να προχωρήσει στην υπογραφή του MoU, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι η διαδικασία έχει πλέον περάσει στο τελικό της στάδιο.
Για την Πολεμική Αεροπορία το ζητούμενο είναι η συμφωνία να υπογραφεί το συντομότερο δυνατό, καθώς ο σχεδιασμός του Αεροπορικού Επιτελείου παραμένει ιδιαίτερα φιλόδοξος ώστε μέσα στο 2027 να βρίσκεται στην Ελλάδα τουλάχιστον το πρώτο από τα τρία KC-390 Millennium και να αρχίσει άμεσα η επιχειρησιακή ένταξή του.
Τρία KC-390 και προοπτική για ακόμη τρία
Το πρόγραμμα αφορά σε πρώτη φάση την απόκτηση τριών KC-390 Millennium, με την ελληνική πλευρά να διατηρεί την προοπτική ενίσχυσης του στόλου με επιπλέον τρία αεροσκάφη στο μέλλον, εφόσον το επιτρέψουν οι επιχειρησιακές ανάγκες και τα δημοσιονομικά δεδομένα.
Το πρόγραμμα των τριών αεροσκαφών έχει ήδη περάσει από την αρμόδια Επιτροπή της Βουλής, η οποία τον περασμένο Ιούνιο έδωσε τη συγκατάθεση για την απόκτησή τους. Ακολούθησαν τα επόμενα θεσμικά βήματα, ενώ η ελληνική κυβέρνηση έχει επιλέξει ως βασικό μοντέλο υλοποίησης τη διακρατική συνεργασία με την Πορτογαλία και όχι μια απευθείας εμπορική σύμβαση με την κατασκευάστρια Embraer.
Η Πορτογαλία άλλωστε αποτελεί τον πρώτο ευρωπαϊκό και ΝΑΤΟϊκό χρήστη του KC-390, επιχειρεί ήδη με τον τύπο και έχει αναπτύξει ένα ολόκληρο οικοσύστημα εκπαίδευσης, τεχνικής υποστήριξης και επιχειρησιακής αξιοποίησης γύρω από το νέο μεταφορικό αεροσκάφος.
Η πορτογαλική «γέφυρα»
Το πλέον ενδιαφέρον στοιχείο για την ελληνική περίπτωση αφορά τον μηχανισμό που έχει δημιουργήσει η Πορτογαλία, ο οποίος επιτρέπει σε άλλες ευρωπαϊκές και συμμαχικές χώρες να αποκτήσουν KC-390 μέσω διακρατικών συμφωνιών με τη Λισαβόνα, περιορίζοντας σημαντικά τις καθυστερήσεις που θα μπορούσε να προκαλέσει μια νέα παραγγελία απευθείας στην Embraer.
Τον Σεπτέμβριο του 2025, η Πορτογαλία υπέγραψε την τροποποίηση της αρχικής σύμβασής της με την Embraer για την απόκτηση ενός έκτου KC-390 Millennium. Το σημαντικότερο στοιχείο, ωστόσο, για την ελληνική περίπτωση είναι ότι στη συμφωνία ενσωματώθηκε το δικαίωμα προαίρεσης για έως και δέκα επιπλέον αεροσκάφη, τα οποία μπορούν να αξιοποιηθούν για πιθανές μελλοντικές αγορές από χώρες-εταίρους μέσω της Πορτογαλίας. Πρόκειται ουσιαστικά για μια «δεξαμενή» αεροσκαφών, την οποία μπορούν να αξιοποιήσουν ευρωπαϊκές και ΝΑΤΟϊκές χώρες μέσα από συμφωνίες Government-to-Government με τη Λισαβόνα. Η ίδια η Embraer είχε επισημάνει όταν ανακοινώθηκε η συγκεκριμένη απόφαση ότι τα δέκα options μπορούν να χρησιμοποιηθούν για μελλοντικές προμήθειες άλλων ευρωπαϊκών κρατών ή μελών του NATO μέσω του πορτογαλικού κράτους.
Αυτό ακριβώς το μοντέλο αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα. Η Αθήνα δεν χρειάζεται να ξεκινήσει από μηδενική βάση μια νέα διαδικασία προμήθειας και να περιμένει να βρεθούν διαθέσιμες θέσεις στην ολοένα και περισσότερο επιβαρυμένη γραμμή παραγωγής της Embraer. Αντίθετα, αξιοποιώντας το πορτογαλικό συμβόλαιο και τα διαθέσιμα options μπορεί να εξασφαλίσει σημαντικά ταχύτερο χρονοδιάγραμμα.
