Η εποχή όπου η αεροπορική ισχύς στηριζόταν αποκλειστικά σε μεγάλες αεροπορικές βάσεις και επανδρωμένα μαχητικά φαίνεται ότι πλησιάζει στο τέλος της, αφού η τεχνητή νοημοσύνη (ΑΙ), η αυτονομία και η δυνατότητα επιχειρήσεων χωρίς την ανάγκη διαδρόμων απογείωσης και προσγείωσης διαμορφώνουν ήδη τη νέα πραγματικότητα και το ΓΕΕΘΑ επιδιώκει να βρίσκεται από την πρώτη στιγμή μέσα σε αυτή τη μετάβαση.
Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες του OnAlert.gr, αντιπροσωπεία της αμερικανικής Shield AI πραγματοποίησε πολύ πρόσφατα παρουσίαση στην Πολεμική Αεροπορία,, του νέου προγράμματος X-BAT, που αφορά ένα αυτόνομο αεροσκάφος νέας γενιάς, το οποίο η εταιρεία δεν χαρακτηρίζει ως ένα ακόμη οπλισμένο UAV, αλλά ως το πρώτο – στον κόσμο – μη επανδρωμένο μαχητικό αεροσκάφος VTOL με AI.
Η παρουσίαση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο των επαφών που αναπτύσσει το ΓΕΕΘΑ με κορυφαίες αμερικανικές και ευρωπαϊκές εταιρείες υψηλής τεχνολογίας, καθώς ο νέος σχεδιασμός των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων δίνει πλέον ιδιαίτερη έμφαση στα αυτόνομα συστήματα, στην τεχνητή νοημοσύνη και στη συνεργασία επανδρωμένων και μη επανδρωμένων αεροπορικών μέσων.
Το ενδιαφέρον της ελληνικής πλευράς για το X-BAT είναι υπαρκτό, ωστόσο συνοδεύεται από συγκεκριμένες προϋποθέσεις που αντανακλούν τη νέα φιλοσοφία του εξοπλιστικού σχεδιασμού. Η Ελλάδα δεν εξετάζει απλώς την απόκτηση ενός νέου οπλικού συστήματος, αλλά επιδιώκει ουσιαστική συμμετοχή στην ανάπτυξη και την παραγωγή του, με μεταφορά τεχνογνωσίας, δημιουργία γραμμής παραγωγής στην Ελλάδα και ενεργό ρόλο της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας.
Παράλληλα, σύμφωνα με πληροφορίες του OnAlert, βασική απαίτηση της ελληνικής πλευράς αποτελεί η ύπαρξη ισχυρών διασφαλίσεων ότι η συγκεκριμένη τεχνολογία δεν θα διατεθεί ούτε θα μεταφερθεί στην Τουρκία, καθώς πρόκειται για ένα σύστημα που μπορεί να αλλάξει τις ισορροπίες στο μελλοντικό πεδίο επιχειρήσεων.
Το X-BAT βρίσκεται ακόμη σε στάδιο ανάπτυξης, όμως ήδη θεωρείται ένα από τα πλέον φιλόδοξα προγράμματα στον χώρο των αυτόνομων αεροπορικών συστημάτων. Η πρώτη πτήση έχει προγραμματιστεί για το 2026, η αρχική επιχειρησιακή ικανότητα τοποθετείται χρονικά γύρω στο 2028, ενώ η παραγωγή προβλέπεται να ξεκινήσει το 2029.
Παρότι απομένουν ακόμη σημαντικά τεχνολογικά βήματα, η φιλοσοφία του προγράμματος έχει ήδη προσελκύσει το ενδιαφέρον αρκετών δυτικών αεροποριών, καθώς επιχειρεί να δώσει απάντηση σε ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα των σύγχρονων πολεμικών επιχειρήσεων που αφορά την επιβίωση της αεροπορικής ισχύος απέναντι στα όπλα μεγάλης ακρίβειας και στα μαζικά πλήγματα κατά αεροπορικών βάσεων.
Σε αντίθεση με τα συμβατικά μαχητικά, τα οποία εξαρτώνται από μεγάλους διαδρόμους και οργανωμένες εγκαταστάσεις, το X-BAT έχει σχεδιαστεί ώστε να απογειώνεται και να προσγειώνεται κάθετα, χωρίς να απαιτείται αεροδρόμιο. Η δυνατότητα αυτή επιτρέπει τη διασπορά των αεροπορικών μέσων σε μικρές προκεχωρημένες βάσεις, απομονωμένα νησιά, αυτοκινούμενες πλατφόρμες, ακόμη και σε πολεμικά πλοία, αυξάνοντας θεαματικά την επιβιωσιμότητα και δυσκολεύοντας τον εντοπισμό και την προσβολή τους από τον αντίπαλο.
