* Του Κώστα Σαρικά
Η επόμενη μέρα για το Πυροβολικό περνά πλέον μέσα από τα νέα πυρομαχικά των 155 χιλιοστών. Όχι μόνο από την αναβάθμιση των πυροβόλων και από την απόκτηση νέων αυτοκινούμενων συστημάτων, αλλά κυρίως από τη δυνατότητα των Μονάδων Πυροβολικού να πλήττουν με ακρίβεια, σε μεγάλο βάθος και με καταστρεπτικό αποτέλεσμα στόχους υψηλής αξίας.
Σύμφωνα με πληροφορίες του Onalert.gr, το Γενικό Επιτελείο Στρατού έχει ήδη επαφές με μια σειρά από εταιρείες, με το ενδιαφέρον να επικεντρώνεται στην πρόθεση απόκτησης σημαντικού αριθμού νέων ‘’έξυπνων’’ βλημάτων 155 χιλιοστών. Το ζητούμενο δεν είναι απλώς η αναπλήρωση αποθεμάτων, αλλά η ποιοτική αναβάθμιση του Πυροβολικού Μάχης με βλήματα νέας γενιάς, αυξημένου βεληνεκούς, ακριβείας, καθοδηγούμενα και με δυνατότητα προσβολής μιας σειράς στόχων μεταξύ των οποίων τεθωρακισμένων από την άνω, πιο ευάλωτη θωράκιση.
Η εμπειρία από τον πόλεμο στην Ουκρανία έχει καταστήσει σαφές ότι το πυροβολικό όχι μόνο δεν έχει χάσει την αξία του, αλλά παραμένει ο βασικός πολλαπλασιαστής ισχύος στο πεδίο της μάχης. Αυτό που έχει αλλάξει είναι ο τρόπος χρήσης του. Πλέον, το πυροβολικό δεν είναι μόνο όπλο μαζικού κορεσμού αλλά κρίσιμο μέρος σε ένα δίκτυο που περιλαμβάνει drones, αισθητήρες, counter-battery ραντάρ, ηλεκτρονικό πόλεμο, συστήματα διοίκησης και ελέγχου, καθώς και πυρομαχικά ακριβείας.
Το μεγάλο οπλοστάσιο πυροβόλων των 155 χιλιοστών
Ο Ελληνικός Στρατός διαθέτει άλλωστε έναν από τους μεγαλύτερους στόλους πυροβόλων 155 χιλιοστών στην περιοχή και γενικότερα εντός ΝΑΤΟ. Στον πυρήνα του βρίσκονται τα 24 αυτοκινούμενα PzH 2000GR, τα πλέον σύγχρονα πυροβόλα του ελληνικού οπλοστασίου, με κάννη 52 διαμετρημάτων, μεγάλο ρυθμό βολής και δυνατότητα αξιοποίησης πυρομαχικών αυξημένου βεληνεκούς.
Δίπλα τους παραμένει ο μεγάλος αριθμός αυτοκινούμενων M109 διαφόρων εκδόσεων, που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά για το Πυροβολικό Μάχης. Ο αριθμός τους υπολογίζεται σε περίπου 420 πυροβόλα, με εκδόσεις όπως M109A1B, M109A2, M109A3G/GEA και M109A5. Πρόκειται για συστήματα παλαιότερης γενιάς, αλλά battleproven με σημαντική αξία, ειδικά εφόσον υποστηριχθούν από σύγχρονα πυρομαχικά, καλύτερη διοίκηση πυρών, drones στοχοποίησης και αυξημένα αποθέματα.
Στην εικόνα προστίθενται και τα ρυμουλκούμενα M114A1/A2, επίσης των 155 χιλιοστών, με μέρος τους να βρίσκεται σε αποθήκευση ή σε ρόλους εφεδρείας. Συνολικά, ο Ελληνικός Στρατός διαθέτει ονομαστικά περίπου 700 πυροβόλα 155 χιλιοστών, αριθμός που αποτυπώνει μεγάλο ποσοτικό απόθεμα. Το κρίσιμο ζητούμενο όμως είναι πλέον η ποιοτική μετάβαση από το κλασικό βλήμα υψηλής εκρηκτικότητας στα ‘’έξυπνα’’, φονικά και ακριβείας βλήματα νέας γενιάς.
