*του Κώστα Σαρικά
Στην τελική ευθεία μπαίνει η οριστικοποίηση της απόφασης για την απόκτηση τριών μεταφορικών αεροσκαφών C-390 Millenium από την Πολεμική Αεροπορία, σε ένα πρόγραμμα που δεν αφορά απλώς την αντικατάσταση των γερασμένων C-130H, αλλά συνιστά συνολική αναβάθμιση των δυνατοτήτων αερομεταφοράς, αεροδιακομιδών και εναέριου ανεφοδιασμού.
Σύμφωνα με πληροφορίες του OnAlert, ακόμη και εντός Μαΐου είναι πιθανό να ληφθεί η οριστική απόφαση για την έναρξη των απαραίτητων διαδικασιών, με το πρόγραμμα να προωθείται σε συνεργασία με την Πορτογαλία, όπως επίσης έχει αποκαλύψει το OnAlert.
Η πρόταση για το βραζιλιάνικο αεροσκάφος της Embraer εμφανίζεται να έχει αποκτήσει σαφές προβάδισμα στην αξιολόγηση του Αεροπορικού Επιτελείου, όχι μόνο λόγω κόστους απόκτησης σε σχέση με την αμερικανική πρόταση για τα C-130J, αλλά και εξαιτίας μιας σειράς επιχειρησιακών και τεχνικοοικονομικών πλεονεκτημάτων που αφορούν τη συντήρηση, την υποστήριξη, τη διαθεσιμότητα και τον πολλαπλό ρόλο της πλατφόρμας.
Το σημαντικότερο είναι ότι η Πολεμική Αεροπορία δεν εξετάζει την προμήθεια ενός απλού μεταγωγικού. Το C-390 προορίζεται να αποκτηθεί σε διαμόρφωση με σύστημα αυτοπροστασίας, δυνατότητα εναέριου ανεφοδιασμού μαχητικών και εξοπλισμό medevac, στοιχεία που μετατρέπουν το αεροσκάφος σε πολλαπλασιαστή ισχύος για το σύνολο των Ενόπλων Δυνάμεων.
Στο όριο τα C-130H και πιεστική ανάγκη για άμεση απόφαση
Η κατάσταση του στόλου των C-130H αποτελεί τον βασικό καταλύτη των εξελίξεων. Παρά τις μεγάλες και επιτυχημένες κατά κοινή ομολογία προσπάθειες που έχουν καταβληθεί τα τελευταία χρόνια για την αύξηση των διαθεσιμοτήτων, τα αεροσκάφη αυτά έχουν πλέον φτάσει στα όρια της επιχειρησιακής και τεχνικής αντοχής τους.
Για δεκαετίες τα C-130 αποτέλεσαν τη ραχοκοκαλιά των στρατηγικών και τακτικών αερομεταφορών της Πολεμικής Αεροπορίας. Σήκωσαν το βάρος αποστολών σε νησιά, αεροδιακομιδών, διεθνών αποστολών, μεταφοράς προσωπικού και υλικού, ακόμη και ειδικών αποστολών που απαιτούσαν αξιοπιστία και ευελιξία. Όμως πλέον η παλαιότητά τους, το αυξημένο κόστος υποστήριξης και η δυσκολία διατήρησης ικανοποιητικών διαθεσιμοτήτων καθιστούν σαφές ότι η απόφαση για νέο τύπο δεν μπορεί να αναβάλλεται επ’ αόριστον.
Στο Αεροπορικό Επιτελείο θεωρούν ότι το επόμενο μεταγωγικό πρέπει να καλύψει όχι μόνο το σημερινό κενό, αλλά και τις ανάγκες των επόμενων δεκαετιών. Να είναι πιο γρήγορο, πιο ευέλικτο, με μεγαλύτερη μεταφορική ικανότητα, χαμηλότερο κόστος κύκλου ζωής και δυνατότητα να εκτελεί ένα ευρύ φάσμα αποστολών χωρίς να απαιτούνται διαφορετικές εξειδικευμένες πλατφόρμες.
