Επιπλέον δέκα συστήματα V-BAT θα αποκτήσει ο Στρατός Ξηράς, ενισχύοντας τις δυνατότητες επιτήρησης, αναγνώρισης και συλλογής πληροφοριών σε Αιγαίο και χερσαία σύνορα. Παράλληλα, σύμφωνα με πληροφορίες του OnAlert, προβλέπεται η δημιουργία νέας βάσης στη Σάμο, η οποία θα προστεθεί στην υφιστάμενη ανάπτυξη των αμερικανικών μη επανδρωμένων και θα ενισχύσει την παρουσία τους στο Ανατολικό Αιγαίο. Ενώ ήδη λειτουργεί Κέντρο Εκπαίδευσης στην Κομοτηνή.
Η νέα προμήθεια που δρομολογείται έρχεται να διευρύνει την επιχειρησιακή αξιοποίηση ενός συστήματος που έχει ήδη περάσει από τις πρώτες δοκιμές στην πραγματική καθημερινότητα των Ενόπλων Δυνάμεων. Τα V-BAT προσφέρουν στα Επιτελεία εικόνα από περιοχές ενδιαφέροντος, παραμένουν επί πολλές ώρες στον αέρα και επιχειρούν χωρίς να εξαρτώνται από αεροδιάδρομο.
Το επόμενο βήμα αφορά τόσο την αύξηση των διαθέσιμων μέσων όσο και την ανάπτυξη της υποδομής που απαιτείται για συστηματικές αποστολές. Περισσότερα συστήματα σημαίνουν δυνατότητα ταυτόχρονης κάλυψης διαφορετικών περιοχών, εναλλαγής αεροχημάτων και διατήρησης επιχειρησιακής παρουσίας όταν μέρος του στόλου βρίσκεται σε συντήρηση ή χρησιμοποιείται για εκπαίδευση.
Η προσθήκη της Σάμου αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε αυτόν τον σχεδιασμό. Δημιουργεί ακόμη έναν κόμβο υποστήριξης και επιχειρήσεων, σε μια περιοχή όπου η γεωγραφία και οι μικρές αποστάσεις απαιτούν συνεχή παρακολούθηση και γρήγορη αξιολόγηση κάθε μεταβολής της τακτικής εικόνας.
Από τα πρώτα συστήματα στην επέκταση του στόλου
Η αρχική ένταξη των V-BAT πραγματοποιήθηκε μέσω δωρεάς του Ιδρύματος Αθανασίου Λασκαρίδη. Η πρώτη παραλαβή αφορούσε δύο συστήματα με συνολικά τέσσερα αεροχήματα, τα οποία αποτέλεσαν τη βάση για την εκπαίδευση του προσωπικού και την απόκτηση επιχειρησιακής εμπειρίας.
Η Ρόδος και η Λέσβος βρέθηκαν στο επίκεντρο της αρχικής ανάπτυξης, με τις πρώτες πτήσεις να δίνουν στα στελέχη τη δυνατότητα να αξιολογήσουν το σύστημα στις ιδιαίτερες συνθήκες του Αιγαίου. Η λειτουργία πάνω από θάλασσα, οι άνεμοι, το ανάγλυφο και οι απαιτήσεις μετάδοσης εικόνας αποτελούν ουσιαστικές δοκιμασίες για κάθε μη επανδρωμένο μέσο.
Η εμπειρία αυτή αποκτά τώρα μεγαλύτερη αξία, καθώς η επέκταση του στόλου επιτρέπει τη μετάβαση σε ευρύτερη επιχειρησιακή χρήση. Το ζητούμενο είναι να υπάρχουν διαθέσιμα αεροχήματα, εκπαιδευμένα πληρώματα και τεχνική υποστήριξη σε περισσότερα σημεία, ώστε οι αποστολές να εκτελούνται με συνέχεια.
Για τον Στρατό Ξηράς, η αύξηση των αριθμών διευρύνει και τις επιλογές κατανομής των μέσων ανάλογα με τις ανάγκες, χωρίς κάθε νέα απαίτηση επιτήρησης να συνεπάγεται περιορισμό της παρουσίας σε κάποια άλλη περιοχή.
