Εβδομάδες πολέμου έχουν επιδεινώσει τα μεγάλα οικονομικά προβλήματα του Ιράν, το οποίο κινδυνεύει με καταστροφή μετά τον πόλεμο, όμως η Ισλαμική Δημοκρατία εμφανίζεται ικανή να επιβιώσει σε μια αντιπαράθεση στον Κόλπο προς το παρόν, παρά τον ναυτικό αποκλεισμό των ΗΠΑ που απέκοψε τις εξαγωγές ενέργειας.
Με τις κυριότερες μάχες να έχουν σταματήσει χάρη στην εκεχειρία της 8ης Απριλίου, το Ιράν έχει εγκλωβιστεί σε αδιέξοδο μαζί με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, με τις συνομιλίες για μια κατάπαυση πυρός με διάρκεια να έχουν βαλτώσει ενώ η Τεχεράνη διατηρεί κλειστά τα Στενά του Ορμούζ και η Ουάσινγκτον αποκλείει τα λιμάνια του Ιράν στον Κόλπο.
Παρά τις σοβαρές ζημιές σε υποδομές και βιομηχανίες και τον περιορισμό των πετρελαϊκών εξαγωγών, το Ιράν έχει άφθονες εσωτερικές προμήθειες, σταθερό εμπόριο με γειτονικές χώρες και οι ενδείξεις για άμεση πίεση από απώλειες κρατικών εσόδων λόγω του αποκλεισμού είναι περιορισμένες. Μπορεί ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να αναμένει ότι το Ιράν θα υποχωρήσει πρώτο σε αυτό το οικονομικό παιχνίδι, όμως με τον παγκόσμιο πληθωρισμό να αυξάνεται και τις εκλογές στο μέσον της προεδρικής θητείας να πλησιάζουν, μπορεί να χρειαστεί να περιμένει λίγο.
«Νομίζω ότι έχουν υπολογίσει έναν μεγαλύτερο διάδρομο από αυτόν που νομίζω ότι προσδοκούν Δυτικοί διαμορφωτές πολιτικής», δήλωσε η Σανάμ Βάκιλ, επικεφαλής του προγράμματος για τη Μέση Ανατολή στο Chatham House στο Λονδίνο, αναφερόμενη στους ηγέτες του Ιράν.
Αντιμέτωποι με αυτό που θεωρούν υπαρξιακή απειλή για την Ισλαμική Δημοκρατία, οι κληρικοί και οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν μπορούν να χρησιμοποιήσουν τη σιδηρά πυγμή τους στη χώρα, ώστε να συνεχίσουν να απαιτούν μια βιώσιμη συμφωνία από την Ουάσινγκτον, είπε η Βάκιλ.
«Είναι γνωστοί για την ικανότητα καταστολής. Στηρίζονται στο ότι ο κόσμος θα χρησιμοποιήσει τις αποταμιεύσεις του», είπε, προσθέτοντας πως η Τεχεράνη χρησιμοποιεί την «οικονομία της αντίστασης» που εξαρτάται από εσωτερικούς πόρους και εμπόριο μέσω χερσαίων συνόρων.
Το εύρος της οικονομικής ζημίας από τον πόλεμο –και η πιθανότητα μιας επικείμενης οικονομικής κρίσης– είναι δύσκολο να υπολογιστούν δεδομένης της έλλειψης αξιόπιστων επίσημων στοιχείων και ενός μερικού μπλακάουτ στο διαδίκτυο από τον Ιανουάριο. Ωστόσο το Ρόιτερς μετέδωσε αυτόν τον μήνα ότι η κατάσταση είναι τόσο άσχημη ώστε Ιρανοί αξιωματούχοι φοβούνται νέο γύρο διαδηλώσεων και ότι η χώρα θα βρεθεί αντιμέτωπη με την καταστροφή εκτός αν οι κυρώσεις αρθούν.
