Η αντίστροφη μέτρηση για την είσοδο των KC-390 Millennium στο ελληνικό οπλοστάσιο δεν αφορά πλέον μόνο την ολοκλήρωση των διαδικασιών για την απόκτησή τους, αφού το Αεροπορικό Επιτελείο προετοιμάζει ήδη το επόμενο και απολύτως απαραίτητο βήμα, που είναι η δημιουργία του πρώτου πυρήνα ιπτάμενων και τεχνικών οι οποίοι θα εκπαιδευτούν στο νέο μεταφορικό αεροσκάφος και θα αποτελέσουν τη βάση πάνω στην οποία θα στηθεί η επιχειρησιακή του ένταξη στην Πολεμική Αεροπορία.
Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, αμέσως μετά την υπογραφή της διακρατικής συμφωνίας Ελλάδας – Πορτογαλίας για τα KC-390 Millennium, η οποία τοποθετείται χρονικά μέσα στο φθινόπωρο και είναι πιθανό να πραγματοποιηθεί ακόμη και μέσα στον Σεπτέμβριο, αναμένεται να ξεκινήσει η διαδικασία μετάβασης των πρώτων Ελλήνων ιπταμένων και τεχνικών από την Πολεμική Αεροπορία, οι οποίοι θα προέρχονται από τις Μοίρες που επιχειρούν σήμερα με τα μεταφορικά C-130 Hercules και C-27J Spartan.
Η επιλογή δεν είναι τυχαία καθώς πρόκειται για στελέχη με μεγάλη εμπειρία στις στρατιωτικές αερομεταφορές, στις αποστολές μεγάλων αποστάσεων, στη μεταφορά προσωπικού και υλικών, στις αεροδιακομιδές, στις ρίψεις αλεξιπτωτιστών και φορτίων αλλά και στη λειτουργία ενός σύνθετου συστήματος αεροπορικής υποστήριξης.
Αυτοί οι ιπτάμενοι και τεχνικοί θα αποτελέσουν ουσιαστικά την πρώτη ελληνική «μαγιά» του KC-390, ώστε όταν φτάσει στην Ελλάδα το πρώτο αεροσκάφος να υπάρχει ήδη εκπαιδευμένο προσωπικό έτοιμο να το υποδεχθεί και να ξεκινήσει σταδιακά την επιχειρησιακή αξιοποίησή του.
Εκπαίδευση στην «έδρα» των πορτογαλικών KC-390
Η εκπαίδευση πρόκειται να πραγματοποιηθεί στην Πορτογαλία και συγκεκριμένα στην Αεροπορική Βάση Νο 11 στην Beja, όπου εδρεύει η 506 Μοίρα «Rinocerontes» της πορτογαλικής Αεροπορίας, η οποία επιχειρεί ήδη με KC-390. Εκεί, οι Έλληνες χειριστές και τεχνικοί θα έχουν τη δυνατότητα να εκπαιδευτούν σε ένα πλήρως λειτουργικό επιχειρησιακό περιβάλλον, δίπλα σε προσωπικό το οποίο διαθέτει ήδη σημαντική εμπειρία στον τύπο.
Η Πορτογαλία ήταν ο πρώτος ευρωπαϊκός και νατοϊκός χρήστης του KC-390 και έχει ήδη εντάξει το αεροσκάφος σε επιχειρησιακές αποστολές. Το πρώτο πορτογαλικό αεροσκάφος εντάχθηκε στην 506 Μοίρα στην Beja το 2023, ενώ το πορτογαλικό πρόγραμμα περιλαμβάνει αεροσκάφη, υποστήριξη και simulator, δημιουργώντας ένα οργανωμένο εκπαιδευτικό και επιχειρησιακό οικοσύστημα γύρω από τον τύπο.
Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι τον περασμένο Μάιο ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας επισκέφθηκε την ίδια βάση, συνοδευόμενος από τον Πορτογάλο ομόλογό του και ενημερώθηκε στις εγκαταστάσεις της 506η Μοίρα για τις επιχειρησιακές δυνατότητες του KC-390. Η επίσκεψη εκείνη αποτέλεσε ακόμη έναν κρίκο στην αλυσίδα που οδήγησε στην τελική επιλογή της διακρατικής οδού με την Πορτογαλία.
Για την Πολεμική Αεροπορία ο χρόνος είναι κρίσιμος. Η εκπαίδευση πρέπει να αρχίσει αρκετούς μήνες πριν από την άφιξη του πρώτου αεροσκάφους, ώστε οι πρώτοι Έλληνες χειριστές και τεχνικοί να έχουν ολοκληρώσει το απαραίτητο transition training και να έχουν αποκτήσει εξοικείωση με τα συστήματα, τις διαδικασίες και τη φιλοσοφία επιχειρήσεων ενός εντελώς διαφορετικού αεροσκάφους από τα C-130 και C-27.
