Μια εντελώς διαφορετική φιλοσοφία επιχειρήσεων επιχειρούν να οικοδομήσουν σταδιακά οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις, με επίκεντρο όχι πλέον μόνο την απόκτηση νέων οπλικών συστημάτων, αλλά κυρίως τη διασύνδεσή τους σε ένα ενιαίο επιχειρησιακό δίκτυο.
Heron, V-BAT, Switchblade, SPIKE NLOS, πυροβολικό με αιχμή τους PULS, επίγειοι αισθητήρες, ραντάρ και μικροδορυφόροι δεν αντιμετωπίζονται ως απομονωμένες δυνατότητες, αλλά ως διαφορετικά κομμάτια μιας κοινής αρχιτεκτονικής, στην οποία το ζητούμενο είναι η πληροφορία να μεταφέρεται όσο το δυνατόν ταχύτερα από τον αισθητήρα στο όπλο που βρίσκεται κάθε φορά στην καλύτερη θέση για να προσβάλει τον στόχο.
Η νέα λογική του ΓΕΕΘΑ συνοψίζεται στο τρίπτυχο «εντοπισμός-στοχοποίηση-πλήγμα». Μόνο που, σε αντίθεση με το παρελθόν, τα τρία αυτά στάδια δεν χρειάζεται να πραγματοποιούνται από την ίδια πλατφόρμα. Ένα Heron μπορεί να εντοπίσει και να παρακολουθήσει επί ώρες μια δραστηριότητα σε μεγάλη περιοχή, ένα V-BAT να προωθηθεί πιο κοντά, να επιβεβαιώσει τον στόχο και να μεταδώσει ακριβή δεδομένα, ενώ την προσβολή μπορεί να αναλάβει ένα Switchblade, ένας SPIKE NLOS ή ακόμη και μια Μονάδα πυροβολικού PULS.
Το πραγματικό ζητούμενο επομένως δεν είναι ποιο σύστημα θα κάνει τα πάντα, αλλά ποιος αισθητήρας βλέπει καλύτερα, ποιος μπορεί να δώσει τα ακριβέστερα στοιχεία και ποιος διαθέσιμος «shooter» μπορεί να αντιδράσει ταχύτερα.
Αυτός ο «αόρατος στόλος» που σταδιακά διαμορφώνεται πάνω από το Αιγαίο και τον Έβρο δεν αποτελείται μόνο από UAV. Είναι ουσιαστικά ένα πλέγμα αισθητήρων και όπλων, στο οποίο τα μη επανδρωμένα συστήματα αποκτούν κεντρικό ρόλο ως φορείς επιτήρησης, αναγνώρισης, στοχοποίησης και, στην περίπτωση των loitering munitions, άμεσης προσβολής.
Η δυνατότητα να κλείνει ο κύκλος από τον εντοπισμό έως την καταστροφή ενός στόχου μέσα σε ελάχιστο χρόνο αποτελεί πλέον έναν από τους βασικούς στόχους του επιχειρησιακού σχεδιασμού.
Heron: Η μεγάλη εικόνα και η συνεχής επιτήρηση
Στο ανώτερο επίπεδο αυτού του πλέγματος βρίσκονται τα Heron, τα οποία μπορούν να προσφέρουν στην ελληνική πλευρά τη μεγάλη επιχειρησιακή εικόνα σε εκτεταμένες περιοχές. Η δυνατότητα πολύωρης παραμονής στον αέρα αποτελεί το βασικό τους πλεονέκτημα, καθώς επιτρέπει συνεχή επιτήρηση χωρίς τα χρονικά όρια που συνοδεύουν τις αποστολές επανδρωμένων αεροσκαφών. Για ένα επιχειρησιακό περιβάλλον όπως αυτό του Αιγαίου, όπου οι αποστάσεις είναι μεγάλες, οι περιοχές ενδιαφέροντος πολλές και η ανάγκη για διαρκή εικόνα ιδιαίτερα αυξημένη, η επίμονη παρουσία ενός MALE UAV αποκτά ξεχωριστή σημασία.
