Ο ταϊλανδός υπουργός Εξωτερικών Σιχασάκ Πουανγκκετκεό ανακοίνωσε ότι αμυντικοί αξιωματούχοι από την Ταϊλάνδη και την Καμπότζη θα συναντηθούν στις 24 Δεκεμβρίου για να εξετάσουν την αποκατάσταση της κατάπαυσης του πυρός, εν μέσω συγκρούσεων στα σύνορα που έχουν εισέλθει στην τρίτη εβδομάδα τους.
Η απόφαση αυτή προέκυψε από ειδική συνεδρίαση των υπουργών Εξωτερικών των χωρών της Νοτιοανατολικής Ασίας στην Κουάλα Λουμπούρ, με στόχο τη διάσωση της εκεχειρίας για την οποία είχαν μεσολαβήσει η Μαλαισία (ως προεδρεύουσα της ASEAN) και ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ μετά από προηγούμενο κύκλο μαχών τον Ιούλιο.
Ο Σιχασάκ χαρακτήρισε τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός του Οκτωβρίου – η οποία υπογράφηκε υπό την αιγίδα του Τραμπ και έχει έκτοτε ανασταλεί – ως «βιαστική». Όπως είπε από την Κουάλα Λουμπούρ, «βιαστήκαμε να υπογράψουμε την κοινή δήλωση, επειδή οι Ηνωμένες Πολιτείες ήθελαν να συμπέσει με την επίσκεψη του προέδρου Τραμπ».
Οι δύο πλευρές συμφώνησαν να χρησιμοποιήσουν τη Γενική Επιτροπή Συνόρων (έναν καθιερωμένο διμερή μηχανισμό) για τις συνομιλίες, με την Ταϊλάνδη να προτείνει τη διεξαγωγή τους κοντά στη μεθοριακή γραμμή, στην επαρχία Τσανταμπούρι. Το υπουργείο Άμυνας της Καμπότζης δεν έχει σχολιάσει ακόμη.
Ο Ταϊλανδός υπουργός τόνισε ότι η χώρα του επιθυμεί μια «πραγματική κατάπαυση του πυρός», με σαφή δέσμευση από την Καμπότζη και λεπτομερές σχέδιο εφαρμογής, συμπεριλαμβανομένης της απομάκρυνσης ναρκοπεδίων. «Μια εκεχειρία δεν αρκεί να ανακοινωθεί, απαιτείται ουσιαστική συζήτηση», πρόσθεσε.
Η συνεδρίαση της ASEAN έγινε μετά από δύο εβδομάδες έντονων συγκρούσεων, που έχουν κοστίσει τη ζωή σε τουλάχιστον 80 ανθρώπους και έχουν εκτοπίσει πάνω από μισό εκατομμύριο κατοίκους.
Ο Σιχασάκ διευκρίνισε ότι η νέα απόφαση για συνομιλίες δεν εμπλέκει τις ΗΠΑ ή την Κίνα, και ότι οι δύο χώρες «εργάζονται μόνες τους για την επίλυση των προβλημάτων».
Ιστορικό των συνοριακών διαφορών μεταξύ Ταϊλάνδης και Καμπότζης
Οι συνοριακές διαφορές μεταξύ Ταϊλάνδης (πρώην Σιάμ) και Καμπότζης έχουν βαθιές ρίζες στην αποικιακή εποχή και επικεντρώνονται κυρίως στην περιοχή γύρω από τον αρχαίο ναό Preah Vihear (γνωστός στην Ταϊλάνδη ως Khao Phra Viharn), έναν ινδουιστικό ναό του 11ου αιώνα στην οροσειρά Dangrek. Οι διαφορές προέκυψαν από ασαφείς οριοθετήσεις συνόρων και έχουν οδηγήσει σε περιοδικές εντάσεις και ένοπλες συγκρούσεις.