Από απλή αντικατάσταση σε στρατηγική αναβάθμιση
Η συζήτηση, πλέον, δεν γίνεται με όρους απλής αντικατάστασης των παλαιών μεταγωγικών. Η Πολεμική Αεροπορία βλέπει το νέο αεροσκάφος ως εργαλείο στρατηγικής αναβάθμισης.
Το C-390 Millenium εμφανίζεται να καλύπτει ακριβώς αυτή τη φιλοσοφία. Με ωφέλιμο φορτίο περίπου 26 τόνων, υψηλή ταχύτητα, σύγχρονα avionics και ψηφιακή αρχιτεκτονική, μπορεί να εκτελέσει αποστολές μεταφοράς προσωπικού και υλικών, ρίψης αλεξιπτωτιστών και φορτίων, αεροδιακομιδών, έρευνας και διάσωσης, ανθρωπιστικών επιχειρήσεων αλλά και εναέριου ανεφοδιασμού.
Αυτό ακριβώς το πολλαπλό προφίλ είναι που το κάνει ελκυστικό για την ελληνική πλευρά. Δεν πρόκειται για ένα αεροπλάνο που θα καλύψει μόνο τον ρόλο του μεταγωγικού, αλλά για μια πλατφόρμα η οποία μπορεί να ενσωματωθεί στον ευρύτερο επιχειρησιακό σχεδιασμό της Πολεμικής Αεροπορίας και του ΓΕΕΘΑ.
Το σχέδιο για τρία αεροσκάφη και ο ρόλος της Πορτογαλίας
Σύμφωνα με πληροφορίες του OnAlert, το αρχικό σχέδιο αφορά την απόκτηση τριών αεροσκαφών σε πρώτη φάση, με πρόβλεψη για επιπλέον αεροσκάφη σε δεύτερο χρόνο. Το μοντέλο αυτό επιτρέπει στην ελληνική πλευρά να περιορίσει το αρχικό οικονομικό αποτύπωμα, να προχωρήσει ταχύτερα στις διαδικασίες και να εντάξει σταδιακά τον νέο τύπο στην επιχειρησιακή δομή της Πολεμικής Αεροπορίας.
Κομβικός θεωρείται ο ρόλος της Πορτογαλίας. Η συνεργασία με τη Força Aérea Portuguesa δίνει τη δυνατότητα στην Αθήνα να πατήσει πάνω σε ένα ήδη διαμορφωμένο πλαίσιο επιχειρησιακής αξιοποίησης, υποστήριξης και τεχνογνωσίας. Η Λισαβόνα έχει ήδη εντάξει τον τύπο σε υπηρεσία και λειτουργεί ουσιαστικά ως ευρωπαϊκός πυλώνας για το C-390.
Η επιλογή της διακρατικής συνεργασίας προσφέρει σειρά πλεονεκτημάτων. Επιταχύνει διαδικασίες, περιορίζει διαπραγματευτικά ρίσκα, εξασφαλίζει πρόσβαση σε υφιστάμενη εμπειρία χρήσης και δημιουργεί προοπτικές για συνέργειες σε ανταλλακτικά, εκπαίδευση και υποστήριξη. Για την Πολεμική Αεροπορία, η οποία δεν θέλει να βρεθεί στη θέση του απομονωμένου χρήστη ενός νέου τύπου, η συγκεκριμένη παράμετρος αποκτά καθοριστική σημασία.
Σύστημα αυτοπροστασίας για αποστολές σε περιβάλλον αυξημένης απειλής
Ένα από τα πλέον κρίσιμα στοιχεία της υπό εξέταση ελληνικής διαμόρφωσης αφορά το σύστημα αυτοπροστασίας. Το C-390 δεν προορίζεται να αποκτηθεί ως απλό μεταγωγικό αεροσκάφος, αλλά ως πλατφόρμα ικανή να επιχειρεί με αυξημένη επιβιωσιμότητα ακόμη και σε περιβάλλον όπου υπάρχουν σοβαρές απειλές.
