Σε νέα φάση περνά ο σχεδιασμός της Πολεμικής Αεροπορίας για την απόκτηση προηγμένων αμερικανικών όπλων, καθώς, σύμφωνα με πληροφορίες του OnAlert, ανοίγει ο δρόμος αποδέσμευσης του πυραύλου στρατηγικής κρούσης JASSM-ER για την Ελλάδα. Την ίδια ώρα, οι Αμερικανοί εμφανίζονται έτοιμοι να ανάψουν το «πράσινο φως» και για τους πυραύλους αέρος–αέρος AIM-120D AMRAAM και AIM-260 JATM, δύο όπλα που βρίσκονται ψηλά στις προτεραιότητες του Αεροπορικού Επιτελείου.
Η εξέλιξη δίνει νέα βαρύτητα στις επαφές Αθήνας – Ουάσιγκτον και στο ελληνικό αίτημα για ένα οπλοστάσιο που θα υποστηρίζει τόσο τα αναβαθμισμένα F-16 Viper όσο και τη μετάβαση στα F-35. Στο επίκεντρο βρίσκεται η δυνατότητα της Πολεμικής Αεροπορίας να πραγματοποιεί προσβολές σε πολύ μεγάλες αποστάσεις και να ενισχύσει την αποτελεσματικότητά της στις εμπλοκές πέρα από την οπτική επαφή.
Η αποδέσμευση αποτελεί καθοριστικό βήμα, καθώς επιτρέπει να προχωρήσουν οι συζητήσεις για συγκεκριμένη προμήθεια. Οι ποσότητες, οι εκδόσεις, το κόστος, η ενσωμάτωση στα ελληνικά μαχητικά και οι χρόνοι παράδοσης θα αποτελέσουν τα επόμενα κρίσιμα ζητήματα. Ειδικά για τον AIM-260, η δυνατότητα πρόσβασης στην τεχνολογία του και το χρονοδιάγραμμα διαθεσιμότητας αποκτούν ξεχωριστή σημασία.
Η συνέχεια των αποκαλύψεων του OnAlert
Το νέο στοιχείο έρχεται σε συνέχεια του ρεπορτάζ του OnAlert για την προετοιμασία αποστολής Letter of Interest προς τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το έγγραφο ενδιαφέροντος αφορά έξι προηγμένα όπλα: AIM-120D, AIM-260 JATM, AIM-9X, JASSM-ER, Harpoon και StormBreaker. Η ελληνική επιδίωξη είναι να ανοίξουν εγκαίρως οι φάκελοι και να προσδιοριστούν οι δυνατότητες απόκτησης και επιχειρησιακής αξιοποίησής τους.
Στο πρόσφατο θέμα για την επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα, το OnAlert είχε αναδείξει τη σύνδεση των εξοπλιστικών αιτημάτων με τις πολιτικές επαφές υψηλού επιπέδου. Τα νέα όπλα της Πολεμικής Αεροπορίας, μαζί με το ενδιαφέρον για τα Stryker του Στρατού Ξηράς, αποτελούν βασικά στοιχεία της ελληνικής ατζέντας.
Πλέον, σύμφωνα με τις νεότερες πληροφορίες, η προοπτική αποδέσμευσης του JASSM-ER αποκτά συγκεκριμένο περιεχόμενο. Παράλληλα, η θετική αμερικανική στάση για τα δύο προηγμένα βλήματα αέρος–αέρος δημιουργεί προϋποθέσεις ώστε η ελληνική πλευρά να περάσει στην αναλυτική διαμόρφωση των απαιτήσεων. Το ενδιαφέρον μεταφέρεται στους όρους με τους οποίους τα συγκεκριμένα όπλα μπορούν να φτάσουν στην Ελλάδα και φυσικά στο κόστος και το χρονοδιάγραμμα παραδόσεων.
JASSM-ER: Στρατηγική κρούση πέρα από τα 900 χιλιόμετρα
Ο JASSM-ER της Lockheed Martin αποτελεί το σημαντικότερο στοιχείο του πακέτου στον τομέα της κρούσης μεγάλων αποστάσεων. Πρόκειται για υποηχητικό πύραυλο cruise μειωμένης παρατηρησιμότητας, με δημοσιοποιημένη εμβέλεια άνω των 500 ναυτικών μιλίων, δηλαδή περισσότερων από 926 χιλιομέτρων. Η απόσταση αυτή επιτρέπει στο αεροσκάφος να εκτοξεύει το όπλο μακριά από την περιοχή του στόχου.