Το πρώτο ελληνικό Millennium μέσα στο 2027
Ο σχεδιασμός εξακολουθεί να προβλέπει ότι το πρώτο από τα τρία KC-390 Millennium θα παραδοθεί μέσα στο 2027, γεγονός που εξηγεί και την πρόθεση να ξεκινήσει χωρίς καθυστέρηση η εκπαίδευση μετά την υπογραφή της συμφωνίας.
Η Ελλάδα έχει επιλέξει την απόκτηση τριών αεροσκαφών με option για ακόμη τρία, με την πολιτική έγκριση του προγράμματος να έχει ήδη δοθεί από το ΚΥΣΕΑ. Η αρχική τριάδα αποτελεί τον πρώτο πυρήνα του νέου στόλου βαρέων μεταφορικών της Πολεμικής Αεροπορίας, με την προοπτική τα KC-390 να αντικαταστήσουν σταδιακά τα γερασμένα C-130 Hercules στον ρόλο των μεγαλύτερων και πιο απαιτητικών αερομεταφορών.
Τα C-27J Spartan θα εξακολουθήσουν να καλύπτουν μεγάλο μέρος των μικρότερων και μεσαίων αποστολών, ενώ τα KC-390 προορίζονται να αναλάβουν το βαρύτερο έργο: μεγαλύτερα φορτία, πολύ μεγαλύτερες αποστάσεις, ταχύτερη μεταφορά δυνάμεων και υλικού και αποστολές που έως σήμερα απαιτούσαν τη χρήση των Hercules.
Έτσι, μέσα στα επόμενα χρόνια διαμορφώνεται ένα νέο μοντέλο στρατιωτικών αερομεταφορών για την Πολεμική Αεροπορία, με τα C-27J στο χαμηλότερο και μεσαίο επίπεδο και τα KC-390 στην κορυφή της μεταφορικής ικανότητας.
Η G-to-G συμφωνία με την Πορτογαλία
Το πρόγραμμα εισέρχεται πλέον στην τελική φάση πριν από την υπογραφή της συμφωνίας. Η επιλογή που έχει γίνει αφορά διακρατική συμφωνία Government–to–Government μεταξύ Ελλάδας και Πορτογαλίας, μια διαδικασία η οποία επιλέχθηκε ώστε να εξασφαλιστεί τόσο η ταχύτερη δυνατή παραλαβή όσο και ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο υποστήριξης και εκπαίδευσης.
Οι αρμόδιες επιτροπές της ελληνικής και της πορτογαλικής πλευράς επεξεργάζονται τις τελευταίες τεχνικές, νομικές και οικονομικές λεπτομέρειες, με στόχο η συμφωνία να είναι έτοιμη προς υπογραφή μέσα στο φθινόπωρο. Η έγκριση του ΚΥΣΕΑ αποτέλεσε ουσιαστικά το τελευταίο μεγάλο πολιτικό βήμα πριν από τη συμβασιοποίηση του προγράμματος, ενώ η πορτογαλική οδός έχει ιδιαίτερη σημασία και για το χρονοδιάγραμμα.
Σε μια περίοδο κατά την οποία το order book της Embraer για το C-390 αυξάνεται συνεχώς, η δυνατότητα ένταξης της ελληνικής προμήθειας σε υφιστάμενο ευρωπαϊκό πλαίσιο επιτρέπει στην Αθήνα να επιδιώξει παραδόσεις σημαντικά νωρίτερα από αυτές που θα μπορούσαν να εξασφαλιστούν μέσω μιας εντελώς νέας διαδικασίας απευθείας παραγγελίας.
Από τα Hercules στη νέα γενιά αερομεταφορών
Η ανάγκη αντικατάστασης των C-130 αποτελεί εδώ και χρόνια ένα από τα σοβαρότερα ζητήματα για την Πολεμική Αεροπορία. Τα Hercules πρόσφεραν επί δεκαετίες τεράστιες υπηρεσίες, όμως η ηλικία των αεροσκαφών, η δυσκολία εξεύρεσης ανταλλακτικών και οι αυξανόμενες απαιτήσεις συντήρησης επηρέασαν σημαντικά τις διαθεσιμότητες.
Το KC-390 επιλέχθηκε ακριβώς για να αλλάξει αυτή την εικόνα και όχι απλώς ως ένας άμεσος αντικαταστάτης του Hercules. Το αεροσκάφος της Embraer αντιπροσωπεύει διαφορετική γενιά σχεδίασης, με δύο turbofan κινητήρες IAE V2500, σύγχρονο cockpit, προηγμένα avionics και υψηλή ταχύτητα πλεύσης.
Μπορεί να μεταφέρει ωφέλιμο φορτίο έως περίπου 26 τόνους, ενώ η μεγάλη και πλήρως διαμορφώσιμη καμπίνα φορτίου επιτρέπει τη μεταφορά στρατιωτικών οχημάτων, παλετών, προσωπικού, αλεξιπτωτιστών και τραυματιών σε διαμόρφωση MEDEVAC.