Το μοντέλο που ήδη έχει υιοθετηθεί από άλλους χρήστες περιλαμβάνει ολοκληρωμένη σουίτα ηλεκτρονικού πολέμου, με αισθητήρες προειδοποίησης από ραντάρ, laser και επερχόμενους πυραύλους, σύστημα εκτόξευσης αερόφυλλων και θερμοβολίδων, αλλά και σύστημα κατευθυνόμενων υπέρυθρων αντιμέτρων για την αντιμετώπιση πυραύλων υπέρυθρης καθοδήγησης.
Για την ελληνική πλευρά, μια τέτοια διαμόρφωση θεωρείται εξαιρετικά σημαντική. Η Πολεμική Αεροπορία δεν θέλει ένα νέο μεταγωγικό που θα περιορίζεται σε αποστολές χαμηλού κινδύνου. Θέλει μια πλατφόρμα που θα μπορεί να υποστηρίζει αποστολές σε περιοχές αυξημένης έντασης, να αναλαμβάνει κρίσιμες αερομεταφορές, να εκτελεί αποστολές εκκένωσης ή διακομιδών και να παρέχει επιχειρησιακή ασφάλεια στο πλήρωμα και στους επιβαίνοντες.
Η ύπαρξη σύγχρονου συστήματος αυτοπροστασίας ενισχύει θεαματικά την αξία του προγράμματος, καθώς προσδίδει στο C-390 χαρακτηριστικά που συνδέονται περισσότερο με επιχειρησιακή πλατφόρμα πρώτης γραμμής παρά με συμβατικό μεταγωγικό αεροσκάφος.
Refueling για μαχητικά και νέος ρόλος για την Πολεμική Αεροπορία
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στη δυνατότητα εναέριου ανεφοδιασμού. Η Πολεμική Αεροπορία βλέπει στο C-390 την ευκαιρία να αποκτήσει, έστω σε πρώτη φάση σε περιορισμένη κλίμακα, μια δυνατότητα η οποία έλειπε διαχρονικά από το ελληνικό οπλοστάσιο.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που εξετάζεται, τα νέα αεροσκάφη θα διαθέτουν σύστημα ανεφοδιασμού με basket, ώστε να μπορούν να υποστηρίζουν σε πρώτη φάση τα γαλλικά μαχητικά. Η συγκεκριμένη δυνατότητα προσφέρει άμεσα επιχειρησιακά οφέλη. Αυξάνει την ακτίνα δράσης, παρατείνει τον χρόνο παραμονής στην περιοχή επιχειρήσεων και ενισχύει τη συνολική ευελιξία σχεδίασης αποστολών, ειδικά στο σύνθετο περιβάλλον του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου.
Σε δεύτερο χρόνο και σε βάθος χρόνου, στο τραπέζι παραμένει και η προοπτική για διαμόρφωση με boom, ώστε να μπορεί να υποστηριχθεί και ο ανεφοδιασμός αεροσκαφών άλλης κατηγορίας, μεταξύ των οποίων και τα F-16, εφόσον ωριμάσουν οι σχετικές λύσεις και ληφθούν οι αντίστοιχες αποφάσεις.
Το στοιχείο αυτό δίνει στρατηγικό βάθος στην επιλογή. Δεν πρόκειται απλώς για ένα μεταγωγικό που συμπτωματικά μπορεί να λειτουργήσει και ως tanker, αλλά για μια πλατφόρμα που μπορεί να καλύψει ένα κενό δεκαετιών και να προσθέσει στη φαρέτρα της Πολεμικής Αεροπορίας έναν κρίσιμο πολλαπλασιαστή ισχύος.
Medevac και αεροδιακομιδές με άλλη λογική
Ο τρίτος μεγάλος πυλώνας της ελληνικής απαίτησης αφορά το medevac. Και σε αυτό το πεδίο το C-390 προσφέρει δυνατότητες που υπερβαίνουν κατά πολύ μια απλή διαμόρφωση μεταφοράς φορείων.
