*του Κώστα Σαρικά
Η σημερινή θετική γνωμοδότηση της αρμόδιας κοινοβουλευτικής επιτροπής «άνοιξε τον δρόμο» για το επόμενο και καθοριστικό βήμα της κυβέρνησης στα εξοπλιστικά, με το μεγάλο πακέτο προγραμμάτων να οδηγείται πλέον προς το ΚΥΣΕΑ της 23ης Μαρτίου.
Στο επίκεντρο βρίσκεται μια δέσμη αποφάσεων που αφορά σχεδόν το σύνολο των Κλάδων των Ενόπλων Δυνάμεων και εκτείνεται από την αεράμυνα και την αεροπορική ισχύ έως τη ναυτική αναβάθμιση και την υποστήριξη κρίσιμων μεταφορικών μέσων.
Η συνεδρίαση της Ειδικής Διαρκούς Επιτροπής Εξοπλιστικών Προγραμμάτων και Συμβάσεων της Βουλής είχε εξαρχής χαρακτήρα προπαρασκευαστικό για τις τελικές κυβερνητικές αποφάσεις. Η σημερινή έγκριση δεν σημαίνει αυτόματα και υπογραφή συμβάσεων, αποτελεί όμως το απαραίτητο πολιτικό και θεσμικό βήμα ώστε το πακέτο να περάσει στην τελική φάση, δηλαδή στο Κυβερνητικό Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας.
Εκεί αναμένεται να ληφθούν οι οριστικές αποφάσεις για ένα εξοπλιστικό σχήμα που αποτιμάται περίπου στα 5 δισ. ευρώ, ανάλογα με την αποτίμηση των επιμέρους προγραμμάτων και τη διαμόρφωση των τελικών όρων.
Η μεγάλη εικόνα του πακέτου
Το εξοπλιστικό πακέτο που περνά στην τελική ευθεία αποτυπώνει τη φιλοσοφία του νέου σχεδιασμού, ο οποίος επιχειρεί να καλύψει άμεσα επιχειρησιακά κενά, αλλά ταυτόχρονα να χτίσει υποδομή για την επόμενη ημέρα. Γι’ αυτό και στο ίδιο πακέτο συνυπάρχουν αφενός προγράμματα «πρώτης γραμμής», όπως ο αντιαεροπορικός θόλος και τα F-16 Block 50, και αφετέρου έργα υποστήριξης, όπως τα C-27J και οι εγκαταστάσεις για τα F-35.
Πρόκειται ουσιαστικά για ένα πακέτο που αγγίζει τέσσερις κρίσιμους πυλώνες: την προστασία της χώρας από σύγχρονες εναέριες και πυραυλικές απειλές, την ενίσχυση της Πολεμικής Αεροπορίας με μεγαλύτερη ομοιοτυπία και διαλειτουργικότητα, τη διατήρηση της διαθεσιμότητας των αεροπορικών μέσων μεταφοράς και τη διατήρηση της μαχητικής αξίας βασικών μονάδων του Στόλου μέχρι να ολοκληρωθεί η μετάβαση στη νέα γενιά μονάδων επιφανείας.
Ο θόλος αεράμυνας στο επίκεντρο
Το μεγαλύτερο και βαρύτερο πρόγραμμα του πακέτου είναι αναμφίβολα το νέο πολυεπίπεδο σύστημα αεράμυνας.
Ο σχεδιασμός προβλέπει ένα ενιαίο, δικτυοκεντρικό πλέγμα αισθητήρων, ραντάρ και μέσων αναχαίτισης, το οποίο θα καλύπτει το σύνολο της ελληνικής επικράτειας απέναντι σε βαλλιστικούς πυραύλους, πυραύλους cruise, UAV, loitering munitions και επιθέσεις κορεσμού.
Στον πυρήνα του προγράμματος τοποθετούνται τα ισραηλινά συστήματα Spyder, Barak MX και David’s Sling, σε συνδυασμό με ραντάρ ELM-2084 AESA, ενώ ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στο εγχώριο σύστημα Command and Control που θα μπορεί να διασυνδέει επίγεια και εναέρια μέσα, πλοία και αισθητήρες σε ενιαία επιχειρησιακή εικόνα.
Δεν είναι τυχαίο ότι η κυβέρνηση και το ΥΠΕΘΑ δίνουν τόσο μεγάλο βάρος στον θόλο. Οι πρόσφατες πολεμικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, η διάδοση των drones χαμηλού κόστους, αλλά και η ανάγκη αντιμετώπισης πιο σύνθετων απειλών έχουν μεταβάλλει δραστικά τα δεδομένα. Η κατεύθυνση που ακολουθείται δείχνει ότι η Αθήνα θέλει να περάσει από τη λογική των αποσπασματικών αντιαεροπορικών «νησίδων» σε μια ενιαία πολυεπίπεδη ασπίδα.