Η ίδια η Shield AI συνοψίζει τη φιλοσοφία του προγράμματος σε μία χαρακτηριστική φράση: «Earth is Our Runway». Δεν πρόκειται για ένα διαφημιστικό σύνθημα, αλλά για την ουσία της νέας αντίληψης που προωθεί η εταιρεία. Στόχος είναι η κατάργηση της εξάρτησης από τις παραδοσιακές αεροπορικές βάσεις και η δυνατότητα εκτόξευσης και ανάκτησης του αεροσκάφους σχεδόν από οποιοδήποτε σημείο, δημιουργώντας έναν εξαιρετικά ευέλικτο και δύσκολα προβλέψιμο τρόπο ανάπτυξης αεροπορικής ισχύος.
Το AI μαχητικό που δεν μοιάζει με κανένα άλλο
Το X-BAT δεν σχεδιάστηκε για να αποτελέσει ακόμη ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος που θα εκτελεί αποστολές αναγνώρισης ή κρούσης από ασφαλή απόσταση. Η Shield AI το παρουσιάζει ως μια εντελώς νέα κατηγορία αεροπορικού μέσου, ικανή να συνδυάζει χαρακτηριστικά μαχητικού αεροσκάφους πέμπτης γενιάς με την αυτονομία που προσφέρει η τεχνητή νοημοσύνη.
Δεν είναι τυχαίο ότι η αμερικανική εταιρεία αποφεύγει τους όρους UAV ή UCAV και χρησιμοποιεί τον χαρακτηρισμό AI-Piloted VTOL Fighter Jet, επιχειρώντας να αναδείξει ότι ο «πιλότος» του αεροσκάφους είναι πλέον το λογισμικό τεχνητής νοημοσύνης και όχι ένας άνθρωπος μέσα στο cockpit.
Στην καρδιά του προγράμματος βρίσκεται το Hivemind, η πλατφόρμα τεχνητής νοημοσύνης της Shield AI, η οποία έχει ήδη δοκιμαστεί επιχειρησιακά σε άλλες αυτόνομες πλατφόρμες της εταιρείας. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, το Hivemind επιτρέπει στο X-BAT να σχεδιάζει, να προσαρμόζει και να ολοκληρώνει αποστολές ακόμη και όταν δεν υπάρχει σύνδεση με σταθμό ελέγχου, όταν το GPS έχει παρεμβληθεί ή όταν οι επικοινωνίες έχουν διακοπεί από εχθρικές ενέργειες ηλεκτρονικού πολέμου.
Με άλλα λόγια, το αεροσκάφος δεν εξαρτάται από τη συνεχή καθοδήγηση χειριστή, αλλά διαθέτει την απαιτούμενη αυτονομία ώστε να συνεχίσει την αποστολή του λαμβάνοντας αποφάσεις σε πραγματικό χρόνο. Η Shield AI υποστηρίζει ότι το X-BAT θα μπορεί να εκτελεί ένα ιδιαίτερα ευρύ κατάλογο αποστολών.
Από αποστολές αεροπορικής υπεροχής και αναχαίτισης εναέριων στόχων μέχρι προσβολές στόχων εδάφους και επιφανείας, αποστολές ηλεκτρονικού πολέμου (EW), συλλογής πληροφοριών (ISR), καταστολής εχθρικής αεράμυνας (SEAD) και συνεργασίας με επανδρωμένα μαχητικά αεροσκάφη.
Πρόκειται ουσιαστικά για μια πλατφόρμα πολλαπλών ρόλων, η οποία μπορεί να προσαρμόζεται ανάλογα με την αποστολή και το φορτίο που θα φέρει.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και ο τρόπος μεταφοράς του οπλισμού. Το X-BAT προβλέπεται να διαθέτει τόσο εσωτερικές αποθήκες οπλισμού, ώστε να διατηρεί μειωμένο ίχνος όταν απαιτείται υψηλή επιβιωσιμότητα, όσο και εξωτερικούς πυλώνες, οι οποίοι θα μπορούν να φιλοξενούν βαρύτερα όπλα ή πρόσθετα φορτία όταν η χαμηλή παρατηρησιμότητα δεν αποτελεί την κύρια επιχειρησιακή απαίτηση.