Τα διδάγματα της Ουκρανίας
Ο πόλεμος στην Ουκρανία ανέδειξε με τον πιο σκληρό τρόπο ότι σε σύγκρουση υψηλής έντασης, τα πυρομαχικά καταναλώνονται με εξαντλητικούς ρυθμούς που συχνά ξεπερνούν κάθε σχεδιασμό. Οι δύο πλευρές βασίστηκαν σε τεράστιες ποσότητες βλημάτων, με το πυροβολικό να προκαλεί μεγάλο μέρος των απωλειών στο πεδίο της μάχης.
Ταυτόχρονα, φάνηκε ότι η ακρίβεια έχει τεράστια σημασία. Ένα βλήμα ακριβείας μπορεί να αντικαταστήσει δεκάδες συμβατικές βολές όταν ο στόχος είναι ένα κέντρο διοίκησης, ένα ραντάρ, μια πυροβολαρχία, μια αποθήκη πυρομαχικών ή ένα τεθωρακισμένο όχημα. Όμως η ακρίβεια δεν καταργεί τη μάζα. Το δίδαγμα είναι ότι χρειάζονται τόσο μεγάλα αποθέματα συμβατικών βλημάτων όσο και επαρκής αριθμός έξυπνων βλημάτων για στόχους υψηλής αξίας.
Για τον Στρατό Ξηράς αυτό μεταφράζεται σε ανάγκη δημιουργίας ενός διευρυμένου οπλοστασίου πυρομαχικών 155 χιλιοστών. Δεν αρκεί μόνο ένα είδος βλήματος, αλλά χρειάζονται βλήματα extended range για μεγαλύτερη εμβέλεια, guided για ακρίβεια, top-attack για τεθωρακισμένα και φθηνότερα HE/base bleed για μαζική χρήση.
Vulcano 155 GLR: Πλήγμα ακριβείας έως τα 70 χιλιόμετρα
Μία από τις πλέον ενδιαφέρουσες επιλογές είναι το Vulcano 155 GLR της Leonardo/Diehl. Πρόκειται για κατευθυνόμενο βλήμα 155 χιλιοστών, σχεδιασμένο για πυροβόλα 39 και 52 διαμετρημάτων. Η Leonardo αναφέρει για την έκδοση 155/52 βεληνεκές έως 70 χιλιόμετρα, ενώ για πυροβόλα 155/39 βεληνεκές έως 55 χιλιόμετρα, με καθοδήγηση IMU/GPS και πολύ μικρό CEP.
Η αξία ενός τέτοιου βλήματος για τον Ελληνικό Στρατό είναι προφανής. Με τα PzH 2000GR, αλλά και με μελλοντικά πυροβόλα 52 διαμετρημάτων, το Πυροβολικό θα μπορούσε να πλήττει στόχους σε βάθος που μέχρι πρόσφατα αφορούσε κυρίως ρουκετοβόλα συστήματα. Σε περιοχές όπως ο Έβρος, τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου και κρίσιμες ζώνες αποτροπής, η δυνατότητα προσβολής στα 60-70 χιλιόμετρα αλλάζει τα δεδομένα.
Το Vulcano δεν είναι βλήμα μαζικής χρήσης. Είναι βλήμα για στόχους υψηλής αξίας: σταθμούς διοίκησης, πυροβολαρχίες, αποβατικές συγκεντρώσεις, συστήματα αεράμυνας, ραντάρ, κόμβους ανεφοδιασμού και αποθήκες πυρομαχικών. Σε ένα δικτυοκεντρικό περιβάλλον, όπου drones και αισθητήρες δίνουν εικόνα σε πραγματικό χρόνο, τέτοια πυρομαχικά μετατρέπουν το πυροβολικό σε όπλο χειρουργικής προσβολής.
Excalibur: Η δοκιμασμένη λύση ακριβείας
Το M982 Excalibur της BAE αποτελεί την πιο γνωστή δυτική λύση κατευθυνόμενου βλήματος 155 χιλιοστών. Είναι GPS/INS guided, έχει χρησιμοποιηθεί επιχειρησιακά και θεωρείται ώριμο πυρομαχικό ακριβείας. Η συμπαραγωγός Raytheon αναφέρει ότι το Excalibur φτάνει τα 40 χλμ. από πυροβόλα 39 διαμετρημάτων, τα 50 χλμ. από πυροβόλα 52 διαμετρημάτων και έως 70 χλμ. από πυροβόλα 58 διαμετρημάτων.