Η Βάκιλ λέει ότι περιμένει διψήφια πτώση του ΑΕΠ του Ιράν φέτος. Το ριάλ, που έπεσε κατά 70% πέρυσι, επιδεινώνοντας τον πληθωρισμό γεγονός που συνέβαλε στις μαζικές διαδηλώσεις τον Ιανουάριο, έπεσε 15% τις τελευταίες ημέρες όμως μετά τη σταθεροποίησή του τον Μάρτιο δεν είναι πολύ μακριά από τις τιμές του προ του πολέμου.
Δεν υπάρχουν πολλές άλλες ενδείξεις για άμεση δημοσιονομική πίεση. Οι αρχές δεν έχουν περιορίσει τις αναλήψεις χρημάτων από τις τράπεζες, δεν έχουν βάλει δελτίο στα καύσιμα ή στα βασικά τρόφιμα, ούτε έχουν καθυστερήσει την καταβολή των μισθών των δημοσίων υπαλλήλων. Τα ράφια των σουπερμάρκετ παραμένουν γεμάτα και οι τράπεζες ανοικτές.
Έσοδα από το πετρέλαιο – Εισαγωγές και εξαγωγές
Ναυτιλιακά δεδομένα από τις 13 μέχρι τις 25 Απριλίου δείχνουν πως μόνο γύρω στα 300.000 βαρέλια πετρελαίου την ημέρα διακινήθηκαν μέσω του Ινδικού ωκεανού από περισσότερα από ένα εκατομμύριο που είχαν φορτωθεί σε πετρελαιοφόρα εκείνην την περίοδο. Η αποθηκευτική ικανότητα είναι περιορισμένη, όμως ενεργειακοί αναλυτές πιστεύουν ότι το Ιράν μπορεί να είναι ικανό να περάσει άλλους δύο μήνες προτού μειώσει την παραγωγή.
Το Ιράν απέκτησε επιπλέον έσοδα μέσω ενεργειακών πωλήσεων όταν υπήρξε εξαίρεση από τις κυρώσεις νωρίτερα στη διάρκεια του πολέμου. Περιορισμένες ποσότητες πετρελαίου μεταφέρονται διά ξηράς, αλλά δεν επαρκούν για να αναπαραγάγουν τις αποκλεισμένες θαλάσσιες διαδρομές.
Υψηλόβαθμη πηγή στην κεντρική τράπεζα του Ιράν δήλωσε στο Ρόιτερς ότι η χώρα έχει σημαντικά αποθέματα χρυσού, «τόνους από αυτά», που θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει αν χρειαστεί και ότι έπειτα από δεκαετίες παράκαμψης των κυρώσεων, η Τεχεράνη ξέρει πώς να διατηρεί τις εισαγωγές πληρώνοντάς τες λίγο παραπάνω.
«Το Ιράν είναι ο μεγαλύτερος εισαγωγέας τροφίμων στην περιοχή. Αλλά είναι επίσης σημαντικό να σημειώσουμε ότι το Ιράν είναι η λιγότερο ανασφαλής από επισιτιστική άποψη χώρα στην περιοχή», δήλωσε ο Ισάν Μπάνου αναλυτής αγροτικών εμπορευμάτων στην Kpler.
Με μια καλύτερη απ΄ό,τι συνήθως επικείμενη συγκομιδή, η ανάγκη για εισαγωγές σιταριού είναι μειωμένη, είπε ο Μπάνου, μειώνοντας την ευαλωτότητα σε τυχόν παράταση του ναυτικού αποκλεισμού στις μεταφορές σιτηρών και αναβάλλοντας τη χρήση ξένου συναλλάγματος.
Ο αποκλεισμός των ΗΠΑ περιορίζεται μέχρι τώρα στα λιμάνια στον Κόλπο και όχι στο Τσαμπαχάρ στη θάλασσα της Αραβίας, και επικεντρώνεται σε δεξαμενόπλοια μεταφοράς πετρελαίου, είπε ο Μπάνου, επικαλούμενος στοιχεία παρακολούθησης κίνησης πλοίων.