Η εταιρεία αναφέρει ότι θα μπορεί να μεταφέρει τόσο όπλα αέρος-αέρος όσο και αέρος-εδάφους, ενώ η αρχιτεκτονική του επιτρέπει την ενσωμάτωση διαφορετικών αισθητήρων και πακέτων ηλεκτρονικού πολέμου, ανάλογα με τις ανάγκες του χρήστη.
Τα τεχνικά χαρακτηριστικά που έχουν μέχρι στιγμής παρουσιαστεί σκιαγραφούν μια πλατφόρμα με ιδιαίτερα φιλόδοξες επιδόσεις. Το X-BAT έχει μήκος περίπου 7,9 μέτρα, άνοιγμα πτερύγων σχεδόν 12 μέτρα, δυνατότητα ελιγμών άνω των 4 g, επιχειρησιακό ύψος που υπερβαίνει τα 50.000 πόδια και μέγιστη ακτίνα δράσης άνω των 2.000 ναυτικών μιλίων. Εάν οι επιδόσεις αυτές επιβεβαιωθούν κατά τις δοκιμές, θα πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερης εμβέλειας αυτόνομα μαχητικά αεροσκάφη που έχουν παρουσιαστεί μέχρι σήμερα.
Εξίσου εντυπωσιακή είναι η έμφαση που δίνεται στη συνεργασία πολλών X-BAT μεταξύ τους. Η φιλοσοφία της Shield AI προβλέπει ότι ένας μόνο διοικητής θα μπορεί να διαχειρίζεται ταυτόχρονα πολλαπλά αεροσκάφη, τα οποία θα συνεργάζονται αυτόνομα, θα ανταλλάσσουν δεδομένα, θα κατανέμουν στόχους και θα λαμβάνουν αποφάσεις σε χρόνο σχεδόν μηδενικής καθυστέρησης.
Πρόκειται για την πρακτική εφαρμογή των λεγόμενων machine-speed OODA loops, όπου η διαδικασία παρατήρησης, αξιολόγησης, απόφασης και ενέργειας εκτελείται με ταχύτητες που δεν μπορούν να επιτύχουν οι ιπτάμενοι χειριστές.
Η συγκεκριμένη φιλοσοφία εξηγεί και γιατί το X-BAT έχει ήδη τραβήξει την προσοχή στρατιωτικών επιτελείων.
Δεν αποτελεί απλώς ένα νέο αεροσκάφος, αλλά αποτελεί μια προσπάθεια επαναπροσδιορισμού της αεροπορικής ισχύος, όπου η τεχνητή νοημοσύνη αναλαμβάνει πλέον κεντρικό ρόλο στη διεξαγωγή των επιχειρήσεων και ο άνθρωπος μετατρέπεται περισσότερο σε διοικητή και διαχειριστή ενός δικτύου αυτόνομων αεροπορικών μέσων, παρά σε παραδοσιακό χειριστή ενός μόνο μαχητικού αεροσκάφους.
«Η Γη είναι ο διάδρομος»: Η φιλοσοφία που μπορεί να αλλάξει την αεροπορική ισχύ
Εάν υπάρχει ένα στοιχείο που διαφοροποιεί ριζικά το X-BAT από κάθε άλλο μη επανδρωμένο αεροσκάφος που βρίσκεται σήμερα σε ανάπτυξη, αυτό δεν είναι η τεχνητή νοημοσύνη ούτε η δυνατότητα μεταφοράς οπλισμού. Είναι η φιλοσοφία πάνω στην οποία σχεδιάστηκε. Η Shield AI συνοψίζει αυτή τη φιλοσοφία σε μια φράση: «Earth is Our Runway». Για την εταιρεία, το μεγαλύτερο πρόβλημα που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι σύγχρονες αεροπορίες δεν είναι πλέον οι επιδόσεις των μαχητικών αεροσκαφών, αλλά η ευπάθεια των ίδιων των αεροπορικών βάσεων.