Για τον Ελληνικό Στρατό, το Excalibur έχει το πλεονέκτημα της ωριμότητας. Δεν είναι πειραματικό, δεν είναι αδοκίμαστο και μπορεί να ενταχθεί σε ΝΑΤΟϊκό πλαίσιο επιχειρήσεων. Η αξία του βρίσκεται στην ακρίβεια και στη μείωση του αριθμού βολών που απαιτούνται για την εξουδετέρωση ενός στόχου.
Ωστόσο, όπως όλα τα βλήματα ακριβείας, έχει υψηλό κόστος. Επομένως, η λογική απόκτησής του δεν μπορεί να είναι η μαζική αντικατάσταση των συμβατικών πυρομαχικών, αλλά η δημιουργία επαρκούς αποθέματος για κρίσιμες αποστολές. Εκεί όπου ο χρόνος, η ακρίβεια και η ελαχιστοποίηση παράπλευρων απωλειών έχουν μεγάλη σημασία.
BONUS και SMArt 155: Το φονικό top attack κατά τεθωρακισμένων
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα βλήματα τύπου BONUS και SMArt 155, τα οποία δεν λειτουργούν με τη λογική της κλασικής προσβολής σημείου. Είναι πυρομαχικά κατά τεθωρακισμένων, σχεδιασμένα να πλήττουν άρματα, ΤΟΜΑ, αυτοκινούμενα πυροβόλα και άλλα θωρακισμένα οχήματα από την άνω πλευρά.
Το BONUS της BAE Systems/Bofors είναι fire-and-forget βλήμα 155 χιλιοστών, το οποίο μεταφέρει δύο έξυπνες υπομονάδες. Αυτές απελευθερώνονται πάνω από την περιοχή του στόχου, σαρώνουν το έδαφος και πλήττουν τεθωρακισμένα από πάνω. Η BAE Systems αναφέρει ότι το BONUS δίνει στο πυροβολικό 155 χιλιοστών δυνατότητα καταστροφής εχθρικών οχημάτων μάχης, από ΤΟΜΠ και αυτοκινούμενα πυροβόλα έως ΤΟΜΑ και άρματα μάχης.
Το SMArt 155, γερμανικής προέλευσης, ακολουθεί παρόμοια φιλοσοφία. Είναι sensor-fuzed munition, fire-and-forget, ιδιαίτερα χρήσιμο σε περιβάλλον όπου το GPS μπορεί να παρεμβληθεί. Η GIWS αναφέρει ότι το SMArt 155 είναι αποτελεσματικό σε GPS-denied περιβάλλον και χρησιμοποιεί πολυτροπικούς αισθητήρες και EFP τεχνολογία για προσβολή στόχων σε όλες τις καιρικές συνθήκες.
Για τον Στρατό Ξηράς, η αξία τέτοιων βλημάτων είναι τεράστια στον Έβρο. Απέναντι σε μηχανοκίνητες και τεθωρακισμένες δυνάμεις, μια Μοίρα Πυροβολικού με BONUS ή SMArt μπορεί να δημιουργήσει φονικές ζώνες σε μεγάλο βάθος. Δεν χρειάζεται οπτική επαφή και άμεση εμπλοκή από αντιαρματικά τμήματα. Το πυροβολικό μπορεί να πλήξει φάλαγγες, συγκεντρώσεις αρμάτων και αυτοκινούμενα μέσα πριν φτάσουν στη γραμμή επαφής.
Drones και Πυροβολικό σε απόλυτη συνεργασία
Η επόμενη μέρα των 155 χιλιοστών δεν αφορά μόνο τα ίδια τα βλήματα. Αφορά και τον τρόπο με τον οποίο θα εντοπίζεται ο στόχος. Ο πόλεμος στην Ουκρανία έδειξε ότι τα drones έχουν γίνει ο φυσικός παρατηρητής του πυροβολικού. Μικρά UAV, τακτικά drones, loitering munitions, counter-battery ραντάρ και ηλεκτρονικά μέσα συγκροτούν ένα νέο περιβάλλον στοχοποίησης.