Ο ρόλος των Heron δεν περιορίζεται στον απλό εντοπισμό στόχων. Μέσω ηλεκτροοπτικών και υπέρυθρων αισθητήρων, radar SAR και άλλων συστημάτων συλλογής πληροφοριών, μπορούν να παρακολουθούν την εξέλιξη μιας δραστηριότητας και να δημιουργούν μια συνεχή εικόνα της κατάστασης. Αυτό ακριβώς είναι κρίσιμο σε ένα σύγχρονο πεδίο επιχειρήσεων, όπου δεν αρκεί να γνωρίζει ένα επιτελείο πού βρισκόταν μια μονάδα, ένα πλοίο ή ένα όχημα πριν από μία ώρα. Χρειάζεται να γνωρίζει πού βρίσκεται τώρα, προς ποια κατεύθυνση κινείται, με ποια ταχύτητα, εάν έχει αλλάξει διάταξη και εάν η δραστηριότητά του συνιστά πραγματική απειλή.
Με αυτή τη λογική, το Heron λειτουργεί ως αισθητήρας μεγάλης διάρκειας και μεγάλης περιοχής, ο οποίος μπορεί να τροφοδοτεί συνεχώς το σύστημα διοίκησης και ελέγχου με δεδομένα. Η πληροφορία αυτή μπορεί στη συνέχεια να ενεργοποιήσει άλλες πλατφόρμες, οι οποίες θα αναλάβουν πιο εξειδικευμένο ρόλο, είτε για επιβεβαίωση είτε για στοχοποίηση.
Έτσι, το Heron δεν αποτελεί απλώς ένα UAV επιτήρησης, αλλά έναν από τους βασικούς πυλώνες πάνω στους οποίους μπορεί να στηριχθεί η συνολική εικόνα του πεδίου.
V-BAT: Τα ευέλικτα «μάτια» στην περιοχή ενδιαφέροντος
Σε διαφορετικό επιχειρησιακό επίπεδο κινούνται τα V-BAT, τα οποία δεν έρχονται να αντικαταστήσουν τα μεγαλύτερα UAV, αλλά να καλύψουν ένα διαφορετικό και ιδιαίτερα κρίσιμο κενό. Το μεγάλο τους πλεονέκτημα βρίσκεται στην ευελιξία ανάπτυξης, καθώς η δυνατότητα κάθετης απογείωσης και προσγείωσης επιτρέπει τη χρήση τους από περιορισμένους χώρους, προωθημένες θέσεις, μικρά νησιά και πλοία, χωρίς να απαιτείται αεροδιάδρομος ή σύνθετη υποδομή υποστήριξης.
Για την ελληνική γεωγραφία, αυτό το χαρακτηριστικό είναι εξαιρετικά σημαντικό. Το Αιγαίο δεν προσφέρεται μόνο για μεγάλες πλατφόρμες που επιχειρούν από οργανωμένες βάσεις. Αντίθετα, η ύπαρξη εκατοντάδων νησιών και νησίδων δημιουργεί την ανάγκη για συστήματα που μπορούν να μετακινούνται γρήγορα, να αναπτύσσονται κοντά στην περιοχή ενδιαφέροντος και να επιχειρούν με μικρό αποτύπωμα.
Ένα V-BAT μπορεί να αποτελέσει ακριβώς αυτόν τον προωθημένο αισθητήρα, ο οποίος θα καλύψει το κενό ανάμεσα στη μεγάλη εικόνα που προσφέρει ένα Heron και στην άμεση ανάγκη στοχοποίησης σε τακτικό επίπεδο.
Η αποστολή του V-BAT αποκτά ακόμη μεγαλύτερη αξία όταν συνδεθεί με τη δυνατότητα targeting. Ένα UAV που εντοπίζει έναν στόχο έχει πληροφοριακή αξία. Ένα UAV όμως που μπορεί να διατηρεί συνεχή επαφή, να παρακολουθεί την πορεία του και να μεταδίδει με ακρίβεια τη θέση του μετατρέπεται σε κρίσιμο κρίκο της αλυσίδας προσβολής. Στην πράξη, ένα V-BAT μπορεί να εντοπίσει ή να επιβεβαιώσει μια εχθρική κίνηση και να μεταφέρει τα απαραίτητα δεδομένα σε άλλη πλατφόρμα, χωρίς το ίδιο να χρειάζεται να μεταφέρει όπλο.