Οι πρόσφατες συγκρούσεις στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή απέδειξαν ότι αεροδρόμια, διάδρομοι απογείωσης, υπόστεγα και εγκαταστάσεις υποστήριξης μπορούν να αποτελέσουν στόχο μαζικών επιθέσεων με βαλλιστικούς πυραύλους, πυραύλους cruise ή drones μεγάλης εμβέλειας. Ακόμη και οι πιο σύγχρονες αεροπορίες κινδυνεύουν να χάσουν μεγάλο μέρος της επιχειρησιακής τους ικανότητας, όχι επειδή καταρρίπτονται τα αεροσκάφη τους στον αέρα, αλλά επειδή καθηλώνονται στο έδαφος.
Το X-BAT σχεδιάστηκε ακριβώς για να αντιμετωπίσει αυτό το πρόβλημα. Χάρη στη δυνατότητα κάθετης απογείωσης και προσγείωσης (VTOL), δεν απαιτεί διάδρομο, τροχόδρομους ή μόνιμες εγκαταστάσεις. Μπορεί να αναπτυχθεί από έναν μικρό προκεχωρημένο χώρο, από έναν αυτοκινούμενο εκτοξευτή, από πρόχειρα διαμορφωμένο σημείο σε νησί ή ακόμη και από κατάστρωμα πλοίου. Με τον τρόπο αυτό η αεροπορική ισχύς διασπείρεται, καθίσταται δυσκολότερο να εντοπιστεί και αυξάνει σημαντικά την επιβιωσιμότητά της σε ένα περιβάλλον υψηλής απειλής.
Η Shield AI παρουσιάζει χαρακτηριστικές εικόνες απογείωσης και προσγείωσης από εμπορικά και πολεμικά πλοία, από οχήματα μεταφοράς και από απομονωμένες περιοχές, θέλοντας να αναδείξει ότι το X-BAT δεν συνδέεται με μία συγκεκριμένη βάση επιχειρήσεων.
Η φιλοσοφία είναι ότι η βάση ακολουθεί το αεροσκάφος και όχι το αεροσκάφος τη βάση. Κομβικό ρόλο σε αυτή τη λογική διαδραματίζει και το Launch and Recovery Vehicle (LRV), ένα ειδικά σχεδιασμένο όχημα που λειτουργεί ως κινητή πλατφόρμα ανάπτυξης του X-BAT.
Το αεροσκάφος απογειώνεται κάθετα, μεταβαίνει σε οριζόντια πτήση για την εκτέλεση της αποστολής του και επιστρέφει στο ίδιο σημείο, όπου προσγειώνεται ξανά κάθετα, χωρίς να απαιτείται οποιαδήποτε πρόσθετη υποδομή. Η διαδικασία αυτή μειώνει δραστικά το αποτύπωμα υποστήριξης και επιτρέπει τη γρήγορη μετακίνηση της δύναμης από περιοχή σε περιοχή.
Για την Ελλάδα, η συγκεκριμένη φιλοσοφία αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Το γεωγραφικό περιβάλλον του Αιγαίου, με τις δεκάδες κατοικημένες και ακατοίκητες νησίδες, τις μεγάλες αποστάσεις μεταξύ των κύριων αεροπορικών βάσεων και την ανάγκη συνεχούς διασποράς των μέσων, δημιουργεί συνθήκες στις οποίες ένα σύστημα όπως το X-BAT θα μπορούσε, θεωρητικά, να αξιοποιήσει στο έπακρο τα επιχειρησιακά του χαρακτηριστικά.
Η δυνατότητα ανάπτυξης από διαφορετικά σημεία, χωρίς εξάρτηση από σταθερές εγκαταστάσεις, θα περιόριζε σημαντικά την προβλεψιμότητα των κινήσεων και θα αύξανε την ευελιξία στον σχεδιασμό των επιχειρήσεων.
Η ίδια λογική εντάσσεται και στη συνολικότερη τάση που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια στις δυτικές αεροπορίες. Η έννοια των Distributed Air Operations, δηλαδή της διασποράς αεροπορικών μέσων σε πολλαπλές μικρές τοποθεσίες αντί της συγκέντρωσής τους σε λίγες μεγάλες βάσεις, αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία.
Σε αυτό το περιβάλλον, η δυνατότητα ενός αυτόνομου αεροσκάφους να απογειώνεται σχεδόν από οπουδήποτε δεν αποτελεί απλώς ένα τεχνικό χαρακτηριστικό, αλλά μια διαφορετική αντίληψη για τον τρόπο με τον οποίο θα διεξάγονται οι αεροπορικές επιχειρήσεις τα επόμενα χρόνια.
