*του Κώστα Σαρικά
Η ένταξη και επιχειρησιακή αξιοποίηση των UAV V-BAT στον Στρατό Ξηράς ήδη καταδεικνύει ότι πρόκειται για ένα πραγματικά «value for money» σύστημα. Από τις πρώτες κιόλας πτήσεις, το μήνυμα που επιστρέφει στο Επιτελείο είναι σαφές και με απόλυτα θετικό πρόσημο, καθώς πρόκειται για ένα σύστημα που μπορεί να δώσει επίμονη επιτήρηση, εικόνα σε πραγματικό χρόνο και ταχεία στοχοποίηση, εκεί όπου η γεωγραφία και ειδικά στο νησιωτικό σύμπλεγμα του Ανατολικού Αιγαίου επιβάλλει μέσα που αναπτύσσονται γρήγορα, λειτουργούν με «μικρό αποτύπωμα» και αντέχουν σε ηλεκτρονικά επιβαρυμένο περιβάλλον.
Η πρώτη εικόνα από την αξιοποίηση των V-BAT, όπως αποτυπώνεται από τα επιχειρησιακά συμπεράσματα, δείχνει ότι το σύστημα μπορεί να μεταφέρει εικόνα σε πραγματικό χρόνο σε βάθος που – ανάλογα με το σενάριο επικοινωνιών και την αρχιτεκτονική αναμετάδοσης – εκτιμάται ότι μπορεί να φτάσει έως και τα 180 χιλιόμετρα από τα χερσαία και κυρίως τα θαλάσσια σύνορα.
Στην πράξη αυτό μεταφράζεται σε ένα εργαλείο που «κλειδώνει» την επιτήρηση πάνω από κρίσιμους θαλάσσιους διαύλους, ακτές και νησιωτικές περιοχές ενδιαφέροντος, αλλά και στόχους στην τουρκική ενδοχώρα σε μεγάλο βάθος δημιουργώντας συνεχή τακτική εικόνα με κόστος και ρίσκο ασύγκριτα μικρότερα από επανδρωμένα μέσα.
Το ενδιαφέρον πλέον δεν περιορίζεται στη «μάχη της επιτήρησης». Ο σχεδιασμός, σύμφωνα με πληροφορίες, ανοίγει καθαρά την πόρτα στη μετάβαση από ISR σε ISR-Strike, καθώς εξετάζεται πλέον σοβαρά και η οπλισμένη έκδοση του συστήματος. Κι αυτό έρχεται να συνδυαστεί με μια διεθνή εξέλιξη που αλλάζει τα δεδομένα καθώς η Shield AI, που έχει πλέον υπό την ομπρέλα της το V-BAT, προχώρησε σε συνεργασία με τη νοτιοκορεατική LIG Nex1 για την ενσωμάτωση κατευθυνόμενου όπλου L-MDM (Laser-guided Missile for Drones) στο V-BAT.
Από τη δωρεά στην επιχειρησιακή ένταξη
Η Ελλάδα απέκτησε τα πρώτα V-BAT ως δωρεά του Ιδρύματος Αθανάσιου Λασκαρίδη, σε μια κίνηση που επιτάχυνε τη διαδικασία ένταξης νέων UAV χωρίς τον χρόνο που απαιτεί ένας κλασικός κύκλος προμήθειας. Η τελετή ένταξης είχε και ισχυρό συμβολισμό, με την πολιτική ηγεσία να αναδεικνύει τη σημασία της ενίσχυσης των δυνατοτήτων επιτήρησης και ευελιξίας των Ενόπλων Δυνάμεων.
Κάθε «σύστημα» V-BAT δεν είναι απλώς ένα αερόχημα. Είναι μια ολοκληρωμένη ικανότητα που περιλαμβάνει UAV, επίγειο σταθμό ελέγχου, ζεύξεις επικοινωνιών, υποστήριξη και εκπαίδευση. Στον σχεδιασμό των Επιτελείων, αυτό που μετρά είναι ο ρυθμός παραγωγής εξόδων, η διαθεσιμότητα, η δυνατότητα πολλαπλών αποστολών και κυρίως η ένταξη στο διακλαδικό δίκτυο συλλογής και διαμοιρασμού δεδομένων.
