*του Κώστα Σαρικά
Αρχές Φεβρουαρίου το πρόγραμμα των γαλλικών φρεγατών FDI HN περνά σε μια νέα φάση, καθώς τα πρώτα sea trials της «ΝΕΑΡΧΟΣ» ξεκινούν σε ένα πλαίσιο σαφώς απλοποιημένο. Και αυτό δεν είναι επικοινωνιακή υπερβολή, αλλά η φυσική εξέλιξη κάθε ναυπηγικού προγράμματος υψηλής τεχνολογίας.
Το πραγματικά κρίσιμο ήταν να περάσει η πρώτη ελληνική φρεγάτα, η «ΚΙΜΩΝ», τον κύριο φάκελο των θαλασσίων δοκιμών, να κλείσουν οι παρατηρήσεις, να γίνουν τα αναγκαία fine-tuning και οι μικρές παρεμβάσεις, και τελικά το πλοίο να πάρει την «σφραγίδα» της ωρίμανσης πριν σηκώσει την ελληνική σημαία και βάλει πλώρη προς την Ελλάδα.
Με απλά λόγια, η φρεγάτα «ΚΙΜΩΝ» ήταν το πλοίο που «άνοιξε δρόμο». Πάνω της «μετρήθηκαν» στην πράξη οι απαιτήσεις, εντοπίστηκαν τα σημεία που θέλουν ρύθμιση, δοκιμάστηκαν διαδικασίες και επιβεβαιώθηκε το επιχειρησιακό αποτύπωμα μιας FDI HN, όπως την έχει σχεδιάσει το Πολεμικό Ναυτικό. Δεν είναι τυχαίο ότι ήδη από την εμπειρία των επιτυχημένων δοκιμών της πρώτης γαλλικής FDI «Amiral Ronarc’h» είχε αρχίσει να αποτυπώνεται η εκτίμηση πως τα sea trials για τις ελληνικές μονάδες θα απλοποιηθούν, καθώς τα «δύσκολα» της πρώτης φοράς δεν επαναλαμβάνονται με την ίδια ένταση σε κάθε πλοίο.
Και κάπως έτσι, η «ΝΕΑΡΧΟΣ» βγαίνει στο πέλαγος με ένα μεγάλο πλεονέκτημα. Δεν χρειάζεται να «ανακαλύψει» εκ νέου τη διαδικασία. Καλείται να επιβεβαιώσει, να πιστοποιήσει και να παραλάβει με βάση πλέον μια δοκιμασμένη «συνταγή» που γράφτηκε στον Ατλαντικό από την «ΚΙΜΩΝ» και νωρίτερα από την «Amiral Ronarc’h».
Γιατί τα sea trials της «ΝΕΑΡΧΟΣ» τρέχουν πιο απλά: η λογική του first-of-class και τα μαθήματα της «ΚΙΜΩΝ»
Σε κάθε νέα κλάση πλοίων, το πρώτο σκαρί είναι αυτό που «πληρώνει» τον μεγαλύτερο λογαριασμό δοκιμών. Το sea trial plan είναι πιο βαρύ, τα σενάρια πιο εξαντλητικά, οι επαναλήψεις περισσότερες, γιατί πρέπει να «κλειδώσει» η βασική συμπεριφορά της πλατφόρμας και να επιβεβαιωθεί ότι οι προδιαγραφές δεν είναι απλώς χαρτί αλλά πραγματικότητα. Αυτό ακριβώς έκανε η «ΚΙΜΩΝ»: πέρασε τον κύριο φάκελο των sea trials και έφτασε στις τελικές διαδικαστικές επιβεβαιώσεις.