Αξιωματούχοι στην Τουρκία, στο Ιράκ και στο Πακιστάν δήλωσαν στο Ρόιτερς ότι δεν υπάρχει ακόμη ένδειξη για μείωση στο διασυνοριακό εμπόριο. Η Ρωσία έχει αυξήσει επίσης το εμπόριο μέσω της Κασπίας φέτος, μεταφέροντας 500.000 τόνους καλαμποκιού, 180.000 τόνους κριθαριού και 4.000 τόνους σιταριού μέσω εσωτερικής ναυσιπλοΐας, από τον Ιανουάριο μέχρι τον Μάρτιο, σύμφωνα με στοιχεία του ρωσικού υπουργείου Γεωργίας, παρακάμπτοντας τα αποκλεισμένα λιμάνια στον Κόλπο.
Το Ιράν θέλει άρση των κυρώσεων από τις ΗΠΑ
Καθώς οι απειλές του Τραμπ για στρατιωτική δράση αυξήθηκαν τον Ιανουάριο, το Ιράν αύξησε τις εισαγωγές προκειμένου να δημιουργήσει αποθέματα έξι μηνών για βασικά προϊόντα, δήλωσε αυτόν τον μήνα σε κρατικά ΜΜΕ ο επικεφαλής της κοινοβουλευτικής επιτροπής Γεωργίας Μοχαμάντ Τζαβάντ Ασγαρί.
Λίγο μετά την έναρξη της σύγκρουσης, η κεντρική τράπεζα παρουσίασε πακέτο στήριξης εξαιρώντας από ποινές καθυστερημένες πληρωμές για μικρά δάνεια και αύξησε τα όρια τραπεζικών αναλήψεων προκειμένου να καθησυχάσει τους καταθέτες.
Κι όμως, στους δρόμους της Τεχεράνης, οι οικονομικές δυσχέρειες είναι εμφανείς. Ιρανικές επιχειρήσεις έχουν συντριβεί υπό το βάρος υψηλών τιμών, των διαταράξεων στην εφοδιαστική αλυσίδα και του διαδικτυακού μπλακάουτ, προκαλώντας κατακόρυφη αύξηση της ανεργίας.
«Η αύξηση των τιμών σε βασικά αγαθά, ιδιαίτερα προϊόντα σαν τα δικά μας που συνδέονται με το τραπέζι των νοικοκυριών, ασκεί οπωσδήποτε πίεση στα νοικοκυριά», δήλωσε ο Αμπάς Σμαϊλζάντε, πωλητής ρυζιού και δημητριακών. Ο Σμαϊλζάντε υπολόγισε πως οι πωλήσεις του έπεσαν περίπου κατά 40% αφότου ξεκίνησε ο πόλεμος.
Ο μηχανικός αυτοκινήτων Χοσέιν Αμίρι είπε ότι λιγότεροι πελάτες φέρνουν τα αυτοκίνητά τους στο συνεργείο του, σε σύγκριση με την περίοδο πριν από τον πόλεμο. «Η δουλειά μας έχει βασικά σταματήσει», είπε, προειδοποιώντας ότι τα πράγματα μπορεί να γίνουν πολύ χειρότερα. Ο φόβος ενός νέου γύρου μαζικών διαδηλώσεων ανησυχεί τις αρχές. Οι ταραχές του Ιανουαρίου κατεστάλησαν με τη δολοφονία χιλιάδων διαδηλωτών στη μεγαλύτερη αιματοχυσία των τελευταίων δεκαετιών.
Προκειμένου να αποτρέψει μια επικείμενη οικονομική καταστροφή, το Ιράν θα χρειαστεί να περιλάβει την άρση των κυρώσεων σε οποιαδήποτε συμφωνία με την Ουάσινγκτον, είπε η Βάκιλ. «Χρειάζονται όντως πρόσβαση στο ξένο συνάλλαγμά τους στο εξωτερικό που φυλάσσεται σε τράπεζες σε όλο τον κόσμο, αλλά και σε κάποιο βαθμό άρση κυρώσεων. Χρειάζεται να αυξήσουν τις πωλήσεις πετρελαίου, αλλά επίσης να μπορούν να κάνουν εμπόριο κανονικά», είπε.
Πηγή: ΑΠΕ – ΜΠΕ, Reuters
