Τις αλλαγές που επιφέρει η τεχνητή νοημοσύνη (Artificial Intelligence – AI) στο πεδίο της μάχης μετά το ξέσπασμα του πολέμου στην Ουκρανία, αναπτύσσουν σε εκτενές άρθρο τους οι Financial Times.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα με τεχνητή νοημοσύνη σε οπλικά συστήματα που χρησιμοποιείται στην Ουκρανία είναι το Saker Scout, ένα ουκρανικό τετρακόπτερο drone, που αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της τεχνολογικής μετάλλαξης στις πολεμικές συγκρούσεις.
Διαθέτει μια κάμερα που επιτρέπει στον πιλότο να χτυπά στόχους συνήθως με μια χειροβομβίδα ή με μια αντιαρματική πολεμική κεφαλή.
«Αλλά κρυμμένη κάτω από το πλαίσιο από ανθρακονήματα είναι μια μητρική πλακέτα όχι μεγαλύτερη από μια πιστωτική κάρτα που μπορεί να αντιπροσωπεύει το επόμενο βήμα στην εξέλιξη του πολέμου. Το λογισμικό μηχανικής εκμάθησης μπορεί να αναγνωρίσει 47 κατηγορίες στρατιωτικού εξοπλισμού, από άρματα μάχης μέχρι πεζικό», σημειώνει το δημοσίευμα, αλλά προσθέτει πως υπάρχει ένα πρόβλημα: «το μηχάνημα μπορεί να διακρίνει ένα τανκ από ένα φορτηγό ή το πεζικό από το πυροβολικό, αλλά όχι αν ο στόχος είναι ουκρανικός ή ρωσικός».
Επομένως, το σύστημα βασίζεται σε μια υπόθεση πεδίου μάχης – οτιδήποτε στρατιωτικό μέσα στο προκαθορισμένο πεδίο ανήκει στον εχθρό.
Όπως σημειώνει ο Rostyslav Olenchyn της Twist Robotics, το σύστημα απαιτεί αυστηρή ανθρώπινη επίβλεψη για την αποφυγή απωλειών αμάχων, καθώς το drone αδυνατεί να διακρίνει την εθνικότητα του στόχου.
Η ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης (AI) έχει μειώσει δραστικά τον χρόνο εντοπισμού και προσβολής στόχων, από τα 20 λεπτά σε λίγα δευτερόλεπτα. Με κόστος υπολογιστικής ισχύος μόλις 250 δολαρίων, η τεχνολογία αυτή καθίσταται πλέον προσιτή, αν και, όπως επισημαίνουν αναλυτές, δεν έχει προσφέρει ακόμη αποφασιστικό πλεονέκτημα σε καμία από τις εμπόλεμες πλευρές.
Επιχειρησιακή ευφυΐα και ταχύτητα
Η κύρια συμβολή της AI εντοπίζεται στη βελτίωση της επίγνωσης της κατάστασης. Σύμφωνα με τον Anthony King του Πανεπιστημίου του Έξετερ, τα συστήματα αυτά επεξεργάζονται τεράστιους όγκους δεδομένων – από δορυφορικές εικόνες έως αισθητήρες – πολύ πιο γρήγορα από το ανθρώπινο προσωπικό.
Εργαλεία όπως το Delta της Ουκρανίας και το αμερικανικό Maven επιτρέπουν τη συμπίεση της «αλυσίδας θανάτωσης», αυξάνοντας τον αριθμό των προσβλητέων στόχων. Παράλληλα, η αυτόνομη πλοήγηση υποβοηθά τα drones να διατηρούν τον στόχο τους ακόμη και σε περιβάλλοντα με έντονες παρεμβολές σήματος.
Ο Oleksii Babenko της Vyriy Drone εκτιμά ότι περίπου το 2% των drones χρησιμοποιεί ήδη κάποια μορφή AI, ποσοστό που μεταφράζεται σε σημαντικές ποσότητες λόγω της μαζικής παραγωγής τους. Την ίδια στιγμή, η έρευνα για αυτόνομα σμήνη drones εντείνεται, με τον Lorenz Meier της Auterion να τονίζει ότι ο αυτοματισμός αποτελεί ζήτημα επιβίωσης για τις δυνάμεις του NATO, οι οποίες αντιμετωπίζουν ελλείψεις σε εκπαιδευμένους πιλότους.
Ηθικά διλήμματα και κενά λογοδοσίας
Η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης συνοδεύεται από κρίσιμα ηθικά και νομικά ερωτήματα. Ειδικοί όπως η Heidy Khlaaf του AI Now Institute προειδοποιούν για την αδυναμία των αλγορίθμων να διαχειριστούν την πολυπλοκότητα και την ασάφεια του πεδίου μάχης, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε καταστροφικά σφάλματα στόχευσης.
Η πίεση για ταχύτητα συχνά μετατρέπει τον άνθρωπο σε «σημείο συμφόρησης», ενώ η έλλειψη διαφάνειας στις αποφάσεις των μοντέλων AI έχει ως αποτέλεσμα η ευθύνη για αποτυχίες να παραμένει θολή.
Καθώς τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης εξελίσσονται, η ικανότητά τους για αναδρομική αυτοβελτίωση ενδέχεται να ξεπεράσει τους ελέγχους των δημιουργών τους. Η πρόσφατη έκθεση της Anthropic κατέγραψε ήδη περιπτώσεις κατάχρησης της τεχνολογίας από μη κρατικούς δρώντες για την ανάπτυξη αυτόνομων όπλων, θέτοντας το ερώτημα εάν οι κυβερνήσεις θα καταφέρουν να θέσουν αποτελεσματικά όρια στην ενσωμάτωση της AI στις θανατηφόρες διαδικασίες του πολέμου.
Πηγή: Financial Times / Alison Killing, John Thornhill, Charles Clover, Chris Campbell, Fabrice Deprez