Η πλατφόρμα μπορεί να εξοπλιστεί για αποστολές αεροδιακομιδών με σύγχρονα ιατρικά πακέτα υποστήριξης, επιτρέποντας τη μεταφορά τραυματιών ή ασθενών υπό συνθήκες πολύ ανώτερες από εκείνες που εξασφαλίζουν παλαιότερες λύσεις. Για την Ελλάδα, όπου οι αεροδιακομιδές από νησιά αποτελούν σταθερή επιχειρησιακή και κοινωνική ανάγκη, η δυνατότητα αυτή αποκτά ξεχωριστή σημασία.
Ταυτόχρονα, σε περίοδο κρίσης ή πολεμικής έντασης, το medevac δεν αφορά μόνο ειρηνικές αποστολές. Αφορά και τη δυνατότητα ταχείας μεταφοράς τραυματιών από επιχειρησιακές ζώνες, τη στήριξη διακλαδικών επιχειρήσεων και την παροχή άμεσης ιατρικής υποστήριξης σε μεγάλες αποστάσεις.
Με αυτόν τον τρόπο, το C-390 αποκτά ακόμη ένα κρίσιμο επιχειρησιακό πλεονέκτημα, καθώς δεν καλύπτει μόνο ανάγκες μεταφοράς αλλά συνδέεται και με την κρίσιμη αλυσίδα διάσωσης και υποστήριξης προσωπικού.
Γιατί υπερτερεί έναντι του C-130J
Η αμερικανική πρόταση για το C-130J Super Hercules παραμένει ασφαλώς ισχυρή. Πρόκειται για μια δοκιμασμένη πλατφόρμα, με μεγάλο αριθμό χρηστών, τεράστιο ιστορικό αξιοπιστίας και απόλυτη διαλειτουργικότητα με το ΝΑΤΟ. Επιπλέον, το γεγονός ότι η Πολεμική Αεροπορία γνωρίζει επί δεκαετίες τη φιλοσοφία των Hercules συνιστά ένα επιπλέον πλεονέκτημα.
Ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες του OnAlert, στην αξιολόγηση του Αεροπορικού Επιτελείου το C-390 φαίνεται να υπερέχει σε κομβικούς τομείς. Το εξαιρετικά χαμηλότερο κόστος απόκτησης, η καλύτερη σχέση κόστους και παρεχόμενων δυνατοτήτων, οι υψηλές επιδόσεις, η σύγχρονη ψηφιακή σχεδίαση, η μεγαλύτερη ταχύτητα και το πλεονέκτημα του πολλαπλού ρόλου έχουν γείρει την πλάστιγγα υπέρ της πρότασης της Embraer.
Σε αυτά προστίθεται και η εκτίμηση ότι η υποστήριξη και η συντήρηση του τύπου μπορούν να οργανωθούν με πιο ευέλικτο τρόπο, ακόμη και με συμμετοχή εγχώριων υποδομών, γεγονός που περιορίζει το λειτουργικό κόστος και αυξάνει την αυτονομία της Πολεμικής Αεροπορίας.
Συντήρηση, υποστήριξη και εγχώρια προστιθέμενη αξία
Σημαντικός παράγοντας στην τελική ζυγαριά είναι και η δυνατότητα συντήρησης και υποστήριξης του αεροσκάφους εντός Ελλάδας. Η προοπτική να αξιοποιηθούν ελληνικές υποδομές, ακόμη και με ευρύτερη συμμετοχή του εγχώριου τεχνικού οικοσυστήματος, αντιμετωπίζεται ως σοβαρό πλεονέκτημα.
Σε μια περίοδο κατά την οποία το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας και τα Επιτελεία δίνουν ιδιαίτερη βαρύτητα στην εγχώρια προστιθέμενη αξία, η επιλογή ενός τύπου που προσφέρει περιθώρια τοπικής υποστήριξης και πιθανής βιομηχανικής συμμετοχής αποκτά ξεχωριστό βάρος. Δεν είναι μόνο θέμα κόστους. Είναι και θέμα επιχειρησιακής αυτονομίας, διαθεσιμότητας και μείωσης των χρόνων που τα αεροσκάφη θα παραμένουν εκτός υπηρεσίας για τεχνικούς λόγους.
