Οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες αναζητούν νέους συλλογικούς τρόπους για να αντιδράσουν στις ρωσικές επιθετικές ενέργειες που εκδηλώνονται κάτω από το όριο μιας ένοπλης επίθεσης, καθώς εντείνεται η ανησυχία πως οι υφιστάμενοι μηχανισμοί δεν αποτρέπουν επαρκώς τον «υβριδικό πόλεμο» του Κρεμλίνου.
Όπως επισημαίνουν σήμερα 28.9.2026 σε άρθρο τους οι Financial Times, παρά τον διχασμό σχετικά με τη διαχείριση των πράξεων δολιοφθοράς, εμπρησμού και αποσταθεροποίησης, πληθαίνουν οι φωνές που ζητούν διαδικασίες για την τιμωρία της Ρωσίας σε περιπτώσεις που δεν στοιχειοθετείται η προσφυγή στο Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ περί αμοιβαίας άμυνας.
«Αν αντιμετωπίζουμε υβριδικό πόλεμο, πρέπει να έχουμε υβριδική άμυνα», δήλωσε ο Επίτροπος Άμυνας της ΕΕ, Άντριους Κουμπίλιους. «Αυτό είναι πολύ ξεκάθαρο. . . Θα εξετάσουμε πώς θα καθορίσουμε ποια μέσα χρειαζόμαστε για να είμαστε έτοιμοι να χρησιμοποιήσουμε».
Οι υπουργοί Άμυνας της ΕΕ συναντώνται σήμερα στις Βρυξέλλες για να συζητήσουν την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για ένα νέο Πρωτόκολλο Ασφαλείας Έκτακτης Ανάγκης. Ο μηχανισμός αυτός, που θα συντονίζει τις απαντήσεις, παρομοιάζεται με το Άρθρο 4 του ΝΑΤΟ, το οποίο έχει επικαλεστεί εννέα φορές στην ιστορία του – δύο εκ των οποίων εντός του προηγούμενου έτους.
Υπενθυμίζεται ότι το Άρθρο 4 της Συνθήκης του ΝΑΤΟ ορίζει ότι τα κράτη-μέλη θα διαβουλεύονται μεταξύ τους κάθε φορά που, κατά την εκτίμηση οποιουδήποτε μέλους, απειλείται η εδαφική του ακεραιότητα, η πολιτική ανεξαρτησία ή η ασφάλειά του, με στόχο να εξετάσουν οι συμμαχικές χώρες τη σοβαρότητα της κατάστασης και να αποφασίσουν αν απαιτούνται κοινά μέτρα ή ενέργειες.
Προβληματισμοί και προτάσεις για το «αντι-υβριδικό εγχειρίδιο»
Πολλοί διπλωμάτες εκφράζουν σύγχυση για τη λειτουργία του πρωτοκόλλου και επιφυλάξεις για πιθανή επικάλυψη με τις διαδικασίες του ΝΑΤΟ. «Δεν είμαι σίγουρος ότι κάποιος πιστεύει ότι ο τρόπος για να αντεπιτεθούμε στους Ρώσους είναι να πραγματοποιήσουμε περισσότερες συναντήσεις», ανέφερε χαρακτηριστικά ένας διπλωμάτης. Παρά ταύτα, η πλειοψηφία υποστηρίζει την αναθεώρηση της προσέγγισης απέναντι σε περιστατικά όπως κυβερνοεπιθέσεις, επιθέσεις με drone, δολιοφθορές σε σιδηροδρομικές γραμμές και εμπρησμούς σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις. «Πολύ απλά, εάν αντιμετωπίζουμε επώδυνες υβριδικές απειλές ή ενέργειες, η απάντησή μας θα πρέπει να είναι επώδυνη με παρόμοιο τρόπο», τόνισε ο Κουμπίλιους. «Όχι παρόμοια μέσα [απαραίτητα], αλλά ο πόνος πρέπει να είναι στο ίδιο επίπεδο».
Η πρόεδρος της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, υπογράμμισε ότι το ευρωπαϊκό δόγμα και η λήψη αποφάσεων πρέπει να προσαρμοστούν στη νέα πραγματικότητα, προτείνοντας ένα «αντι-υβριδικό εγχειρίδιο». Από την πλευρά του, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, δήλωσε σχετικά με τον ρωσικό υβριδικό πόλεμο: «Το ΝΑΤΟ είναι έτοιμο για αυτόν. Σκοπεύουμε να προετοιμαστούμε για αυτόν. Έχουμε όλες τις επιλογές απάντησης… [Το] μόνο πρόβλημα είναι ότι δεν είναι πάντα δημόσια, επομένως δεν μπορούμε πάντα να μιλάμε γι’ αυτό. Δεν είναι πάντα συμμετρικά. Δεν είναι πάντα tit-for-tat, αλλά μπορώ να σας διαβεβαιώσω ότι οι Ρώσοι ξέρουν».
Πηγή: Financial Times / Henry Foy
