* Του Κώστα Σαρικά
Η είδηση ότι ο Νικολάς Μαδούρο βρίσκεται πλέον υπό αμερικανική κράτηση μετά από προ-αυγής επιχείρηση στο Καράκας δεν είναι απλώς ένα πολιτικό σεισμικό γεγονός για τη Βενεζουέλα και τη Λατινική Αμερική. Είναι κυρίως μια επίδειξη του πώς οι ΗΠΑ χρησιμοποιούν, όταν το αποφασίσουν, το «χειρουργικό εργαλείο» των Ειδικών Επιχειρήσεων για να επιβάλουν αποτέλεσμα μέσα σε ελάχιστο χρόνο. Και στο κέντρο αυτής της εικόνας η Delta Force, η περίφημη 1st SFOD-D, γνωστή και ως “The Unit”.
Δεν είναι τυχαίο ότι σε τέτοιες επιχειρήσεις η Delta εμφανίζεται ως «αιχμή». Φτιαγμένη ακριβώς για αποστολές υψηλής πολιτικής αξίας, όπου το ζητούμενο δεν είναι η διάρκεια, αλλά η ταχύτητα, η ακρίβεια, ο έλεγχος ρίσκου και η ικανότητα να «κλειδώσει» ο στόχος πριν προλάβει να αντιδράσει το περιβάλλον του. Στη σύλληψη Μαδούρο, αυτό που έχει σημασία δεν είναι μόνο το αν η Delta συμμετείχε, αλλά το γιατί επιλέγεται η συγκεκριμένη μονάδα όταν το διακύβευμα είναι παγκόσμιο.
Τι είναι η Delta Force και γιατί θεωρείται μοναδική
Η Delta Force περιγράφεται ως tier-one special mission unit του αμερικανικού Στρατού, με κύρια αποστολή την αντιτρομοκρατία, τη διάσωση ομήρων, τις επιχειρήσεις άμεσης δράσης και τη σύλληψη ή εξουδετέρωση στόχων υψηλής αξίας. Η δημόσια εικόνα της είναι περιορισμένη, επειδή μεγάλο μέρος της δράσης, της οργάνωσης και των διαδικασιών της καλύπτεται από αυστηρό απόρρητο όμως το επιχειρησιακό «προφίλ» της είναι σαφές. Όταν η Ουάσινγκτον θέλει αποτέλεσμα με ταχύτητα και αξιοπιστία Delta είναι από τις πρώτες επιλογές.
Η ιδιαιτερότητα της Delta δεν είναι μόνο το επίπεδο εκπαίδευσης, αλλά και ο ρόλος της μέσα στο οικοσύστημα του JSOC (Joint Special Operations Command). Το JSOC – επίσημα υποδιοίκηση της USSOCOM – έχει αποστολή να προετοιμάζει και, όταν διαταχθεί, να εκτελεί ειδικές επιχειρήσεις «εναντίον απειλών» για την προστασία αμερικανικών συμφερόντων. Με απλά λόγια: το JSOC είναι το επιτελικό «κέντρο βάρους» που δένει πληροφορίες, μέσα, διακλαδικότητα και εκτελεστές υψηλής ακρίβειας.
Από τον Beckwith στο JSOC
Η Delta ιδρύθηκε στα τέλη της δεκαετίας του ’70, με ισχυρή επιρροή από την εμπειρία του συνταγματάρχη Charles Beckwith και τη φιλοσοφία μονάδων όπως η βρετανική SAS. Η εποχή ήταν αυτή της διεθνούς τρομοκρατίας και της ανάγκης για μια «καθαρή» αντιτρομοκρατική μονάδα που να μπορεί να επιχειρεί με αυτονομία, ταχύτητα και υψηλό επίπεδο μυστικότητας.
Η αποτυχημένη επιχείρηση διάσωσης ομήρων στο Ιράν το 1980 (Operation Eagle Claw) αποτέλεσε καταλύτη για τις μετέπειτα αλλαγές στον τρόπο που οι ΗΠΑ οργανώνουν τις ειδικές επιχειρήσεις: επισημάνθηκαν κενά σε σχεδίαση, διοίκηση-έλεγχο και διακλαδικότητα και, στη συνέχεια, ενισχύθηκε το μοντέλο που οδήγησε στη δημιουργία δομών και δυνατοτήτων για να μην επαναληφθούν τα ίδια λάθη. Ανάμεσα στα «μαθήματα» που αναφέρονται συχνά, είναι και η ανάγκη για ειδική αεροπορική υποστήριξη και καλύτερη διακλαδική οργάνωση.