Από τη στιγμή που ο «σκελετός» της δοκιμαστικής διαδικασίας έχει περάσει επιτυχώς, τα επόμενα πλοία δεν χρειάζεται να ξαναγράψουν από την αρχή την ιστορία. Χρειάζεται να την επιβεβαιώσουν. Με τη «ΝΕΑΡΧΟΣ» να βγαίνει αρχές Φεβρουαρίου, το ενδιαφέρον μετατοπίζεται: λιγότερο στο «αν αντέχει» η πλατφόρμα και περισσότερο στο «πώς αποδίδει» με τις βελτιώσεις που ενσωματώθηκαν από τα συμπεράσματα του πρώτου πλοίου, και πώς «δένει» ως σύστημα μάχης σε πραγματικές συνθήκες θαλάσσης.
Η ίδια η λογική της απλοποίησης των sea trials για τις ελληνικές FDI είχε αποτυπωθεί ήδη από το 2025, με την εκτίμηση ότι οι επιτυχημένες δοκιμές της πρώτης Belharra έφεραν ανακούφιση και στο Ναυτικό Επιτελείο, ακριβώς επειδή το «βαρύ» κομμάτι της διαδικασίας είχε ουσιαστικά ανοίξει τον δρόμο.
Τι σημαίνει «sea trials» για μια FDI HN: δοκιμές πλατφόρμας, ολοκλήρωσης και επιχειρησιακής συμπεριφοράς
Τα sea trials μιας σύγχρονης φρεγάτας δεν είναι ένα ενιαίο γεγονός. Είναι κλιμάκωση.
Πρώτα έρχεται η πλατφόρμα: πρόωση, ηλεκτροπαραγωγά, έλεγχος ισχύος, πηδάλια, συστήματα ναυτιλίας, σταθερότητα, συμπεριφορά σε κύμα, ελιγμοί σε διαφορετικές ταχύτητες και καταστάσεις θαλάσσης. Εκεί «ακούγεται» το πλοίο. Όχι σε θεωρία, αλλά στην πράξη.
Έπειτα έρχεται το επίπεδο ολοκλήρωσης. Μια FDI HN είναι σχεδιασμένη ως ψηφιακή πλατφόρμα. Άρα κρίσιμο δεν είναι μόνο να λειτουργεί ο κάθε αισθητήρας, αλλά να λειτουργεί το σύνολο ως σύστημα: να «τρέχει» η τακτική εικόνα, να κλειδώνουν οι ροές δεδομένων, να επιβεβαιώνεται ότι οι υπολογιστικές και δικτυακές αρχιτεκτονικές αντέχουν σε πραγματικές συνθήκες, με θορύβους, παρεμβολές, απαιτήσεις επικοινωνιών και συνεχείς μεταβολές.
Το τρίτο επίπεδο – και το πιο απαιτητικό – είναι η επιχειρησιακή συμπεριφορά: πώς ανταποκρίνεται το πλοίο σε σενάρια κορεσμού, πόσο καθαρά «βλέπει» και πόσο γρήγορα «αποφασίζει» ως σύστημα, πώς αυτοπροστατεύεται, πώς συνεργάζεται με άλλες μονάδες, πώς παρέχει ανθυποβρυχιακή εικόνα, πώς διαχειρίζεται ίχνη, προτεραιότητες και κανόνες εμπλοκής. Αυτό είναι το πραγματικό ζητούμενο για το οποίο το Πολεμικό Ναυτικό επένδυσε στη συγκεκριμένη κλάση.
Η «ΝΕΑΡΧΟΣ» ως ο δεύτερος κρίκος: από την καθέλκυση στην «ώρα του πελάγους»
Η «ΝΕΑΡΧΟΣ» καθελκύστηκε στις 19 Σεπτεμβρίου 2024 ως το δεύτερο πλοίο της ελληνικής κλάσης, σηματοδοτώντας τότε την είσοδο στην «ψηφιακή εποχή» για τις ναυτικές δυνάμεις και προσθέτοντας στο πρόγραμμα την απαραίτητη δυναμική «γραμμής παραγωγής».