Η συγκεκριμένη «ομπρέλα» αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία εάν ληφθεί υπόψη ότι το KC-390 κερδίζει συνεχώς έδαφος στην ευρωπαϊκή αγορά, με αποτέλεσμα οι διαθέσιμες θέσεις στη γραμμή παραγωγής να αποκτούν όλο και μεγαλύτερη αξία. Το μοντέλο των options μέσω Πορτογαλίας ουσιαστικά επιτρέπει σε χώρες όπως η Ελλάδα να αποκτήσουν πρόσβαση σε ήδη προβλεπόμενες θέσεις παραγωγής, αντί να τοποθετηθούν στο τέλος μιας συνεχώς αυξανόμενης λίστας νέων πελατών.
Αυτό αποτελεί ένα από τα βασικά «κλειδιά» για τον φιλόδοξο ελληνικό στόχο να βρίσκεται μέσα στο 2027 τουλάχιστον το πρώτο KC-390 στα χέρια της Πολεμικής Αεροπορίας. Παράλληλα, η συγκεκριμένη συνεργασία δημιουργεί οικονομίες κλίμακας. Όσο αυξάνεται ο αριθμός των ευρωπαϊκών αεροπορικών δυνάμεων που χρησιμοποιούν το Millennium, τόσο μεγαλύτερες γίνονται οι δυνατότητες κοινής εκπαίδευσης, τεχνικής υποστήριξης, διαχείρισης ανταλλακτικών και γενικότερα περιορισμού του κόστους σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής του αεροσκάφους.
Στόχος το πρώτο Millennium μέσα στο 2027
Το χρονοδιάγραμμα αποτελεί ίσως το σημαντικότερο πλεονέκτημα της συγκεκριμένης λύσης. Η Πολεμική Αεροπορία δεν επιθυμεί να περιμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα μέχρι να αρχίσει η ανανέωση του στόλου στρατηγικών και τακτικών μεταφορών, καθώς οι ανάγκες είναι ήδη αυξημένες και τα C-130 Hercules έχουν συμπληρώσει δεκαετίες υπηρεσίας. Ο σχεδιασμός προβλέπει ότι τουλάχιστον το πρώτο ελληνικό KC-390 θα παραδοθεί μέσα στο 2027.
Πρόκειται για χρονοδιάγραμμα το οποίο έχει πλέον επιβεβαιωθεί και επισήμως, καθώς ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας, κατά την ενημέρωση για τα εξοπλιστικά προγράμματα που ενεργοποιήθηκαν από το ΚΥΣΕΑ, είχε αναφέρει ξεκάθαρα ότι η Ελλάδα θα αποκτήσει τρία C-390 μέσω διμερούς συμφωνίας με την Πορτογαλία και ότι το πρώτο αεροσκάφος θα παραληφθεί το 2027.
Το γεγονός ότι η Ελλάδα εισέρχεται στο πορτογαλικό πλαίσιο προμήθειας επιτρέπει στην Πολεμική Αεροπορία να «κερδίσει» πολύτιμο χρόνο. Το ενδιαφέρον για το Millennium αυξάνεται διαρκώς και μαζί του μεγαλώνει το βιβλίο παραγγελιών της βραζιλιάνικης κατασκευάστριας. Για την Αθήνα, επομένως, η δυνατότητα αξιοποίησης του πορτογαλικού μηχανισμού αποτελεί σημαντικό πλεονέκτημα. Η παράδοση του πρώτου αεροσκάφους, πάντως, δεν θα σηματοδοτήσει την αρχή της προετοιμασίας της Πολεμικής Αεροπορίας για τον νέο τύπο. Αντίθετα, όταν το πρώτο KC-390 προσγειωθεί στην Ελλάδα, το Αεροπορικό Επιτελείο θέλει να έχει ήδη δημιουργήσει τον πρώτο επιχειρησιακό πυρήνα ιπταμένων και τεχνικών που θα γνωρίζει το αεροσκάφος και θα μπορεί να υποστηρίξει άμεσα την ένταξή του σε υπηρεσία.
Εκπαίδευση στην Πορτογαλία πριν από την άφιξη του πρώτου αεροσκάφους
Όπως έχει ήδη αναφέρει το OnAlert, αμέσως μετά την ολοκλήρωση της συμφωνίας αναμένεται να ενεργοποιηθεί το επόμενο κρίσιμο στάδιο του προγράμματος, που αφορά την εκπαίδευση των πρώτων Ελλήνων ιπταμένων και τεχνικών. Η εκπαίδευση θα πραγματοποιηθεί στην Πορτογαλία και συγκεκριμένα στην Αεροπορική Βάση Νο 11 στην Beja, την επιχειρησιακή «έδρα» των πορτογαλικών KC-390. Εκεί εδρεύει η 506 Μοίρα «Rinocerontes», η οποία έχει ήδη αποκτήσει σημαντική εμπειρία στην επιχειρησιακή αξιοποίηση του αεροσκάφους.