Οι πρώτες πτήσεις σε Ρόδο και Λέσβο λειτούργησαν ως δοκιμή σε πραγματικές συνθήκες για το νησιωτικό περιβάλλον λαμβάνοντας υπόψη όλα τα δεδομένα όπως άνεμος, υγρασία, αλλαγές καιρού, παρεμβολές σε περιβάλλον ηλεκτρονικού πολέμου αλλά και απαιτήσεις για σταθερή ροή εικόνας σε επιχειρησιακές αποστάσεις.
Οι αναφορές κάνουν λόγο για ιδιαίτερα θετική αξιολόγηση, με χαμηλές απαιτήσεις υποστήριξης και υψηλό επίπεδο αυτοματοποίησης στη μετάβαση από κάθετη σε οριζόντια πτήση και αντίστροφα. Σε αυτό το πλαίσιο, φαίνεται πλέον ότι η απόκτηση ακόμη 10 συστημάτων ώστε να δημιουργηθεί κρίσιμη μάζα για συνεχή επιχειρησιακή δράση περνά από τη σκέψη στην απόφαση.
Το V-BAT ιδανικό για το Αιγαίο: VTOL, μικρό αποτύπωμα, μεγάλη επιμονή
Το V-BAT ανήκει στην κατηγορία VTOL κάθετης απογείωσης-προσγείωσης με ιδιαίτερη σχεδίαση τύπου «tilt-body», όπου το αερόχημα αλλάζει προφίλ πτήσης στρέφοντας το σώμα του. Αυτό δίνει το κρίσιμο επιχειρησιακό πλεονέκτημα καθώς δεν χρειάζεται διάδρομο, δεν απαιτεί καταπέλτη ή ειδικό σύστημα ανάκτησης, και μπορεί να λειτουργήσει από μικρές επίπεδες επιφάνειες σε νησιά, προκεχωρημένες θέσεις ή ακόμα και καταστρώματα πλοίων.
Σε επίπεδο επιδόσεων, η πλατφόρμα προβάλλει υψηλή αυτονομία και ωφέλιμο φορτίο για την κατηγορία της. Η Shield AI αναδεικνύει το heavy-fuel προφίλ και την αντοχή πάνω από 13 ώρες, καθώς και δυνατότητες BLOS/SATCOM για επιχειρήσεις πέραν οπτικής επαφής.
Τα τεχνικά χαρακτηριστικά που αφορούν στα ελληνικά σενάρια επιτήρησης περιλαμβάνουν – με βάση τα στοιχεία της πλατφόρμας και τις διαμορφώσεις αποστολής – επιχειρησιακή εμβέλεια της τάξης των 100–130 χιλιομέτρων, ωφέλιμο φορτίο έως 18 κιλά, αυτονομία 12–13 ώρες, λειτουργία με καύσιμα JP-5/JP-8 και μέγιστο επιχειρησιακό ύψος γύρω στα 6.000 μέτρα.
Το κρίσιμο όμως δεν είναι οι τεχνικές προδιαγραφές ως «φυλλάδιο», αλλά τι σημαίνουν επιχειρησιακά: με ένα VTOL UAV που μένει στον αέρα για πολλές ώρες και μεταδίδει σταθερή εικόνα ημέρας/νύχτας, ο διοικητής αποκτά μονιμότερη επιτήρηση πάνω από περιοχές όπου μέχρι χθες βασιζόταν σε αποσπασματικά «παράθυρα» παρατήρησης ή σε μέσα υψηλότερου κόστους.
«Real time» εικόνα: από την επιτήρηση στην στοχοποίηση
Στον σύγχρονο τρόπο διεξαγωγής επιχειρήσεων, ειδικά σε περιβάλλον με έντονη παρουσία UAV και ηλεκτρονικού πολέμου, το ζητούμενο δεν είναι μόνο η εικόνα αλλά το άμεσο πέρασμα από τον εντοπισμό στη σταθερή παρακολούθηση και στη στοχοποίηση.