Από τότε, το πλοίο πέρασε τη φάση εξοπλισμού και ωρίμανσης στο ναυπηγείο, με το ΠΝ να έχει τη δυνατότητα να «χτίσει» την επόμενη γενιά πληρώματος, όχι θεωρητικά αλλά πάνω στο ίδιο το πρόγραμμα. Ήδη από το 2025 είχε αποτυπωθεί ότι η εκπαίδευση του πρώτου πληρώματος προχωρά τόσο στη Γαλλία όσο και στην Ελλάδα, με σχολεία ανά ειδικότητα, και ότι αντίστοιχη διαδικασία θα ακολουθήσει και για τα επόμενα πληρώματα, με δυνατότητα συμμετοχής στις δοκιμές τόσο της «ΚΙΜΩΝ» όσο και της «ΝΕΑΡΧΟΣ».
Κάθε τέτοια λεπτομέρεια έχει σημασία, γιατί η μετάβαση δεν είναι μόνο ναυπηγική. Είναι μεταφορά κουλτούρας: από τον τρόπο λειτουργίας παλαιότερων μονάδων, σε μια νέα φιλοσοφία όπου το πλοίο λειτουργεί ως κόμβος αισθητήρων και δικτυοκεντρικής παρουσίας.
«ΦΟΡΜΙΩΝ»: ο ρυθμός του προγράμματος και η εικόνα των τριών ελληνικών FDI στη Λοριάν
Η τρίτη ελληνική FDI HN «ΦΟΡΜΙΩΝ» καθελκύστηκε στις 4 Ιουνίου 2025 στη Λοριάν, σε μια τελετή που είχε ιδιαίτερη βαρύτητα ακριβώς επειδή έδειξε την «ταχύτητα» του προγράμματος και την εικόνα της τριάδας.
Ο «ΦΟΡΜΙΩΝ» είναι το πλοίο που αποτυπώνει ότι η «ΚΙΜΩΝ» δεν ήταν εξαίρεση. Είναι ο κανόνας που έρχεται. Και όσο η «ΝΕΑΡΧΟΣ» βγαίνει στο νερό για sea trials, ο «ΦΟΡΜΙΩΝ» συνεχίζει να «χτίζεται» σε ρυθμό που δημιουργεί προσδοκία: εντός του 2026 η Ελλάδα δεν θα έχει μόνο την πρώτη FDI, αλλά μια «αλυσίδα» ένταξης με δεύτερο και τρίτο πλοίο να ακολουθούν.
«ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗΣ» και Standard 2++: το πρόγραμμα περνά από την ανανέωση στη «βαθιά αναβάθμιση»
Το δεύτερο μεγάλο μήνυμα των τελευταίων μηνών είναι ότι η τέταρτη FDI δεν αντιμετωπίστηκε ως «άλλη μία ίδια». Αντιμετωπίστηκε ως ευκαιρία αλλαγής επιπέδου. Η «ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗΣ» έρχεται ως η πρώτη FDI HN σε διαμόρφωση Standard 2++, με πακέτο βελτιώσεων που συνδέεται όχι μόνο με την αυτοπροστασία αλλά και με την προοπτική νέου ρόλου του Στόλου.
Στο πολιτικό επίπεδο, η συζήτηση και η κοινοβουλευτική διαδικασία για το νομοσχέδιο που αφορούσε την προμήθεια της 4ης Belharra και την αναβάθμιση των τριών προηγούμενων στο Standard 2++ αποτύπωσε ότι το πρόγραμμα δεν «παγώνει» στην αρχική σύμβαση, αλλά εξελίσσεται με βάση εμπειρίες και νέα δεδομένα.
Κρίσιμο στοιχείο αυτής της εξέλιξης είναι η πρόβλεψη για εκτοξευτές SYLVER A70. Σύμφωνα με όσα έχουν δημοσιευθεί, οι A70 δεν θα είναι αποκλειστικό «προνόμιο» της τέταρτης, αλλά προβλέπεται να εξοπλιστούν και οι υπόλοιπες τρεις, με τεχνική μελέτη για την ενσωμάτωση. Αυτό πρακτικά ανοίγει τον δρόμο για δυνατότητες «deep strike», μετατρέποντας την τετράδα FDI HN από ισχυρή αεράμυνα περιοχής σε πλατφόρμα που μπορεί να συζητήσει και τον ρόλο στρατηγικού πλήγματος στο μέλλον.