Άλλωστε, η συγκεκριμένη βάση είχε βρεθεί στο επίκεντρο της επίσκεψης του υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Δένδια στην Πορτογαλία τον περασμένο Μάιο. Ο Έλληνας υπουργός είχε επισκεφθεί την 506 Μοίρα, είχε ενημερωθεί αναλυτικά για τις επιχειρησιακές δυνατότητες του KC-390 και είχε δει τόσο τον εξομοιωτή όσο και τις υποδομές συντήρησης του αεροσκάφους.
Οι πρώτοι Έλληνες που θα μεταβούν στην Πορτογαλία αναμένεται να προέρχονται κυρίως από τις Μοίρες της Πολεμικής Αεροπορίας που επιχειρούν σήμερα με C-130 Hercules και C-27J Spartan. Πρόκειται για προσωπικό με μεγάλη εμπειρία στις στρατιωτικές αερομεταφορές, σε αποστολές μεγάλων αποστάσεων, μεταφορά προσωπικού και υλικών, αεροδιακομιδές, ρίψεις αλεξιπτωτιστών και φορτίων αλλά και αποστολές υποστήριξης ελληνικών δυνάμεων εκτός συνόρων.
Ο πρώτος αυτός πυρήνας θα αποτελέσει ουσιαστικά τη «μαγιά» πάνω στην οποία θα οικοδομηθεί η ελληνική κοινότητα του KC-390. Στόχος είναι στη συνέχεια η εμπειρία και η τεχνογνωσία που θα αποκτηθούν στην Πορτογαλία να μεταφερθούν στην Ελλάδα και στα επόμενα πληρώματα και τεχνικούς. Η επιλογή της Πορτογαλίας ως κέντρου εκπαίδευσης εντάσσεται άλλωστε στον ευρύτερο σχεδιασμό της Λισαβόνας να μετατρέψει την Beja σε ευρωπαϊκό κόμβο εκπαίδευσης για το KC-390, αξιοποιώντας την επιχειρησιακή εμπειρία που έχει ήδη αποκτήσει αλλά και τις εξειδικευμένες υποδομές και τους εξομοιωτές που διαθέτει.
Από τα Hercules στη νέα εποχή
Για την Πολεμική Αεροπορία η απόκτηση του KC-390 αποτελεί αλλαγή εποχής στις στρατιωτικές αερομεταφορές και ένα από τα σημαντικότερα βήματα ανανέωσης του στόλου υποστήριξης. Το Millennium έρχεται να καλύψει το μεγάλο επιχειρησιακό κενό που δημιουργήθηκε σταδιακά από τη γήρανση του στόλου των C-130 και να προσθέσει δυνατότητες τις οποίες η Πολεμική Αεροπορία είτε δεν διαθέτει σήμερα είτε διαθέτει σε περιορισμένη κλίμακα.
Με δύο κινητήρες turbofan IAE V2500-E5, το KC-390 μπορεί να πετά με ταχύτητα που προσεγγίζει αυτή ενός επιβατικού jet, ενώ διαθέτει μέγιστη μεταφορική ικανότητα περίπου 26 τόνων. Μπορεί να μεταφέρει στρατιωτικά οχήματα, παλέτες, προσωπικό, αλεξιπτωτιστές και τραυματίες, να πραγματοποιεί ρίψεις φορτίων και προσωπικού και να επιχειρεί από απαιτητικούς διαδρόμους.
Ταυτόχρονα, στην έκδοση KC-390 μπορεί να χρησιμοποιηθεί και ως ιπτάμενο τάνκερ για εναέριο ανεφοδιασμό, δυνατότητα που έχει ιδιαίτερη επιχειρησιακή αξία για την Ελλάδα. Η Πολεμική Αεροπορία αποκτά έτσι μια πλατφόρμα πολλαπλών ρόλων, η οποία δεν περιορίζεται στην κλασική αποστολή ενός μεταφορικού αεροσκάφους.
Η δυνατότητα εναέριου ανεφοδιασμού αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία ενόψει της εισόδου των F-35 αλλά και για επιχειρήσεις σε μεγάλες αποστάσεις. Παράλληλα, η ταχύτητα του KC-390 μειώνει δραστικά τον χρόνο αντίδρασης σε αποστολές προς την Κύπρο, τη Μέση Ανατολή ή άλλες περιοχές ελληνικού ενδιαφέροντος και επιτρέπει την πραγματοποίηση περισσότερων αποστολών μέσα στο ίδιο χρονικό διάστημα. Σε περιόδους κρίσης αυτή η διαφορά δεν αποτελεί απλώς επιχειρησιακή ευκολία, αλλά έναν πραγματικό πολλαπλασιαστή ισχύος.