Η Σάμος στον νέο σχεδιασμό
Η δημιουργία βάσης στη Σάμο προσθέτει ένα ακόμη σημείο επιχειρησιακής παρουσίας ανάμεσα στις περιοχές όπου αναπτύχθηκαν αρχικά τα V-BAT. Η αξία της βρίσκεται κυρίως στη δυνατότητα τοπικής υποστήριξης, προετοιμασίας αποστολών και ταχύτερης διάθεσης μέσων στην ευρύτερη περιοχή.
Μια βάση μη επανδρωμένων απαιτεί περισσότερα από έναν χώρο απογείωσης και προσγείωσης. Χρειάζεται σταθμούς ελέγχου, ασφαλείς επικοινωνίες, υποδομή συντήρησης, ανταλλακτικά και προσωπικό που μπορεί να υποστηρίζει επαναλαμβανόμενες πτήσεις. Η οργάνωση αυτών των δυνατοτήτων καθορίζει πόσο συχνά και για πόσο χρόνο μπορεί να επιχειρεί το σύστημα.
Η γεωγραφική διασπορά προσφέρει επιπλέον ευελιξία. Επιτρέπει την προσαρμογή της δραστηριότητας στις καιρικές συνθήκες και στις επιχειρησιακές προτεραιότητες, ενώ μειώνει την εξάρτηση από περιορισμένο αριθμό εγκαταστάσεων.
Στην πράξη, η νέα βάση μπορεί να υποστηρίξει πυκνότερη επιτήρηση του Ανατολικού Αιγαίου και καλύτερη συνέχεια στην παρακολούθηση. Η τελική αποτελεσματικότητα θα εξαρτηθεί από τη στελέχωση, τις διαθεσιμότητες και τον τρόπο με τον οποίο οι πληροφορίες θα διοχετεύονται στα αρμόδια κέντρα επιχειρήσεων.
Η εκπαίδευση πίσω από την επιχειρησιακή εικόνα
Τα V-BAT υπάγονται οργανικά στο 472 Τάγμα Επιτήρησης Πληροφορικής, ενώ στην Κομοτηνή έχει ήδη δημιουργηθεί και λειτουργεί Κέντρο Εκπαίδευσης για τα συγκεκριμένα μη επανδρωμένα συστήματα.
Η λειτουργία του αποκτά ιδιαίτερη σημασία ενόψει της απόκτησης των επιπλέον δέκα συστημάτων και της δημιουργίας νέων Βάσεων, καθώς η διεύρυνση της επιχειρησιακής τους αξιοποίησης απαιτεί αντίστοιχη αύξηση του εκπαιδευμένου προσωπικού. Το Κέντρο αποτελεί βασική υποδομή για την υποστήριξη αυτής της επέκτασης, με στόχο τη συστηματική προετοιμασία των στελεχών που θα αναλάβουν την αξιοποίηση των V-BAT στις Μονάδες.
Η αύξηση των συστημάτων δημιουργεί αντίστοιχη ανάγκη για περισσότερα Στελέχη. Η εκπαίδευση καλύπτει την προετοιμασία της πτήσης, τον έλεγχο του αεροχήματος, τη λειτουργία των αισθητήρων, τη διαχείριση επικοινωνιών και τις διαδικασίες αντιμετώπισης έκτακτων καταστάσεων.
Εξίσου απαιτητική είναι η αξιοποίηση του υλικού. Ο χειριστής πρέπει να γνωρίζει τι αναζητεί, να διαχωρίζει μια συνήθη δραστηριότητα από μια ασυνήθιστη και να μεταφέρει έγκαιρα τις χρήσιμες πληροφορίες. Η συνεχής μετάδοση εικόνας αποκτά επιχειρησιακό αποτέλεσμα όταν υπάρχει προσωπικό που μπορεί να την αξιολογήσει.