Ακριβώς εδώ βρίσκεται και η ουσία της νέας δικτυοκεντρικής λογικής. Η αξία του V-BAT δεν μετριέται μόνο από το τι μπορεί να κάνει αυτόνομα, αλλά από το πόσο αποτελεσματικά μπορεί να μετατρέψει την πληροφορία που συλλέγει σε επιχειρησιακή ενέργεια από άλλο μέσο. Εφόσον η διασύνδεση λειτουργεί σωστά, ένα V-BAT μπορεί να δώσει στόχο σε SPIKE NLOS, σε πυροβολικό ή σε loitering munition και να παραμείνει πάνω από την περιοχή για επιβεβαίωση των αποτελεσμάτων της προσβολής.
Switchblade: Η δυνατότητα άμεσης κρούσης στην πρώτη γραμμή
Η φιλοσοφία αλλάζει ακόμη περισσότερο με τα Switchblade, καθώς εδώ ο αισθητήρας και το όπλο συνυπάρχουν στην ίδια πλατφόρμα. Τα loitering munitions επιτρέπουν σε μικρές και διασπαρμένες Μονάδες να αποκτήσουν δυνατότητα άμεσης και ακριβούς προσβολής χωρίς να απαιτείται κάθε φορά η εμπλοκή μαχητικού αεροσκάφους, επιθετικού ελικοπτέρου ή πυροβολικού.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για τον Έβρο και τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, όπου οι χρόνοι αντίδρασης είναι περιορισμένοι και μια απειλή μπορεί να εμφανιστεί, να αλλάξει θέση και να εξαφανιστεί μέσα σε λίγα λεπτά. Η δυνατότητα μιας προωθημένης μονάδας να εκτοξεύσει ένα loitering munition, να το κατευθύνει προς την περιοχή του στόχου και να πραγματοποιήσει προσβολή με μεγάλη ακρίβεια αλλάζει ουσιαστικά την ισορροπία σε τακτικό επίπεδο.
Τα Switchblade 300 και 600 καλύπτουν διαφορετικές ανάγκες. Το μικρότερο 300 μπορεί να χρησιμοποιηθεί για στόχους μικρότερης αξίας και σε μικρότερες αποστάσεις, ενώ το βαρύτερο 600 προσφέρει πολύ μεγαλύτερη ακτίνα δράσης και δυνατότητα προσβολής πιο απαιτητικών στόχων, ακόμη και τεθωρακισμένων. Το κρίσιμο στοιχείο όμως και στις δύο περιπτώσεις είναι η δυνατότητα να ενταχθούν σε ένα ευρύτερο δίκτυο αισθητήρων.
Εάν ο στόχος έχει ήδη εντοπιστεί από Heron ή V-BAT, το Switchblade δεν χρειάζεται να δαπανήσει πολύτιμο χρόνο αναζητώντας τον σε μεγάλη περιοχή. Μπορεί να κατευθυνθεί απευθείας εκεί όπου έχει δοθεί η τελευταία επιβεβαιωμένη θέση και να χρησιμοποιήσει τον δικό του αισθητήρα στην τελική φάση για την ταυτοποίηση και την προσβολή. Με αυτόν τον τρόπο μειώνεται σημαντικά ο χρόνος από τον εντοπισμό έως την καταστροφή του στόχου.