Εδώ το V-BAT προσφέρει μια ευελιξία που το κάνει πολλαπλασιαστή ισχύος, καθώς μπορεί να λειτουργήσει ως αισθητήρας που δίνει εικόνα και συντεταγμένες σε πραγματικό χρόνο προς Κέντρα Επιχειρήσεων, Μονάδες επιφανείας, χερσαία κλιμάκια και – αναλόγως διασύνδεσης – προς πλατφόρμες που μπορούν να αναλάβουν προσβολή στόχου. Η ύπαρξη επιλογών για payloads, όπως laser designator ή ακόμη και φορτία ηλεκτρονικού πολέμου, ενισχύει ακριβώς αυτή τη λογική αφού το UAV αποτελεί ουσιαστικά κόμβο στο ευρύτερο δίκτυο.
Στο ελληνικό περιβάλλον, αυτό μπορεί να σημαίνει ταχύτατη στοχοποίηση σε θαλάσσιους διαύλους, παρακολούθηση ύποπτων κινήσεων κοντά σε ακτές ή νησίδες, αλλά και υποστήριξη σε σενάρια Έβρου, όπου απαιτείται ευέλικτη κάλυψη νεκρών σημείων ανάμεσα σε σταθερά παρατηρητήρια αλλά και εικόνα σε μεγάλο βάθος από το συνοριογραμμή.
Στροφή στο οπλισμένο V-BAT
Η πιο ενδιαφέρουσα εξέλιξη, που δίνει νέο βάθος στη συζήτηση για την ελληνική αξιοποίηση, είναι η διεθνής πορεία προς οπλισμένη διαμόρφωση του V-BAT. Η Shield AI ανακοίνωσε ότι τα V-BAT θα εξοπλιστούν με κατευθυνόμενους πυραύλους L-MDM της νοτιοκορεατικής LIG Nex1.
Το L-MDM περιγράφεται ως ελαφρύ κατευθυνόμενο όπλο υπό ανάπτυξη, σχεδιασμένο για απλή ενσωμάτωση σε υπάρχουσες πλατφόρμες UAV, με καθοδήγηση λέιζερ και δυνατότητα προσβολής σταθερών και κινούμενων στόχων.
Για τα Επιτελεία, η σημασία είναι διπλή καθώς αφενός ανοίγει ο δρόμος για οργανική δυνατότητα κρούσης χαμηλού ρίσκου, αφετέρου η στοχοποίηση μπορεί να γίνει από το ίδιο μέσο που βλέπει, μειώνοντας τον χρόνο απόφασης και τον αριθμό ενδιάμεσων κρίκων.
Σε όρους αποτροπής, ένα οπλισμένο VTOL UAV που επιχειρεί από νησί ή πλοίο και μπορεί να παραμείνει στον αέρα επί ώρες αλλάζει την εξίσωση. Δεν αποτελεί αντικατάσταση των κλασικών μέσων κρούσης, αλλά ένα ακόμη εργαλείο που συμπληρώνει την «ομπρέλα» επιτήρησης και δίνει επιλεκτική ακρίβεια εκεί όπου απαιτείται άμεση αντίδραση, με μικρότερο ίχνος και υψηλή επιβιωσιμότητα για το προσωπικό.
V-BAT και Πολεμικό Ναυτικό: UAV πάνω από Μονάδες του Στόλου
Η συζήτηση πλέον δεν περιορίζεται στον Στρατό Ξηράς. Εξετάζεται σοβαρά η απόκτηση V-BAT και από το Πολεμικό Ναυτικό, ώστε να επιχειρούν πάνω από Μονάδες του Στόλου. Η λογική αφορά ένα πλοίο που έχει οργανικό UAV αποκτά αυτόνομη εναέρια εικόνα χωρίς να περιμένει εξωτερική υποστήριξη, ειδικά σε αποστολές επιτήρησης, συνοδείας, ελέγχου θαλασσίων περιοχών ή σε επιχειρήσεις περιορισμένου χώρου όπου ο χρόνος απόκρισης μετράει λεπτό προς λεπτό.