Η αμερικανική εταιρεία εκτιμά ότι η μετάβαση αυτή θα επιτρέψει στις αεροπορίες να διατηρούν υψηλό ρυθμό επιχειρήσεων ακόμη και σε περίπτωση που οι κύριες αεροπορικές βάσεις δεχθούν πλήγματα.
Αυτός είναι και ο λόγος που το X-BAT δεν παρουσιάζεται ως διάδοχος κάποιου υφιστάμενου UAV, αλλά ως μέρος μιας νέας γενιάς αυτόνομων μαχητικών, σχεδιασμένων εξαρχής για να επιχειρούν σε περιβάλλον όπου η επιβίωση των βάσεων δεν μπορεί πλέον να θεωρείται δεδομένη.
Γιατί το X-BAT ενδιαφέρει την Πολεμική Αεροπορία – Ο ρόλος δίπλα στα F-35 και τα Rafale
Το ενδιαφέρον που επιδεικνύει το ΓΕΕΘΑ για το X-BAT δεν σχετίζεται μόνο με τα τεχνικά χαρακτηριστικά του, αλλά κυρίως με τον τρόπο που θα μπορούσε να ενταχθεί στη μελλοντική δομή δυνάμεων της Πολεμικής Αεροπορίας.
Η Ελλάδα έχει ήδη αποφασίσει ότι ο κορμός της αποτρεπτικής ισχύος για τις επόμενες δεκαετίες θα βασιστεί στα μαχητικά F-35, στα Rafale F3R και στα F-16 Viper, τα οποία θα αποτελέσουν την αιχμή του δόρατος των αεροπορικών επιχειρήσεων. Το επόμενο βήμα, όμως, είναι η ενσωμάτωση αυτόνομων συστημάτων που θα λειτουργούν ως πολλαπλασιαστές ισχύος.
Ακριβώς σε αυτή τη φιλοσοφία εντάσσεται το X-BAT. Δεν προορίζεται να αντικαταστήσει τα επανδρωμένα μαχητικά, αλλά να επιχειρεί δίπλα τους, αναλαμβάνοντας αποστολές υψηλού κινδύνου, μειώνοντας την έκθεση των ιπτάμενων και αυξάνοντας τον αριθμό των διαθέσιμων μέσων σε κάθε αεροπορική επιχείρηση.
Σε ένα πιθανό επιχειρησιακό περιβάλλον υψηλής έντασης, ένα ζεύγος F-35 ή Rafale θα μπορούσε να συνοδεύεται από πολλαπλά X-BAT, τα οποία θα εκτελούν αποστολές αναγνώρισης, ηλεκτρονικού πολέμου, συλλογής πληροφοριών ή ακόμη και πρώτης προσβολής εχθρικών στόχων.
Η τεχνητή νοημοσύνη του συστήματος θα επιτρέπει την αυτόνομη συνεργασία μεταξύ των αεροσκαφών, ενώ ο χειριστής του επανδρωμένου μαχητικού θα διατηρεί τον συνολικό έλεγχο της αποστολής χωρίς να απαιτείται συνεχής τηλεχειρισμός κάθε μη επανδρωμένης πλατφόρμας.
Η δυνατότητα αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία για το επιχειρησιακό περιβάλλον του Αιγαίου. Οι μεγάλες αποστάσεις, η ανάγκη ταχείας αντίδρασης, η ύπαρξη εκατοντάδων νησιών και η αυξημένη απειλή από αντιαεροπορικά συστήματα και μέσα ηλεκτρονικού πολέμου δημιουργούν ένα ιδιαίτερα απαιτητικό περιβάλλον, όπου η χρήση αυτόνομων αεροσκαφών θα μπορούσε να προσφέρει σημαντικά επιχειρησιακά πλεονεκτήματα.
Ένα X-BAT θα μπορούσε να προηγείται των επανδρωμένων μαχητικών, να εντοπίζει στόχους, να μεταδίδει δεδομένα σε πραγματικό χρόνο, να παρεμβάλλει εχθρικά ραντάρ ή να λειτουργεί ως δόλωμα, επιτρέποντας στα επανδρωμένα αεροσκάφη να εκτελέσουν την κύρια αποστολή τους με μειωμένο κίνδυνο.