Η ταχύτητα αποτελεί ένα από τα μεγάλα πλεονεκτήματά του. Με μέγιστη ταχύτητα της τάξης των 470 κόμβων, μπορεί να καλύψει αποστάσεις αισθητά ταχύτερα από ένα κλασικό turboprop στρατιωτικό μεταγωγικό, μειώνοντας δραστικά τον χρόνο μεταφοράς προσωπικού και υλικού.
Παράλληλα μπορεί να επιχειρεί από μικρούς διαδρόμους, στοιχείο ιδιαίτερα σημαντικό για τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις και τις επιχειρησιακές απαιτήσεις του Αιγαίου.
Από μεταφορικό σε πραγματικό multi-mission αεροσκάφος
Το Millennium δεν περιορίζεται στον ρόλο της μεταφοράς. Μπορεί να εκτελέσει ρίψεις αλεξιπτωτιστών και φορτίων, τακτικές αερομεταφορές, αεροδιακομιδές, αποστολές ανθρωπιστικής βοήθειας, Search and Rescue και εναέριο ανεφοδιασμό, τόσο ως tanker όσο και ως αεροσκάφος που μπορεί το ίδιο να δεχθεί καύσιμο εν πτήσει, ανάλογα με τη διαμόρφωση.
Οι δυνατότητες αυτές αποκτούν ιδιαίτερη σημασία για την Πολεμική Αεροπορία, καθώς το KC-390 μπορεί να εξελιχθεί σε πολλαπλασιαστή ισχύος όχι μόνο για την ίδια αλλά συνολικά για τις Ένοπλες Δυνάμεις, υποστηρίζοντας την ταχεία μεταφορά τμημάτων Ειδικών Επιχειρήσεων, προσωπικού και βαρέος υλικού σε μεγάλες αποστάσεις.
Ταυτόχρονα, το ενδιαφέρον για την πλατφόρμα φαίνεται να μην περιορίζεται στον μεταφορικό της ρόλο. Τον Ιούλιο πραγματοποιήθηκε στο Γενικό Επιτελείο Αεροπορίας ενημέρωση από την Elbit Systems προς επιτελείς του ΓΕΑ, του Αρχηγείου Τακτικής Αεροπορίας και της Διοίκησης Αεροπορικής Υποστήριξης για τις δυνατότητες έκδοσης ISR/SIGINT του C-390.
Πρόκειται προς το παρόν για παρουσίαση δυνατοτήτων και όχι για ειλημμένη απόφαση, αποτυπώνει όμως τις προοπτικές που ανοίγει η συγκεκριμένη πλατφόρμα για μελλοντικές ειδικές αποστολές.
Ελληνική υποστήριξη και ο ρόλος της ΕΑΒ
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει δοθεί και στην υποστήριξη των αεροσκαφών σε βάθος χρόνου. Τον Μάιο η Embraer και η Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία υπέγραψαν Μνημόνιο Συνεργασίας με στόχο την ανάπτυξη δυνατοτήτων Maintenance, Repair and Overhaul – MRO για το C-390 στην Ελλάδα.
Η ίδια η Embraer έχει επισημάνει ότι η συνεργασία μπορεί να οδηγήσει στην ανάπτυξη εγχώριας τεχνογνωσίας συντήρησης και σε μεγαλύτερο βαθμό αυτονομίας για την Πολεμική Αεροπορία όσον αφορά την υποστήριξη του νέου στόλου.
Το συγκεκριμένο σκέλος θεωρείται κρίσιμο, καθώς μία από τις βασικές επιδιώξεις της Αθήνας στα νέα εξοπλιστικά προγράμματα είναι η εξασφάλιση υψηλών διαθεσιμοτήτων και η αποφυγή εξάρτησης από μακροχρόνιες εργασίες υποστήριξης αποκλειστικά στο εξωτερικό.
Η νέα εποχή αρχίζει πριν φτάσει το πρώτο αεροσκάφος
Η πραγματική μετάβαση στα KC-390 δεν θα αρχίσει την ημέρα που το πρώτο αεροσκάφος θα προσγειωθεί σε ελληνική αεροπορική βάση αλλά αρκετούς μήνες νωρίτερα στην Πορτογαλία, όταν οι πρώτοι Έλληνες ιπτάμενοι και τεχνικοί θα καθίσουν στα cockpit, στους προσομοιωτές και δίπλα στα αεροσκάφη της 506 Μοίρας για να μάθουν τον νέο τύπο.
Πρόκειται για τη σταδιακή μετάβαση από μια γενιά αεροσκαφών που για δεκαετίες ταυτίστηκε με τις ελληνικές στρατιωτικές αερομεταφορές σε μια εντελώς νέα φιλοσοφία.
Με την υπογραφή της συμφωνίας να αναμένεται το φθινόπωρο, την εκπαίδευση να ακολουθεί άμεσα και το πρώτο ελληνικό KC-390 Millennium να τοποθετείται μέσα στο 2027, η Πολεμική Αεροπορία βρίσκεται πλέον πολύ κοντά στην έναρξη μιας από τις σημαντικότερες αλλαγές των τελευταίων δεκαετιών στον στόλο αεροπορικής υποστήριξης.