Οι τεχνικοί, από την πλευρά τους, εξασφαλίζουν ότι το επόμενο αερόχημα θα είναι διαθέσιμο όταν απαιτηθεί. Σε νησιωτικές εγκαταστάσεις, η προληπτική συντήρηση, η επάρκεια ανταλλακτικών και η δυνατότητα αποκατάστασης βλαβών επηρεάζουν άμεσα τον ρυθμό των αποστολών.
Κάθετη απογείωση και πολύωρη παραμονή
Το βασικό χαρακτηριστικό του V-BAT είναι ο συνδυασμός κάθετης απογείωσης και προσγείωσης με οριζόντια πτήση. Το αερόχημα απογειώνεται όρθιο και στη συνέχεια μεταβαίνει σε πτήση σταθερής πτέρυγας, αξιοποιώντας την οικονομία καυσίμου που προσφέρει αυτή η διαμόρφωση.
Σύμφωνα με τη Shield AI, η σημερινή διαμόρφωση του συστήματος προσφέρει αυτονομία άνω των 12 ωρών με ηλεκτροοπτικό και υπέρυθρο φορτίο. Το εκπέτασμα φτάνει τα 3,8 μέτρα, το μέγιστο βάρος απογείωσης τα 75 κιλά και η μέγιστη δυνατότητα μεταφοράς ωφέλιμου φορτίου περίπου τα 18 κιλά.
Η εταιρεία αναφέρει αποστάσεις ζεύξης έως 130 ή 180 χιλιόμετρα, ανάλογα με τον εξοπλισμό επικοινωνιών. Οι συγκεκριμένες επιδόσεις εξαρτώνται από τη διαμόρφωση, τον καιρό και το προφίλ αποστολής και δεν πρέπει να συγχέονται με τη συνολική απόσταση που μπορεί να διανύσει το αερόχημα.
Το μικρό αποτύπωμα υποστήριξης αποτελεί επίσης πλεονέκτημα. Ο κατασκευαστής περιγράφει δυνατότητα ανάπτυξης από διμελή ομάδα σε λιγότερο από 30 λεπτά και χώρο προσγείωσης περίπου 4,6 επί 4,6 μέτρα. Οι προδιαγραφές αυτές δείχνουν γιατί το σύστημα παρουσιάζει ενδιαφέρον για επιχειρήσεις από νησιά και περιορισμένους χώρους.
Αποστολές ημέρα και νύχτα
Η επιχειρησιακή χρησιμότητα των V-BAT αρχίζει από τη δυνατότητα παρατεταμένης παρατήρησης. Η εικόνα που λαμβάνει το επιτελείο αποκτά μεγαλύτερη αξία όταν συνοδεύεται από συνέχεια, ώστε να διαπιστώνονται αλλαγές, να παρακολουθούνται κινήσεις και να αξιολογείται η εξέλιξη μιας δραστηριότητας. Οι ηλεκτροοπτικοί και υπέρυθροι αισθητήρες υποστηρίζουν αποστολές ημέρα και νύχτα, με την απόδοση να επηρεάζεται από την ορατότητα, την υγρασία, τις καιρικές συνθήκες και τα χαρακτηριστικά του παρατηρούμενου αντικειμένου. Η αναγνώριση απαιτεί επομένως σωστό σχεδιασμό πτήσης και έμπειρο χειρισμό του αισθητήρα.
Στις αποστολές μπορούν να περιλαμβάνονται η επιτήρηση θαλάσσιων περιοχών, η αναγνώριση χερσαίων τομέων, η παρακολούθηση δραστηριότητας και η υποστήριξη επιχειρήσεων έρευνας και διάσωσης. Η πολύωρη παρουσία επιτρέπει επίσης να περιορίζονται τα διαστήματα κατά τα οποία μια περιοχή μένει χωρίς εναέρια παρατήρηση. Με περισσότερα διαθέσιμα μέσα, οι εναλλαγές μπορούν να οργανώνονται αποτελεσματικότερα, εφόσον υπάρχουν τα αναγκαία πληρώματα και η αντίστοιχη τεχνική υποστήριξη.