Παράλληλα, η δυνατότητα κάθετης απογείωσης και προσγείωσης δημιουργεί νέες επιχειρησιακές επιλογές. Σε αντίθεση με τα συμβατικά μαχητικά, τα οποία εξαρτώνται από συγκεκριμένες αεροπορικές βάσεις, το X-BAT θα μπορούσε να αναπτυχθεί σε μικρές προκεχωρημένες εγκαταστάσεις, σε νησιά ή ακόμη και σε πλοία, αυξάνοντας σημαντικά τη διασπορά των δυνάμεων.
Σε περίπτωση που βασικές αεροπορικές εγκαταστάσεις δεχθούν πλήγματα, η δυνατότητα διατήρησης ενός δικτύου αυτόνομων αεροπορικών μέσων σε διαφορετικά σημεία θα μπορούσε να αποδειχθεί ιδιαίτερα κρίσιμη για τη συνέχιση των επιχειρήσεων.
Στο ΓΕΕΘΑ θεωρούν ότι η τεχνητή νοημοσύνη, η συνεργασία επανδρωμένων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών και η δυνατότητα επιχειρήσεων από διασπαρμένες τοποθεσίες αποτελούν βασικούς πυλώνες της μελλοντικής αεροπορικής ισχύος. Για τον λόγο αυτό, η παρουσίαση της Shield AI δεν αντιμετωπίστηκε ως μια απλή εμπορική πρόταση, αλλά ως μια πρώτη επαφή με μια τεχνολογία που ενδέχεται να διαμορφώσει τον τρόπο με τον οποίο θα επιχειρεί η Πολεμική Αεροπορία την επόμενη δεκαετία.
Η Ελλάδα βρίσκεται ήδη στη διαδικασία μετάβασης σε μια νέα εποχή, με την ένταξη των F-35, την ολοκλήρωση του στόλου των Rafale και την αναβάθμιση των F-16 Viper. Η πιθανή προσθήκη αυτόνομων αεροπορικών συστημάτων όπως το X-BAT δεν θα αποτελούσε απλώς ένα ακόμη εξοπλιστικό πρόγραμμα, αλλά το επόμενο βήμα προς μια δικτυοκεντρική αεροπορία, όπου άνθρωπος και τεχνητή νοημοσύνη θα επιχειρούν ως ένα ενιαίο σύστημα, αξιοποιώντας τα πλεονεκτήματα και των δύο κόσμων.
Συμπαραγωγή στην Ελλάδα και αυστηρές δικλίδες ασφαλείας – Οι όροι που θέτει η Αθήνα
Το ενδιαφέρον της ελληνικής πλευράς για το X-BAT δεν σημαίνει ότι εξετάζεται η προμήθεια ενός ακόμη οπλικού συστήματος με τη λογική της αγοράς «από το ράφι». Αντίθετα, σύμφωνα με πληροφορίες του OnAlert, το ΓΕΕΘΑ αντιμετωπίζει το πρόγραμμα μέσα από τη νέα φιλοσοφία που έχει υιοθετήσει για όλα τα μεγάλα εξοπλιστικά προγράμματα της επόμενης δεκαετίας: ουσιαστική συμμετοχή της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας, μεταφορά τεχνογνωσίας και δημιουργία παραγωγικής βάσης στην Ελλάδα.
Η θέση αυτή έχει ήδη διατυπωθεί σε όλες σχεδόν τις μεγάλες διαπραγματεύσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη και αποτελεί βασική κατεύθυνση του νέου Μακροπρόθεσμου Προγραμματισμού Αμυντικών Εξοπλισμών. Στόχος δεν είναι μόνο η ενίσχυση των επιχειρησιακών δυνατοτήτων των Ενόπλων Δυνάμεων, αλλά και η δημιουργία εγχώριας τεχνογνωσίας σε τεχνολογίες αιχμής, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, τα αυτόνομα συστήματα και τα προηγμένα αεροπορικά μέσα.
Στην περίπτωση του X-BAT, η ελληνική πλευρά επιδιώκει, εφόσον το πρόγραμμα προχωρήσει σε επόμενη φάση συνεργασίας, να δημιουργηθεί στην Ελλάδα δυνατότητα συμπαραγωγής και, σε βάθος χρόνου, γραμμή παραγωγής του συστήματος ή σημαντικών υποσυστημάτων του.