Αυτό το ιστορικό υπόβαθρο έχει αξία, γιατί εξηγεί γιατί σήμερα μια επιχείρηση όπως η σύλληψη Μαδούρο παρουσιάζεται ως ολοκληρωμένο σύστημα και όχι μόνο «μια ομάδα που επιχειρεί», αλλά μια μηχανή που σχεδιάζει, απομονώνει το πεδίο, χτυπά στοχευμένα και εξαφανίζεται.
«Η κόλαση είναι η επιλογή»
Το δεύτερο στοιχείο που κάνει τη Delta «διαφορετική» είναι η κουλτούρα επιλογής και αξιολόγησης. Ανοιχτά στοιχεία για τη διαδικασία είναι περιορισμένα, αλλά αξιόπιστες περιγραφές τονίζουν ότι πρόκειται για μία από τις πιο απαιτητικές διαδικασίες επιλογής στον αμερικανικό στρατιωτικό μηχανισμό, με ιστορικά υψηλά ποσοστά αποτυχίας. Το νόημα δεν είναι ο αριθμός, αλλά η φιλοσοφία καθώς αναζητείται προσωπικό που μπορεί να λειτουργήσει αυτόνομα, να πάρει αποφάσεις υπό πίεση, να διατηρήσει πειθαρχία και ψυχραιμία, και να συνεργαστεί σε μικρές ομάδες όπου ένα λάθος μπορεί να τινάξει στον αέρα πολιτικές ισορροπίες.
Η Delta είναι σχεδιασμένη για επιχειρήσεις στις οποίες η «δεύτερη ευκαιρία» σπανίως υπάρχει. Όταν μπαίνει στην εικόνα, το σχέδιο έχει ήδη σμιλευτεί ώστε να μειώνει τις μεταβλητές – και το ανθρώπινο υλικό επιλέγεται για να αντέχει τις μεταβλητές που δεν μπορούν να εξαλειφθούν.
Η Delta δεν είναι μόνη της: Το «οικοσύστημα» που κάνει την έφοδο να μοιάζει απλή
Ή Delta δεν χαρακτηρίζεται ως «μια ομάδα κομάντος» αλλά ως ο τελικός εκτελεστή ενός δικτύου που περιλαμβάνει:
- JSOC ως επιτελικό-διακλαδικό «νευρικό σύστημα» (σχεδίαση, συντονισμός, διασύνδεση)
- ISR/πληροφορίες (εντοπισμός, επιβεβαίωση στόχου, παρακολούθηση μοτίβων)
- Επικοινωνίες και διαλειτουργικότητα, που σε τέτοιες αποστολές είναι εξίσου κρίσιμες με τα όπλα
- Ειδική αεροπορική υποστήριξη από μονάδες όπως η 160th SOAR (“Night Stalkers”), οι οποίες είναι συνδεδεμένες ιστορικά με την εξέλιξη των αμερικανικών ειδικών επιχειρήσεων και θεωρούνται βασικό «εργαλείο» εισόδου/εξόδου σε υψηλού ρίσκου περιβάλλον.
Η σύλληψη Μαδούρο ως «case study» για το πώς λειτουργεί η Delta
Τα δημοσιεύματα που μιλούν για νυχτερινή επιχείρηση στο Καράκας και για σύλληψη/απομάκρυνση του Μαδούρο αποδίδουν στην Delta ρόλο αιχμής. Αυτό δεν σημαίνει ότι όλα τα επιχειρησιακά στοιχεία είναι ή θα γίνουν δημόσια. Όμως, σε επίπεδο δόγματος, μια τέτοια αποστολή «κουμπώνει» σε ένα μοτίβο ειδικών επιχειρήσεων υψηλής αξίας:
“Find & Fix” – Εντοπισμός και «κλείδωμα» στόχου
Πριν από οποιαδήποτε έφοδο, πρέπει να υπάρχει βεβαιότητα για το πού βρίσκεται ο στόχος και πότε είναι εκτεθειμένος. Σε αποστολές πολιτικού βάρους, το λάθος στόχου είναι στρατηγική καταστροφή.