Το νέο ευρωπαϊκό αποτύπωμα του C-390
Η δυναμική του C-390 στην Ευρώπη αποτελεί επίσης βασικό παράγοντα της ελληνικής αξιολόγησης. Ο τύπος δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως μια εξωτική ή απομονωμένη λύση, αλλά ως αεροσκάφος που σταδιακά δημιουργεί ένα αναπτυσσόμενο ευρωπαϊκό οικοσύστημα χρηστών.
Αυτό σημαίνει περισσότερες δυνατότητες για κοινές προμήθειες ανταλλακτικών, συνέργειες στη συντήρηση, ανταλλαγή τεχνογνωσίας και ευκολότερη ένταξη σε ένα δίκτυο υποστήριξης το οποίο θα ενισχύεται όσο αυξάνονται οι χρήστες του τύπου.
Για την Ελλάδα, η ένταξη σε αυτό το δίκτυο έχει ιδιαίτερη σημασία. Δεν θα πρόκειται για μεμονωμένη επιλογή, αλλά για συμμετοχή σε μια ευρύτερη ευρωπαϊκή δομή, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για το κόστος, την τεχνική υποστήριξη και την επιχειρησιακή διαλειτουργικότητα.
Στην τελική ευθεία οι αποφάσεις
Οι πληροφορίες του Onalert αναφέρουν ότι το πρόγραμμα έχει λάβει ήδη το «πράσινο φως» τόσο από το ΓΕΕΘΑ όσο και από την πολιτική ηγεσία. Το ζητούμενο πλέον είναι η οριστικοποίηση της απόφασης και η έναρξη των θεσμικών και διακρατικών διαδικασιών, που θα ανοίξουν τον δρόμο για την υλοποίηση της προμήθειας.
Εφόσον οι τελικές αποφάσεις ληφθούν ακόμη και εντός Μαΐου, η Πολεμική Αεροπορία θα έχει κάνει ένα αποφασιστικό βήμα για την ανανέωση μιας κρίσιμης κατηγορίας μέσων. Θα πρόκειται για την απόκτηση μιας πλατφόρμας πολλαπλών ρόλων, με δυνατότητα αυτοπροστασίας, medevac και εναέριου ανεφοδιασμού, η οποία θα επηρεάσει άμεσα την επιχειρησιακή φιλοσοφία της Πολεμικής Αεροπορίας για τις επόμενες δεκαετίες.
Δεν έρχεται απλώς νέο μεταγωγικό, αλλά νέο επιχειρησιακό εργαλείο
Αυτό είναι και το ουσιαστικό συμπέρασμα του υπό διαμόρφωση σχεδιασμού. Το C-390 Millenium δεν επιλέγεται απλώς ως αντικαταστάτης ενός παλιού τύπου. Επιλέγεται γιατί προσφέρει στη χώρα ένα νέο επιχειρησιακό εργαλείο.
Με τρία αεροσκάφη σε πρώτη φάση, με πρόβλεψη συνέχειας, με προηγμένο σύστημα αυτοπροστασίας, με δυνατότητα να λειτουργήσει ως tanker για μαχητικά και με εξοπλισμό medevac, το νέο μεταγωγικό φιλοδοξεί να καλύψει ταυτόχρονα πολλές κρίσιμες ανάγκες.
Εάν επιβεβαιωθεί οριστικά η επιλογή, η Πολεμική Αεροπορία δεν θα αποκτήσει μόνο ένα σύγχρονο μέσο αερομεταφορών. Θα αποκτήσει μια πλατφόρμα που θα μπορεί να στηρίζει αποστολές ειρήνης, κρίσης και πολέμου, να ενισχύει την ακτίνα δράσης των μαχητικών, να προστατεύει το πλήρωμά της σε περιβάλλον κινδύνου και να υπηρετεί τόσο την καθαρά στρατιωτική όσο και την εθνική αποστολή των αεροδιακομιδών. Και αυτός είναι ο λόγος που το C-390 βρίσκεται πλέον ένα βήμα πριν από την τελική επικράτηση.