Διαλειτουργικότητα με ουσιαστικό αποτέλεσμα
Το μεγαλύτερο κέρδος από την επέκταση των V-BAT μπορεί να προκύψει από την ένταξή τους στην κοινή επιχειρησιακή εικόνα. Ένα UAV που εντοπίζει μια δραστηριότητα πρέπει να μπορεί να μεταφέρει την πληροφορία στο κατάλληλο κέντρο και από εκεί στις μονάδες που τη χρειάζονται. Αυτό προϋποθέτει συμβατές επικοινωνίες, κοινές διαδικασίες και δοκιμασμένη ανταλλαγή δεδομένων. Η διαλειτουργικότητα κρίνεται στην ταχύτητα και στην αξιοπιστία με την οποία μια παρατήρηση γίνεται αξιοποιήσιμη πληροφορία.
Όπως έχει περιγράψει το OnAlert, ο ευρύτερος σχεδιασμός αφορά ένα δίκτυο στο οποίο διαφορετικοί αισθητήρες και μέσα συνεργάζονται, με την πληροφορία να μεταφέρεται από εκείνον που εντοπίζει προς εκείνον που μπορεί να αναλάβει δράση. Σε αυτή τη λογική εντάσσεται η συμπληρωματική αξιοποίηση V-BAT, Heron, Patroller και άλλων συστημάτων επιτήρησης.
Η αναφορά σε δίκτυα όπως το Link 16 απαιτεί συγκεκριμένη τεκμηρίωση της εγκατεστημένης διαμόρφωσης. Η δυνατότητα τεχνικής ενσωμάτωσης δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με πιστοποιημένη επιχειρησιακή σύνδεση κάθε ελληνικού αεροχήματος με πλοία ή μαχητικά. Για τα Επιτελεία, το ουσιαστικό ζητούμενο είναι η πληροφορία να φτάνει έγκαιρα, με γνωστή ακρίβεια και σαφή προέλευση, ώστε να υποστηρίζει ασφαλείς αποφάσεις.
Συνεργασία με το Ναυτικό και τα υπόλοιπα UAV
Η δυνατότητα κάθετης απογείωσης και προσγείωσης δημιουργεί ενδιαφέρον και για ναυτική αξιοποίηση. Ρεπορτάζ του OnAlert έχει καταγράψει τον σχεδιασμό επέκτασης της χρήσης των V-BAT και σε πλοία επιφανείας. Η εφαρμογή του απαιτεί αξιολόγηση των διαθέσιμων χώρων, των επικοινωνιών και των διαδικασιών ασφαλείας κάθε πλοίου. Αλλά ακόμη και όταν επιχειρεί από την ξηρά, ένα V-BAT μπορεί να προσφέρει χρήσιμη εικόνα για τη θαλάσσια περιοχή ενδιαφέροντος του Στόλου, εφόσον εξασφαλίζεται η κατάλληλη διασύνδεση.
Ανάλογη συμπληρωματικότητα υπάρχει με τα μεγαλύτερα UAV. Κάθε μέσο διαθέτει διαφορετική αυτονομία, αισθητήρες, απαιτήσεις υποστήριξης και επιχειρησιακό αποτύπωμα. Ο συντονισμός τους επιτρέπει να κατανέμονται οι αποστολές σύμφωνα με τις πραγματικές δυνατότητές τους και να αποφεύγονται άσκοπες επικαλύψεις.
Για τον Στρατό Ξηράς, τα επιπλέον δέκα συστήματα και η νέα βάση στη Σάμο διευρύνουν τις προϋποθέσεις για συχνότερες πτήσεις και σταθερότερη παρουσία. Το επόμενο επιχειρησιακό βήμα θα κριθεί στη διαθεσιμότητα των μέσων, στην επάρκεια του προσωπικού και στην ταχύτητα με την οποία η εικόνα από το Αιγαίο θα μετατρέπεται σε χρήσιμη πληροφορία για τις Ένοπλες Δυνάμεις.