Block 50: Η κρίσιμη απόφαση για την Πολεμική Αεροπορία
Δίπλα στον θόλο, κομβικής σημασίας θεωρείται η αναβάθμιση των 38 F-16 Block 50. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν παρουσιαστεί, το πρόγραμμα προορίζεται να φέρει τα αεροσκάφη πιο κοντά στη διαμόρφωση Viper, με νέο ραντάρ AN/APG-83 AESA, mission computer, σύγχρονα datalinks και δυνατότητα αξιοποίησης νεότερων όπλων ακριβείας.
Η επιχειρησιακή αξία της επιλογής είναι προφανής: μεγαλύτερη ομοιοτυπία στον στόλο, χαμηλότερο σχετικό κόστος υποστήριξης σε βάθος χρόνου και βελτιωμένη διαλειτουργικότητα με Rafale και F-35.
Η αναβάθμιση των Block 50 αντιμετωπίζεται από το Αεροπορικό Επιτελείο όχι απλώς ως ένα τεχνικό πρόγραμμα, αλλά ως καταλύτης για τη διαμόρφωση του μελλοντικού κορμού της Πολεμικής Αεροπορίας. Η προοπτική ενός στόλου με 121 Viper, 24 Rafale και σταδιακή ένταξη των F-35 δημιουργεί μια νέα ποιοτική βάση, με τα Block 50 να αποτελούν κρίσιμο ενδιάμεσο κρίκο στη μετάβαση αυτή.
F-35, C-27J και ΜΕΚΟ
Στο ίδιο πακέτο εντάσσονται και τα έργα υποδομής για την υποδοχή των F-35 στην Ανδραβίδα. Μπορεί να μην πρόκειται για «οπλικό σύστημα» με τη στενή έννοια, ωστόσο αφορούν υποδομές που είναι απαραίτητες για να καταφέρει η Πολεμική Αεροπορία να υποδεχθεί και να υποστηρίξει αποτελεσματικά τα μαχητικά πέμπτης γενιάς. Αυτό δείχνει ότι ο σχεδιασμός έχει ήδη περάσει από τη φάση της απόφασης στην πρακτική προετοιμασία.
Παράλληλα, η σύμβαση FOS για τα C-27J Spartan επιδιώκει να δώσει ανάσα σε έναν στόλο που έχει ταλαιπωρηθεί επί χρόνια από χαμηλές διαθεσιμότητες και περιορισμούς στην τεχνική υποστήριξη. Για τις Ένοπλες Δυνάμεις, η ενίσχυση της διαθεσιμότητας των μεταφορικών μέσων δεν είναι δευτερεύον ζήτημα, αλλά βασική επιχειρησιακή ανάγκη για μεταφορές προσωπικού, υλικών και ταχεία αντίδραση όπου απαιτηθεί.
Στο Πολεμικό Ναυτικό, τέλος, οι δύο συμβάσεις για τον εκσυγχρονισμό των φρεγατών ΜΕΚΟ συνδέονται με τη διατήρηση της αξιόμαχης παρουσίας του Στόλου μέχρι να ενταχθούν πλήρως οι νέες μονάδες και να ολοκληρωθεί η συνολική αναδιάρθρωση. Η αναβάθμιση των ΜΕΚΟ θεωρείται κρίσιμη, καθώς πρόκειται για πλοία που θα συνεχίσουν να σηκώνουν μεγάλο επιχειρησιακό βάρος για αρκετά ακόμη χρόνια.
Στις 23 Μαρτίου η ώρα των αποφάσεων
Μετά τη σημερινή έγκριση της επιτροπής, το βλέμμα στρέφεται πλέον στο ΚΥΣΕΑ της 23ης Μαρτίου, όπου αναμένεται να αποτυπωθεί και επίσημα η κυβερνητική βούληση για το εύρος, τη σειρά προτεραιότητας και το χρονοδιάγραμμα των προγραμμάτων.
Εκεί θα φανεί και ποια έργα θα τρέξουν άμεσα, ποια θα μπουν σε σταδιακή υλοποίηση και ποια θα συνδεθούν με ευρύτερες επιλογές χρηματοδότησης και μακροπρόθεσμου σχεδιασμού.
Το βέβαιο είναι ότι η κυβέρνηση επιχειρεί να παρουσιάσει μια συνεκτική εξοπλιστική στρατηγική, η οποία δεν περιορίζεται σε μεμονωμένες προμήθειες, αλλά στοχεύει στη συνολική αναβάθμιση της αποτρεπτικής ισχύος της χώρας.
