*του Κώστα Σαρικά
Ο αντιαεροπορικός και αντιπυραυλικός «θόλος» εισέρχεται στην τελική του ευθεία, με στόχο οι διαπραγματεύσεις για το σύνολο του συμβατικού σκέλους να έχουν κλείσει εντός του επόμενου μήνα.
Το μήνυμα από το ΓΕΕΘΑ είναι σαφές, καθώς τονίζεται ότι χωρίς ελληνική υπογραφή στο Command and Control, η συμφωνία δεν προχωρά.
Και σε αυτό το σημείο το τελευταίο διάστημα, σύμφωνα με πληροφορίες του OnAlert, έχει επιτευχθεί σημαντική πρόοδος, καθώς φαίνεται ότι έχει «κλειδώσει» η κατασκευή του C2 από ελληνική εταιρεία με τη συνεργασία των Ισραηλινών.
Οι συνομιλίες με το Ισραήλ βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο, όμως η διαπραγμάτευση κάθε άλλο παρά εύκολη είναι. Οι Ισραηλινοί εμφανίζονται σκληροί, ιδιαίτερα στο σκέλος της τεχνολογικής μεταφοράς και του λογισμικού. Ωστόσο σύμφωνα με στρατιωτικές πηγές, έχει βρεθεί η χρυσή τομή για την ελληνική συμμετοχή που αφορά το software και την διαχείριση δεδομένων έως τα shelters, τα ηλεκτρονικά και την υποστήριξη επιπέδου depot.
Το διακύβευμα δεν είναι μόνο ποια συστήματα θα αποκτηθούν, αλλά κυρίως ποιος θα ελέγχει την «καρδιά» τους.
Τι είναι ο πολυστρωματικός «θόλος»
Ο ελληνικός σχεδιασμός βασίζεται σε μια πολυστρωματική αρχιτεκτονική αεράμυνας, στα πρότυπα του ισραηλινού μοντέλου, αλλά με εθνική προσαρμογή. Δεν πρόκειται για μεμονωμένες αγορές συστημάτων. Πρόκειται για ένα ενιαίο πλέγμα αισθητήρων, αναχαιτιστών και κέντρων διοίκησης.
Ο πυρήνας του σχεδίου περιλαμβάνει:
- Spyder All-in-One για χαμηλά και μεσαία ύψη.
- Barak MX για μέση και μεγάλη εμβέλεια.
- David’s Sling ως αντιβαλλιστικό σκέλος, σε συνδυασμό με τους Patriot.
- Ραντάρ ELM-2084 MMR ως βασικούς αισθητήρες.
Η φιλοσοφία είναι δικτυοκεντρική και περιλαμβάνει συνολικά τη διαχείριση από τον αισθητήρα στο όπλο και από εκεί στο εθνικό κέντρο επιχειρήσεων, σε πραγματικό χρόνο.
- Spyder AiO – Η πρώτη γραμμή σε Έβρο και νησιά
Το Spyder All-in-One τοποθετείται στο κατώτερο στρώμα της άμυνας. Αυτοκινούμενο, με βλήματα Python-5 και Derby, έχει σχεδιαστεί για άμεση αντίδραση απέναντι σε UAV, ελικόπτερα και χαμηλά ιπτάμενα αεροσκάφη.
Σε ένα περιβάλλον όπως το Αιγαίο, με δεκάδες νησιά και σύνθετο ανάγλυφο, η κινητικότητα και ο μικρός χρόνος αντίδρασης είναι κρίσιμοι. Το Spyder καλείται να αντικαταστήσει σταδιακά TOR-M1 και OSA, προσφέροντας πλήρη διαλειτουργικότητα με ΝΑΤΟϊκά δίκτυα.
- Barak MX – Η ραχοκοκαλιά της περιοχικής άμυνας
Ο Barak MX αποτελεί το βασικό σύστημα μέσης εμβέλειας. Με οικογένεια βλημάτων που φτάνει έως και τα 150 χλμ., προσφέρει κάλυψη 360 μοιρών και δυνατότητα εμπλοκής μαχητικών, UAV και πυραύλων cruise.
Η επιλογή του αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω της ήδη υφιστάμενης παρουσίας του στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Κυπριακή Δημοκρατία έχει προχωρήσει στην ένταξή του, δημιουργώντας προοπτική περιφερειακής διαλειτουργικότητας.
Για την Ελλάδα, το Barak MX αντικαθιστά τις παλαιές πυροβολαρχίες HAWK και λειτουργεί ως συνδετικός κρίκος μεταξύ χαμηλού και υψηλού στρώματος άμυνας.
- David’s Sling – Η αντιβαλλιστική ομπρέλα
Στην κορυφή της πυραμίδας, το David’s Sling καλύπτει το κενό μεταξύ κλασικής αεράμυνας και καθαρής αντιβαλλιστικής ικανότητας. Με τον αναχαιτιστή Stunner και λογική hit-to-kill, μπορεί να αντιμετωπίσει τακτικούς βαλλιστικούς πυραύλους και cruise.
Στο ελληνικό πλαίσιο, αναλαμβάνει ρόλο που σήμερα καλύπτεται εν μέρει από τους S-300 στην Κρήτη, αλλά με ανώτερη διασύνδεση και πλήρη ενσωμάτωση στο νέο C2.