Το σήμα είναι καθαρό: οι FDI δεν έρχονται για να «μπαλώσουν» κενά. Έρχονται για να γίνουν κορμός, με αρχιτεκτονική που επιτρέπει αναβαθμίσεις, προσθήκες και αλλαγή φιλοσοφίας επιχειρήσεων.
Ο «ΚΙΜΩΝ» στον δρόμο προς τη Σαλαμίνα
Το πλαίσιο της ωρίμανσης του πρώτου πλοίου περιγράφεται καθαρά: οι θαλάσσιες δοκιμές της φρεγάτας «ΚΙΜΩΝ» έφτασαν στο τέλος τους, ο κύριος φάκελος των sea trials ολοκληρώθηκε και οι τελικές δοκιμές είχαν κυρίως διαδικαστικό χαρακτήρα προς επικύρωση όσων είχαν ήδη επιβεβαιωθεί. Προηγήθηκε επιστροφή στο ναυπηγείο για ελέγχους, fine-tuning και μικρές παρεμβάσεις, πριν το πλοίο ξαναβγεί για τις τελικές ρυθμίσεις και κλείσει τις παρατηρήσεις.
Η ύψωση της ελληνικής σημαίας στις 18 Δεκεμβρίου 2025 δεν ήταν απλώς μια ημερομηνία «πρωτοκόλλου». Ήταν η στιγμή που το πρόγραμμα πήρε πολιτική, στρατιωτική και επιχειρησιακή υπόσταση. Και αμέσως μετά, το πλοίο έβαλε πλώρη για τη Βρέστη, ώστε να συνδεθεί το επόμενο βήμα με την παραλαβή του αρχικού φορτίου οπλισμού πριν ξεκινήσει ο πλους για Ελλάδα.
Στο επιχειρησιακό ημερολόγιο του Πολεμικού Ναυτικού, η 15η Ιανουαρίου έχει «κλειδώσει» ως ημερομηνία-ορόσημο για την είσοδο της «ΚΙΜΩΝ» στον Ναύσταθμο Σαλαμίνας, με τον σχεδιασμό να προβλέπει έντονο «ναυτικό αποτύπωμα» στην υποδοχή: πλοία του Στόλου να βγαίνουν στον Σαρωνικό για συνοδεία στα τελευταία μίλια, συζήτηση για τελετή υποδοχής, και – αν το επιτρέψουν οι καιρικές συνθήκες – την εικόνα των «ανάστροφων πλωρών» της ναυτικής ιστορίας ως συμβολική γέφυρα ανάμεσα στο χθες και στο αύριο.
Μέσα σε αυτό το σκηνικό, οι πληροφορίες ότι ο «ΚΙΜΩΝ» έχει ήδη περάσει το Γιβραλτάρ αποκτούν ιδιαίτερη αξία ως ένδειξη ότι το πλοίο μπαίνει στο τελικό στάδιο του ταξιδιού, αφήνοντας πίσω του τον Ατλαντικό και πλησιάζοντας στο επιχειρησιακό του «σπίτι». Η ουσία, όμως, δεν βρίσκεται στο γεωγραφικό σημείο. Βρίσκεται στο μήνυμα: η πρώτη FDI HN δεν είναι πλέον «πρόγραμμα». Είναι πλοίο που επιστρέφει για ένταξη στο οπλοστάσιο του Στόλου
Από τη «ΚΙΜΩΝ» στον «ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗ»: τι αλλάζει για το Πολεμικό Ναυτικό στο επιχειρησιακό πεδίο
Η είσοδος της πρώτης FDI στον Ναύσταθμο είναι η εικόνα. Η αρχή των sea trials της δεύτερης FDI είναι η ουσία. Γιατί η δεύτερη μονάδα είναι αυτή που επιβεβαιώνει ότι το πρόγραμμα δεν εξαρτάται από «μια επιτυχία», αλλά παράγει ικανότητα σε βάθος.