SPIKE NLOS και PULS: Οι ισχυροί «shooters» του δικτύου
Ο ίδιος μηχανισμός δεν περιορίζεται φυσικά στα loitering munitions. Οι SPIKE NLOS μπορούν να αποτελέσουν έναν από τους βασικούς «shooters» του νέου δικτύου, ειδικά όταν τροφοδοτούνται με πληροφορία από UAV που επιχειρούν πολύ πιο κοντά στον στόχο. Η μεγάλη εμβέλεια των πυραύλων και η δυνατότητα προσβολής πέρα από την άμεση γραμμή θέασης αποκτούν πολλαπλάσια επιχειρησιακή αξία όταν ένα εξωτερικό σύστημα μπορεί να εντοπίσει, να παρακολουθήσει και να μεταδώσει ακριβή στοιχεία.
Σε αυτή την περίπτωση ο εκτοξευτής μπορεί να παραμένει προστατευμένος και κρυμμένος σε μεγάλη απόσταση, ενώ το UAV λειτουργεί ως προωθημένος αισθητήρας. Ο στόχος μπορεί να βρίσκεται σε άλλη ακτή, πίσω από φυσικά εμπόδια ή πέρα από τον ορίζοντα του χειριστή, αλλά το όπλο εξακολουθεί να μπορεί να αξιοποιηθεί αποτελεσματικά εφόσον διαθέτει αξιόπιστα και έγκαιρα δεδομένα.
Αντίστοιχα, το πυροβολικό με αιχμή πλέον τους PULS μπορεί να αξιοποιήσει τα UAV όχι μόνο για την αρχική αναγνώριση του στόχου, αλλά και για τη διόρθωση των πυρών και την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων. Ένα μη επανδρωμένο αερόχημα που παραμένει πάνω από την περιοχή μπορεί να παρακολουθεί πού πέφτουν τα βλήματα, να μεταδίδει διορθώσεις και να επιβεβαιώνει εάν απαιτείται δεύτερη προσβολή. Έτσι, το πυροβολικό αποκτά ουσιαστικά «μάτια» πολύ πέρα από τη φυσική οπτική επαφή των Μονάδων του.
Οι μικροδορυφόροι προσθέτουν το στρατηγικό επίπεδο
Πάνω από τα UAV προστίθεται ένα ακόμη επίπεδο επιτήρησης, αυτό των μικροδορυφόρων και ειδικά των αισθητήρων SAR. Η δυνατότητα συλλογής δορυφορικής εικόνας υψηλής ευκρίνειας μπορεί να προσφέρει έγκαιρη ένδειξη για μεταβολές σε περιοχές ενδιαφέροντος, συγκέντρωση μέσων, αλλαγές σε υποδομές ή μετακινήσεις δυνάμεων.
Η δορυφορική πληροφορία δεν αντικαθιστά τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, αλλά μπορεί να λειτουργήσει ως ο πρώτος κρίκος της αλυσίδας. Ένας δορυφόρος μπορεί να εντοπίσει μια ύποπτη μεταβολή και να ενεργοποιήσει την αποστολή ενός Heron για συνεχή παρακολούθηση. Στη συνέχεια, ένα V-BAT μπορεί να πλησιάσει και να επιβεβαιώσει τον στόχο, ενώ το C2 θα επιλέξει το όπλο που βρίσκεται στην καλύτερη θέση για να πραγματοποιήσει την προσβολή.
Με αυτόν τον τρόπο δημιουργείται μια πολυεπίπεδη αρχιτεκτονική που ξεκινά από το διάστημα και φτάνει μέχρι την ομάδα μάχης. Η πληροφορία μπορεί να συλλέγεται από διαφορετικά ύψη, διαφορετικές πλατφόρμες και διαφορετικούς Κλάδους, αλλά το ζητούμενο παραμένει ένα: να καταλήγει σε μία κοινή και αξιόπιστη επιχειρησιακή εικόνα.
Το C2 είναι ο πραγματικός πυρήνας του νέου δόγματος
Όλα τα παραπάνω όμως μπορούν να λειτουργήσουν μόνο εφόσον υπάρχει ένα πραγματικά αποτελεσματικό σύστημα Command and Control. Χωρίς C2, τα Heron, τα V-BAT, τα Switchblade, οι SPIKE, το πυροβολικό και οι δορυφόροι παραμένουν προηγμένα αλλά απομονωμένα συστήματα. Η πραγματική υπεραξία δημιουργείται μόνο όταν όλα αυτά μπορούν να ανταλλάσσουν πληροφορία γρήγορα, με ασφάλεια και χωρίς να παρεμβάλλονται επιχειρησιακά «στεγανά».