- ELM-2084 – Τα «ψηφιακά μάτια»
Το ELM-2084 αποτελεί multi-mission AESA ραντάρ με δυνατότητα ταυτόχρονης παρακολούθησης εκατοντάδων στόχων. Εντοπίζει χαμηλού RCS ίχνη, βαλλιστικές απειλές και πυραύλους cruise, λειτουργώντας είτε σε πλήρη κάλυψη 360° είτε τομεακά.
Για την Ελλάδα, η ανάπτυξη δικτύου ELM-2084 από τον Έβρο έως την Κρήτη δημιουργεί ένα συνεχές πλέγμα έγκαιρης προειδοποίησης που υπερβαίνει τα όρια του FIR Αθηνών.
Το μεγάλο στοίχημα που αφορά το C2
Το σκληρότερο σημείο της διαπραγμάτευσης αφορά το Command and Control.
Η ισραηλινή πλευρά φέρεται να προτείνει την ενσωμάτωση της αρχιτεκτονικής MIC4AD της Rafael ως βασικό κορμό. Η Αθήνα, όμως, θέτει κόκκινη γραμμή το Εθνικό Κέντρο Διοίκησης και Ελέγχου να έχει ελληνική υπογραφή.
Αυτό σημαίνει:
- Εθνικό έλεγχο λογισμικού και πρωτοκόλλων.
- Κυριότητα στη διαχείριση δεδομένων και στην κυβερνοασφάλεια.
- Ανοικτή αρχιτεκτονική για μελλοντική προσθήκη όπλων.
- Διασύνδεση με τα υφιστάμενα κέντρα Στρατού Ξηράς, ΠΑ και ΠΝ.
Στρατιωτικές πηγές επισημαίνουν ότι η ελληνική απαίτηση δεν αφορά απλά offset, αλλά πραγματική συμπαραγωγή και μεταφορά τεχνογνωσίας.
Από τα PULS στον «θόλο»
Μετά το πρόγραμμα των PULS, ο αντιαεροπορικός θόλος αποτελεί το επόμενο μεγάλο πρόγραμμα. Βρίσκεται στην κορυφή της ατζέντας του ΓΕΕΘΑ και θεωρείται στρατηγικής σημασίας. Ζητούμενο είναι η διακρατική συμφωνία, αλλά με ουσιαστική ελληνική συμμετοχή που δεν θα αφορά απλή συναρμολόγηση, αλλά εμπλοκή σε κρίσιμα υποσυστήματα.
Η εμπειρία έχει δείξει ότι χωρίς εγχώρια υποστήριξη:
- Η συντήρηση γίνεται δυσβάστακτη.
- Η εξάρτηση παραμένει μόνιμη.
- Η τεχνογνωσία χάνεται.
Τι αλλάζει επιχειρησιακά
Η υλοποίηση του θόλου μεταβάλλει ριζικά την εικόνα της ελληνικής αεράμυνας:
- Απομάκρυνση ρωσικών συστημάτων και πλήρης διαλειτουργικότητα με ΝΑΤΟ.
- Ενοποίηση Patriot, νέων ισραηλινών συστημάτων και αεροπορικών μέσων σε ενιαίο δίκτυο.
- Διακλαδικότητα: Στρατός Ξηράς, Πολεμική Αεροπορία και Πολεμικό Ναυτικό σε κοινή επιχειρησιακή εικόνα.
Τα Rafale, τα F-16V και μελλοντικά τα F-35 θα λειτουργούν στο ίδιο δικτυοκεντρικό περιβάλλον με τα επίγεια συστήματα.
Το χρονοδιάγραμμα και η πίεση χρόνου
Στόχος είναι η ολοκλήρωση του συμβατικού σκέλους έως τα τέλη Μαρτίου. Εφόσον κλείσει το πλαίσιο συμμετοχής της ελληνικής βιομηχανίας, η συμφωνία θα προωθηθεί για πολιτική έγκριση.
Η φιλοδοξία είναι οι πρώτες δεσμευτικές αποφάσεις να ληφθούν εντός του 2026, με ορίζοντα δεκαετίας για την πλήρη ανάπτυξη του πλέγματος.
Το στοίχημα της ελληνικής υπογραφής
Ο «θόλος» μπορεί να αποτελέσει το μεγαλύτερο τεχνολογικό άλμα της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας τις τελευταίες δεκαετίες. Μπορεί όμως και να εξελιχθεί σε ένα ακόμη πρόγραμμα όπου η εγχώρια συμμετοχή θα περιοριστεί σε δευτερεύοντα ρόλο.
Η απαίτηση για ελληνικό C2 και ευρύτερη συμμετοχή της εγχώριας βιομηχανίας είναι στρατηγική επιλογή. Αν το C2 είναι made in Greece και η εθνική συμμετοχή είναι σημαντική τότε ο θόλος δεν θα είναι απλώς μια εισαγόμενη ασπίδα αλλά ένα εθνικό σύστημα, με δυνατότητα εξέλιξης, αναβάθμισης και προσαρμογής για τις επόμενες δεκαετίες.