Η «ΚΙΜΩΝ» έδειξε ότι το πλοίο μπορεί να περάσει τον πλήρη φάκελο δοκιμών και να ωριμάσει επιχειρησιακά ως πλατφόρμα.
Η «ΝΕΑΡΧΟΣ» καλείται να αποδείξει ότι η διαδικασία είναι πλέον «γραμμή»: ότι τα sea trials μπορούν να τρέξουν πιο γρήγορα, με λιγότερες επαναλήψεις εκεί όπου το baseline έχει ήδη επιβεβαιωθεί, και με μεγαλύτερη έμφαση στην πιστοποίηση, την αξιολόγηση και την προετοιμασία για την τελική παράδοση.
Και πίσω από το ναυπηγείο, υπάρχει το πραγματικό ζητούμενο: η επιχειρησιακή ένταξη. Όπως έχει επισημανθεί, η επόμενη μέρα θέλει οι FDI να λειτουργήσουν ως κορμός μιας νέας φιλοσοφίας επιχειρήσεων: συνεχής εικόνα, αντιμετώπιση κορεσμού, ανθυποβρυχιακή υπεροχή, συνεργασία με εναέρια μέσα και – κυρίως – παρουσία σε ανοικτές θαλάσσιες ζώνες ενδιαφέροντος σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο.
Το 2026 δεν είναι απλώς ένας αριθμός στο ημερολόγιο. Είναι το έτος στο οποίο το Πολεμικό Ναυτικό περνά στην ένταξη των νέων Μονάδων. Με την «ΚΙΜΩΝ» να βρίσκεται σε πορεία προς τον Ναύσταθμο και τη «ΝΕΑΡΧΟΣ» να ξεκινά sea trials αρχές Φεβρουαρίου, ο ρυθμός γίνεται διπλός: επιστροφή του πρώτου πλοίου στην Ελλάδα και ταυτόχρονα ώριμη μετάβαση του δεύτερου στο πιο απαιτητικό στάδιο δοκιμών.
Και μαζί με αυτόν τον ρυθμό, μεγαλώνει και το αποτύπωμα του προγράμματος στο σύνολο της αμυντικής στρατηγική, καθώς τετράδα των FDI δεν είναι πλέον «σενάριο» αλλά σχεδιασμός με συγκεκριμένους σταθμούς – από την κοπή χάλυβα, στις καθελκύσεις, στην υπογραφή της 4ης, στην ύψωση σημαίας, στα sea trials των επόμενων πλοίων.
Το πιο σημαντικό στοιχείο που πρέπει να τονιστεί στην αρχή αυτού του νέου κύκλου sea trials είναι ότι η διαδικασία έχει απλοποιηθεί γιατί το κρίσιμο ζητούμενο επετεύχθη. Η «ΚΙΜΩΝ» πέρασε τις θαλάσσιες δοκιμές, έκλεισε τον κύριο φάκελο, μπήκε στο τελικό στάδιο επικύρωσης και πήρε τον δρόμο για το επιχειρησιακό της λιμάνι.
Η «ΝΕΑΡΧΟΣ» μπαίνει στο νερό για να επιβεβαιώσει ότι το πρόγραμμα δεν είναι ένα κορυφαίο στιγμιότυπο, αλλά μια πραγματική αλλαγή εποχής που παράγει ισχύ, συνέχεια και βάθος. Και πίσω της, ακολουθούν ο «ΦΟΡΜΙΩΝ» και ο «ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗΣ» – με το Standard 2++ να δείχνει ότι η Ελλάδα δεν επενδύει απλώς σε νέα πλοία, αλλά σε νέο δόγμα που έχει ως στόχο ο Στόλος να περάσει από την αεράμυνα περιοχής, στην ευρύτερη αποτροπή.