Αποικιακή περίοδος και αρχή της διαμάχης (1904-1907)
Οι συνθήκες μεταξύ Γαλλίας (που ελέγχει την Καμπότζη ως μέρος της Γαλλικής Ινδοκίνας) και Σιάμ όρισαν τα σύνορα να ακολουθούν τη γραμμή υδροκρίτη της οροσειράς Dangrek. Ωστόσο, οι γαλλικοί χάρτες (ιδίως ο χάρτης Annex I του 1907) τοποθέτησαν τον ναό Preah Vihear στην καμποτζιανή πλευρά, παρόλο που γεωγραφικά είναι πιο προσιτός από την ταϊλανδική. Το Σιάμ δεν διαμαρτυρήθηκε επισήμως τότε, κάτι που αργότερα έπαιξε ρόλο σε δικαστικές αποφάσεις.
Κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο (1941), η Ταϊλάνδη, σύμμαχος της Ιαπωνίας, κατέλαβε την περιοχή, αλλά την επέστρεψε μετά τον πόλεμο (1946).
Μεταπολεμική κλιμάκωση και απόφαση ΔΔΧ (1953-1962)
Μετά την ανεξαρτησία της Καμπότζης (1953), η Ταϊλάνδη κατέλαβε ξανά τον ναό. Η Καμπότζη προσέφυγε στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης (ΔΔΧ) το 1959. Το 1962, το ΔΔΧ απένειμε τον ναό στην Καμπότζη, βασιζόμενο στην αποδοχή των γαλλικών χαρτών από το Σιάμ. Η Ταϊλάνδη δέχτηκε την απόφαση για τον ναό, αλλά συνέχισε να διεκδικεί την περιβάλλουσα περιοχή (περίπου 4,6 τ.χλμ.).
Αναζωπύρωση το 2008-2011
Η ένταση κορυφώθηκε το 2008, όταν η Καμπότζη υπέβαλε αίτηση για εγγραφή του Preah Vihear ως Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Η Ταϊλάνδη διαμαρτυρήθηκε, θεωρώντας ότι η αίτηση περιλάμβανε αμφισβητούμενη γη. Ακολούθησαν στρατιωτικές συγκρούσεις (2008-2011), με ανταλλαγές πυρών, χρήση πυροβολικού και πυρομαχικών διασποράς (cluster munitions). Υπήρξαν δεκάδες νεκροί (στρατιώτες και άμαχοι), χιλιάδες εκτοπισμένοι και ζημιές στον ναό. Το 2013, το ΔΔΧ επανεπιβεβαίωσε την καμποτζιανή κυριότητα και διέταξε απόσυρση ταϊλανδικών δυνάμεων από την περιοχή.
Οι συγκρούσεις επεκτάθηκαν και σε άλλους ναούς, όπως Ta Moan Thom και Ta Krabey.
Πρόσφατη κρίση (2025)
Μετά από σχετική ηρεμία, οι εντάσεις αναζωπυρώθηκαν το 2025:
Μάιος: Αψιμαχία στην περιοχή «Emerald Triangle», με έναν νεκρό Καμποτζιανό στρατιώτη.
Ιούλιος: Έντονες συγκρούσεις με πυροβολικό, ρουκέτες και ταϊλανδικές αεροπορικές επιδρομές. Δεκάδες νεκροί, εκατοντάδες χιλιάδες εκτοπισμένοι.
Σύντομη κατάπαυση πυρός (Ιούλιος), αλλά παραβιάσεις τον Νοέμβριο-Δεκέμβριο.
Οι διαφορές τροφοδοτούνται από εθνικισμό και στις δύο χώρες, όπου πολιτικοί χρησιμοποιούν το θέμα για εσωτερική κατανάλωση. Παρά τις δικαστικές αποφάσεις υπέρ της Καμπότζης, η Ταϊλάνδη επιμένει σε διμερείς διαπραγματεύσεις μέσω της Κοινής Επιτροπής Συνόρων.
Πηγές: Με πληροφορίες από Reuters, AFP, ΑΠΕ-ΜΠΕ