Η μεγάλη πρόκληση για τις Ένοπλες Δυνάμεις είναι ακριβώς αυτή η διασύνδεση. Η πληροφορία που συλλέγει ένας αισθητήρας του Στρατού Ξηράς πρέπει να μπορεί, εφόσον απαιτείται, να χρησιμοποιηθεί από όπλο του Πολεμικού Ναυτικού ή της Πολεμικής Αεροπορίας και αντίστροφα. Η έννοια του κοινού επιχειρησιακού χώρου αποκτά πραγματικό περιεχόμενο μόνο όταν η πληροφορία δεν «ανήκει» στον Κλάδο που τη συνέλεξε, αλλά σε εκείνον που μπορεί να την αξιοποιήσει ταχύτερα.
Το C2 επομένως είναι στην πραγματικότητα το σημαντικότερο «όπλο» ολόκληρου του συστήματος. Είναι αυτό που θα αποφασίσει ποιος αισθητήρας έχει την καλύτερη εικόνα, ποιος στόχος έχει τη μεγαλύτερη προτεραιότητα και ποιος διαθέσιμος shooter μπορεί να πραγματοποιήσει την προσβολή με τον μικρότερο χρόνο και τη μεγαλύτερη πιθανότητα επιτυχίας.
Από το «kill chain» στο «kill web»
Η εξέλιξη αυτή οδηγεί σταδιακά από την κλασική λογική του kill chain σε ένα πραγματικό kill web. Στο παραδοσιακό μοντέλο, ο εντοπισμός, η επιβεβαίωση, η λήψη απόφασης και η προσβολή ακολουθούν μια σχετικά γραμμική διαδρομή. Ο αισθητήρας εντοπίζει τον στόχο, η πληροφορία μεταφέρεται στην ιεραρχία και στη συνέχεια επιλέγεται το όπλο που θα αναλάβει την προσβολή.
Στο kill web η διαδικασία είναι πολύ πιο ευέλικτη. Υπάρχουν πολλοί αισθητήρες και πολλοί διαθέσιμοι shooters ταυτόχρονα. Ένα Heron μπορεί να χάσει προσωρινά την επαφή και να την αναλάβει ένα V-BAT. Ένα Switchblade μπορεί να μην είναι διαθέσιμο, αλλά ο ίδιος στόχος να ανατεθεί σε SPIKE NLOS ή σε πυροβολικό. Ουσιαστικά, το σύστημα αναζητά κάθε φορά τον καλύτερο συνδυασμό αισθητήρα και όπλου.
Για την Ελλάδα αυτή η φιλοσοφία έχει ιδιαίτερη αξία λόγω της γεωγραφίας. Στο Αιγαίο, όπου η διάταξη των νησιών δημιουργεί πλήθος φυσικών σημείων ανάπτυξης αισθητήρων και όπλων, η δυνατότητα διαφορετικών πλατφορμών να συνεργάζονται μπορεί να μετατρέψει ολόκληρο τον χώρο σε ένα ενιαίο επιχειρησιακό δίκτυο. Ένα μικρό νησί δεν χρειάζεται να διαθέτει όλα τα οπλικά συστήματα. Αρκεί να μπορεί να εντοπίσει τον στόχο και να μεταδώσει τα δεδομένα στο σύστημα που μπορεί να τον προσβάλει.
Το ίδιο ισχύει και στον Έβρο, όπου η ταχύτητα των εξελίξεων μπορεί να είναι ακόμη μεγαλύτερη. Η έγκαιρη αποκάλυψη μιας συγκέντρωσης δυνάμεων ή μιας κίνησης τεθωρακισμένων αποκτά πραγματική αξία μόνο όταν μπορεί να ακολουθηθεί μέσα σε ελάχιστο χρόνο από στοχευμένη προσβολή.