Για τον Ελληνικό Στρατό, αυτό σημαίνει ότι κάθε Μοίρα Πυροβολικού πρέπει να λειτουργεί με οργανικά drones ή τουλάχιστον με άμεση πρόσβαση σε εικόνα από UAV. Το πυροβόλο πρέπει να λαμβάνει συντεταγμένες γρήγορα, να βάλλει γρήγορα και να αλλάζει θέση ακόμη γρηγορότερα. Το δόγμα «shoot and scoot» δεν είναι πλέον επιλογή, αλλά όρος επιβίωσης.
Η αξία των έξυπνων βλημάτων πολλαπλασιάζεται όταν συνδυάζονται με πραγματικό χρόνο εικόνα. Ένα drone εντοπίζει στόχο, το κέντρο πυρών επεξεργάζεται δεδομένα, η πυροβολαρχία εκτελεί βολή και μέσα σε ελάχιστο χρόνο ο στόχος πλήττεται. Αυτή είναι η νέα μορφή Πυροβολικού Μάχης.
Το ελληνικό επιχειρησιακό περιβάλλον
Η Ελλάδα έχει ιδιαιτερότητες που καθιστούν τα νέα 155άρια ακόμη πιο κρίσιμα. Στον Έβρο, το βάθος του πεδίου, η πιθανότητα μηχανοκίνητης ενέργειας και η ανάγκη προσβολής συγκεντρώσεων δυνάμεων καθιστούν τα πυρομαχικά ακριβείας και top attack εξαιρετικά σημαντικά.
Στο Ανατολικό Αιγαίο, τα βλήματα αυξημένου βεληνεκούς μπορούν να λειτουργήσουν αποτρεπτικά απέναντι σε συγκεντρώσεις αποβατικών μέσων, σημεία διοίκησης, αποθήκες, παράκτιες εγκαταστάσεις και στόχους που απειλούν τα νησιά. Σε συνδυασμό με αντιαρματικά SPIKENLOS, ρουκετοβόλα PULS, UAV και συστήματα αεράμυνας, το Πυροβολικό μπορεί να αποτελέσει βασικό πυλώνα άρνησης περιοχής.
Το κρίσιμο είναι η διασύνδεση. Τα νέα βλήματα δεν πρέπει να αντιμετωπιστούν ως απλή αγορά πυρομαχικών, αλλά ως μέρος ενός συνολικού συστήματος πυρών. Πυροβόλα, drones, ραντάρ, C2, ηλεκτρονικός πόλεμος, counter-UASκαι αποθέματα πρέπει να λειτουργούν ενιαία.
Η ανάγκη για αποθέματα και παραγωγή
Η απόκτηση σημαντικού αριθμού νέων βλημάτων είναι μόνο η μία πλευρά της εξίσωσης. Η άλλη είναι η δυνατότητα αναπλήρωσης. Ο πόλεμος στην Ουκρανία έδειξε ότι όποιος δεν έχει παραγωγική βάση, εξαρτάται από πολιτικές αποφάσεις τρίτων, από βιομηχανικές δυνατότητες άλλων χωρών και από αλυσίδες εφοδιασμού που σε περίοδο κρίσης πιέζονται ασφυκτικά.
Για την Ελλάδα, η ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής πυρομαχικών 155 χιλιοστών είναι στρατηγική ανάγκη. Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι όλα τα έξυπνα βλήματα μπορούν να κατασκευάζονται εγχώρια. Σημαίνει όμως ότι πρέπει να υπάρχει δυνατότητα παραγωγής, συναρμολόγησης, συντήρησης ή έστω υποστήριξης κρίσιμων πυρομαχικών και προωθητικών γεμισμάτων.
Τα Ελληνικά Αμυντικά Συστήματα και η ευρύτερη ελληνική αμυντική βιομηχανία θα πρέπει να ενταχθούν σε αυτή τη συζήτηση. Όχι ως τυπικός βιομηχανικός αντισταθμιστικός όρος, αλλά ως κομμάτι εθνικής ανθεκτικότητας. Σε πόλεμο υψηλής έντασης, τα βλήματα των 155 χιλιοστών είναι στρατηγικό απόθεμα.