Μια τέτοια εξέλιξη θα προσέφερε σημαντική προστιθέμενη αξία στην ελληνική αμυντική βιομηχανία, θα δημιουργούσε εξειδικευμένες θέσεις εργασίας υψηλής τεχνολογίας και θα επέτρεπε στην Ελλάδα να αποκτήσει ενεργό ρόλο σε ένα πρόγραμμα που φιλοδοξεί να αποτελέσει σημείο αναφοράς για την επόμενη γενιά αυτόνομων μαχητικών αεροσκαφών.
Η ελληνική επιδίωξη συνδέεται άμεσα και με τον ευρύτερο σχεδιασμό του ΓΕΕΘΑ για τη δημιουργία γραμμών παραγωγής προηγμένων οπλικών συστημάτων στη χώρα. Τα τελευταία χρόνια η Αθήνα επιδιώκει να μεταβεί από το μοντέλο του απλού αγοραστή σε εκείνο του βιομηχανικού εταίρου, εξασφαλίζοντας συμμετοχή στην παραγωγή, στη συντήρηση και στη μελλοντική εξέλιξη των συστημάτων που αποκτούν οι Ένοπλες Δυνάμεις.
Εξίσου σημαντική θεωρείται και μια δεύτερη προϋπόθεση, η οποία σύμφωνα με πληροφορίες του OnAlert, τέθηκε με σαφήνεια κατά τις επαφές με τη Shield AI. Η ελληνική πλευρά θεωρεί απολύτως απαραίτητο να υπάρξουν ισχυρές συμβατικές και πολιτικές διασφαλίσεις ότι η τεχνολογία του X-BAT δεν θα μεταφερθεί, ούτε θα αποτελέσει αντικείμενο εξαγωγής ή βιομηχανικής συνεργασίας με την Τουρκία.
Πρόκειται για μια απαίτηση που απορρέει από τη στρατηγική σημασία του συγκεκριμένου συστήματος και από το γεγονός ότι η τεχνητή νοημοσύνη και τα αυτόνομα αεροπορικά μέσα αναμένεται να αποτελέσουν βασικό παράγοντα ισχύος στο πεδίο των επιχειρήσεων τις επόμενες δεκαετίες.
Η συγκεκριμένη παράμετρος αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία εάν ληφθεί υπόψη ότι η Τουρκία επενδύει ήδη σημαντικούς πόρους στην ανάπτυξη μη επανδρωμένων αεροπορικών συστημάτων και τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης. Για την Αθήνα, επομένως, δεν αρκεί η απόκτηση ενός τεχνολογικού πλεονεκτήματος· εξίσου κρίσιμο είναι να διασφαλιστεί ότι το ίδιο πλεονέκτημα δεν θα αποκτηθεί από την άλλη πλευρά του Αιγαίου μέσω του ίδιου προγράμματος.
Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι οι επαφές βρίσκονται ακόμη σε διερευνητικό επίπεδο και δεν έχει ληφθεί καμία απόφαση για πιθανή προμήθεια. Ωστόσο, το γεγονός ότι η Shield AI επέλεξε να παρουσιάσει το X-BAT στην ελληνική στρατιωτική ηγεσία σε τόσο πρώιμο στάδιο ανάπτυξης του προγράμματος αποτυπώνει το ενδιαφέρον της εταιρείας για μια πιθανή στρατηγική συνεργασία με την Ελλάδα.
Από την πλευρά της, η Αθήνα δείχνει διατεθειμένη να εξετάσει σοβαρά κάθε πρόταση που συνδυάζει επιχειρησιακή υπεροχή με ουσιαστική βιομηχανική συμμετοχή και μεταφορά τεχνογνωσίας, στοιχεία που αποτελούν πλέον σταθερή προτεραιότητα στον σχεδιασμό των μελλοντικών εξοπλιστικών προγραμμάτων.
X-BAT: Τα βασικά χαρακτηριστικά
- Τύπος: AI-Piloted VTOL Fighter.
- Απογείωση: Κάθετη (VTOL).
- Διάδρομος: Δεν απαιτείται.
- Τεχνητή Νοημοσύνη: Hivemind AI.
- Εμβέλεια: 2.000 ναυτικά μίλια.
- Επιχειρησιακό ύψος: 50.000 πόδια.
- Ελιγμοί: 4 g.
- Οπλισμός: Εσωτερικές αποθήκες & εξωτερικοί πυλώνες.
- Αποστολές: ISR, EW, SEAD, Air-to-Air, Precision Strike, Maritime Strike.
- Πρώτη πτήση: 2026
- Έναρξη παραγωγής: 2029.