“Shape” – Διαμόρφωση του περιβάλλοντος
Αυτό μπορεί να σημαίνει από απομόνωση περιοχής και αποδιοργάνωση επικοινωνιών έως στοχευμένες ενέργειες που μειώνουν την ικανότητα αντίδρασης. Η λογική είναι να συρρικνωθεί το παράθυρο αντίδρασης του αντιπάλου.
“Strike” – Η έφοδος σύντομη σε χρόνο, τεράστια σε σημασία
Η Delta «παίζει» με το χρόνο: το κρίσιμο είναι η ταχύτητα, ο έλεγχος, η αποφυγή παρατεταμένης μάχης σε αστικό περιβάλλον και η αποτροπή ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης.
“Exfiltrate” – Η έξοδος είναι η μισή επιτυχία
Σε επιχειρήσεις σύλληψης High Value Target η απομάκρυνση είναι συχνά πιο δύσκολη από την είσοδο. Όσο πιο γρήγορα ολοκληρωθεί η επαφή και φύγει ο στόχος από το πεδίο, τόσο μειώνεται η πιθανότητα πολιτικού και στρατιωτικού κόστους.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Delta υπερτερεί επειδή μπορεί να λειτουργήσει στο σκέλος strike με αξιοπιστία, ακριβώς επειδή τα υπόλοιπα σκέλη έχουν χτιστεί για να την υποστηρίξουν.
Γιατί η Delta και όχι άλλη Μονάδα
Το ερώτημα «γιατί Delta;» έχει μία απάντηση που είναι απόλυτα επιχειρησιακή και έχει ως κύριο ζητούμενο την αξιοπιστία.Όταν ένα κράτος αναλαμβάνει την ευθύνη μιας ενέργειας που θα προκαλέσει διεθνή σεισμό, θέλει:
- μονάδα που έχει εμπειρία σε HVT,
- μονάδα που έχει δουλέψει στο πιο αυστηρό πλαίσιο κανόνων εμπλοκής,
- μονάδα που μπορεί να «κρατήσει» μυστικότητα,
- και κυρίως μονάδα που μπορεί να επιστρέψει αποτέλεσμα με ελάχιστες μεταβλητές.
Η Delta είναι συνδεδεμένη ακριβώς με αυτό το «συμβόλαιο αξιοπιστίας» που ζητά η πολιτική ηγεσία όταν παίζει σε τόσο υψηλό στόχο.
Το μήνυμα προς όλους: Ειδικές επιχειρήσεις ως στρατηγικό εργαλείο
Η σύλληψη ενός εν ενεργεία ηγέτη κράτους δημιουργεί αναπόφευκτα νομικοπολιτικές αντιδράσεις και φόβους κλιμάκωσης. Όμως σε επίπεδο ισχύος, το μήνυμα είναι σαφές: οι ΗΠΑ μπορούν να «ανοίξουν» μια αποστολή υψηλού ρίσκου, να την εκτελέσουν με μονάδες όπως η Delta, και να την κλείσουν πριν το αντίπαλο σύστημα προλάβει να συνέλθει.
Είναι ένα μήνυμα που απευθύνεται σε φίλους και αντιπάλους: ότι η ειδική επιχείρηση δεν είναι «παράρτημα» της στρατηγικής, αλλά συχνά η ίδια η στρατηγική, ειδικά όταν το πολιτικό ζητούμενο είναι μια θεαματική αλλαγή δεδομένων. Η Delta δεν είναι απλώς «η ομάδα που επιχείρησε ». Είναι η απόδειξη ότι το αποτέλεσμα παράγεται από:
- πληροφορίες (στόχος-εικόνα-χρόνος),
- διακλαδικότητα (συνδυασμός μέσων),
- αεροπορική/τεχνική υποστήριξη,
- και προσωπικό κορυφής που μπορεί να λειτουργήσει στο απόλυτο όριο.
Αν κάτι δείχνει η υπόθεση Μαδούρο, είναι ότι η «αιχμή του δόρατος» είναι αποτελεσματική μόνο επειδή πίσω της υπάρχει ολόκληρο οικοσύστημα υποστήριξης.