Το V-BAT, λόγω VTOL, δεν απαιτεί καταπέλτη ή ειδικό σύστημα ανάκτησης και μπορεί να αξιολογηθεί για χρήση από φρεγάτες, κανονιοφόρους και ακόμη και από μικρότερες πλατφόρμες, όπως περιπολικά ανοικτής θαλάσσης. Σε μια θάλασσα όπως το Αιγαίο, όπου η τακτική εικόνα μπορεί να αλλάζει πολύ γρήγορα, η δυνατότητα απονήωσης UAV από πλοίο δίνει στο πλήρωμα κάτι που μέχρι χθες απαιτούσε ελικόπτερο και δεν είναι άλλο από την συνεχή εικόνα, χαμηλότερο κόστος και μεγαλύτερη διάρκεια παραμονής στον αέρα.
Αυτονομία και αντοχή σε παρεμβολές
Ένα από τα στοιχεία που αναδεικνύονται διεθνώς για την οικογένεια V-BAT είναι η έμφαση σε αυτονομία και λειτουργία σε περιβάλλοντα με παρεμβολές, μέσω λογισμικού και αρχιτεκτονικής που μειώνει την ανάγκη συνεχούς χειρισμού.
Η Shield AI προβάλλει το οικοσύστημα Hivemind ως καταλύτη για επιχειρήσεις σε περιβάλλοντα όπου GPS ή επικοινωνίες υποβαθμίζονται. Για τα ελληνικά δεδομένα αυτό είναι κομβικό, καθώς το Ανατολικό Αιγαίο είναι χώρος όπου οι ηλεκτρονικές παρεμβολές δεν αποτελούν θεωρία. Η αξία ενός UAV δεν κρίνεται μόνο από την κάμερα, αλλά από το κατά πόσο μπορεί να παραμείνει στην αποστολή και να επιστρέψει ασφαλές, όταν η αντίπαλη πλευρά επιχειρεί να παρεμβάλλει τη ζεύξη.
Το ζητούμενο τώρα είναι η κλιμάκωση καθώς τα πρώτα συστήματα προσδίδουν εμπειρία, αλλά με επαρκή αριθμό δημιουργείται μοντέλο διαρκούς επιτήρησης. Γι’ αυτό και ο στόχος για απόκτηση επιπλέον 10 συστημάτων είναι ο ελάχιστος πρακτικός δρόμος ώστε να καλυφθούν πολλαπλοί τομείς, να υπάρξει εναλλαγή για συντήρηση και εκπαίδευση και να στηθεί ένα πλέγμα που θα υποστηρίζει τόσο νησιωτική άμυνα όσο και χερσαία μεθόριο.
Παράλληλα, εξετάζεται και η ανάγκη για πιο μόνιμη δομή εκπαίδευσης και τεχνικής υποστήριξης, ώστε να μην εξαρτάται η διαθεσιμότητα από μικρό αριθμό εξειδικευμένων στελεχών.
Φθηνότερη επιτήρηση, ταχύτερη απόφαση, ισχυρότερη αποτροπή
Σε επίπεδο καθημερινής επιχειρησιακής εικόνας, το V-BAT επιτρέπει πολλές ώρες επιτήρησης με συγκριτικά μικρότερο κόστος, απελευθερώνοντας άλλα μέσα για αποστολές που δεν μπορούν να καλυφθούν αλλιώς. Ταυτόχρονα, η ζωντανή εικόνα και ο διαμοιρασμός δεδομένων μειώνουν τον χρόνο λήψης απόφασης, αυξάνοντας την πιθανότητα έγκαιρης προειδοποίησης και έγκαιρης αντίδρασης.
Η πιθανή προοπτική οπλισμένης έκδοσης προσθέτει μια ακόμη διάσταση καθώς ο αισθητήρας μπορεί να γίνει και μέσο κρούσης, με επιλογές ακριβείας και μειωμένο ρίσκο για προσωπικό. Το V-BAT δεν αντιμετωπίζεται πια ως μεμονωμένη πλατφόρμα. Η αξία του πολλαπλασιάζεται όταν ενταχθεί σε ένα ενιαίο πλέγμα αισθητήρων και φορέων ισχύος. Η πρώτη επιχειρησιακή αξιοποίηση δείχνει ότι το σύστημα μπορεί να καλύψει κρίσιμα κενά και να δώσει πραγματικό χρόνο και πραγματική εικόνα σε κρίσιμες περιοχές.