Η επιχειρησιακή σημασία μιας τέτοιας δυνατότητας για την Ελλάδα είναι ιδιαίτερα μεγάλη. Η Πολεμική Αεροπορία θα αποκτήσει περισσότερες επιλογές για προσβολή σημαντικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων σε βάθος, περιορίζοντας την ανάγκη να προσεγγίσει το ίδιο το μαχητικό τις ισχυρά προστατευόμενες περιοχές. Αυτό επηρεάζει τόσο την ασφάλεια των πληρωμάτων όσο και τη σχεδίαση των αποστολών. Η μεγάλη εμβέλεια διευρύνει τις περιοχές από τις οποίες μπορεί να πραγματοποιηθεί η εκτόξευση. Κατά συνέπεια, ο αντίπαλος καλείται να αντιμετωπίσει περισσότερες πιθανές κατευθύνσεις προσβολής και να διαθέσει πόρους για την προστασία εγκαταστάσεων που βρίσκονται μακριά από την πρώτη γραμμή. Η αποτρεπτική αξία προκύπτει από τη δυνατότητα αξιόπιστης απειλής στόχων υψηλής σημασίας.
Ο JASSM συνδυάζει αυτόνομη πλοήγηση με υπέρυθρο αισθητήρα για την τελική προσέγγιση στον στόχο. Η οικογένεια διαθέτει διατρητική πολεμική κεφαλή κατηγορίας 1.000 λιβρών, σχεδιασμένη για ισχυρά προστατευμένους στόχους. Η μειωμένη παρατηρησιμότητα και η ακρίβεια αποτελούν κεντρικά χαρακτηριστικά του σχεδιασμού του.
Για την Πολεμική Αεροπορία, η απόκτησή του θα προσθέσει ένα ακόμη ισχυρό εργαλείο στον σχεδιασμό κρούσης. Το πραγματικό επιχειρησιακό όφελος θα εξαρτηθεί από το διαθέσιμο απόθεμα, την υποστήριξη και την ετοιμότητα των πιστοποιημένων αεροσκαφών. Ένα όπλο τέτοιας κατηγορίας απαιτεί αντίστοιχη προετοιμασία σε εκπαίδευση, υποδομές και σχεδίαση αποστολών.
Το κρίσιμο ζήτημα των φορέων
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η δυνατότητα ενσωμάτωσης στην ελληνική διαμόρφωση των F-16 Viper. Η παρουσία ενός τύπου αεροσκάφους στον κατάλογο φορέων ενός όπλου δεν αρκεί για να θεωρηθεί ότι κάθε αεροσκάφος του ίδιου τύπου μπορεί άμεσα να το χρησιμοποιήσει. Απαιτούνται οι κατάλληλες εκδόσεις λογισμικού, οι σχετικές πιστοποιήσεις και η ολοκλήρωση των τεχνικών διαδικασιών.
Αντίστοιχα, η προοπτική αξιοποίησης από τα F-35 συνδέεται με την εξέλιξη του προγράμματος ενσωμάτωσης της οικογένειας AGM-158. Η Lockheed Martin έχει ανακοινώσει ότι οι δοκιμές για τον LRASM στο F-35 χρησιμοποιούν και δοκιμαστικά όπλα JASSM, υποστηρίζοντας τη σχεδιαζόμενη ενσωμάτωση και των δύο συστημάτων.
Η πρόοδος των δοκιμών πρέπει να αξιολογείται για κάθε έκδοση αεροσκάφους. Συνεπώς, η ελληνική πλευρά θα χρειαστεί σαφείς απαντήσεις για τους διαθέσιμους φορείς και τον χρόνο πιστοποίησης. Ο συντονισμός της προμήθειας με την εξέλιξη του στόλου θα καθορίσει πότε η αποδέσμευση θα μετατραπεί σε επιχειρησιακή δυνατότητα.
AIM-120D: Αναβάθμιση της μάχης πέρα από την οπτική επαφή
Στον τομέα της αεροπορικής υπεροχής, ο AIM-120D AMRAAM αποτελεί βασική επιδίωξη της Πολεμικής Αεροπορίας. Η προηγμένη έκδοση της οικογένειας AMRAAM διαθέτει πλοήγηση υποβοηθούμενη από GPS και αμφίδρομη ζεύξη δεδομένων, χαρακτηριστικά που ενισχύουν την ακρίβεια και τη συνεργασία του πυραύλου με το αεροσκάφος. Στις εμπλοκές μεγάλης απόστασης, ο AMRAAM χρησιμοποιεί αδρανειακή καθοδήγηση και ενημερώσεις για τον στόχο, ενώ στην τελική φάση ενεργοποιεί το δικό του ραντάρ. Η αξιοποίηση των δεδομένων κατά τη διάρκεια της πτήσης έχει καθοριστική σημασία απέναντι σε στόχους που μεταβάλλουν πορεία και επιχειρούν να αποφύγουν την προσβολή.
Για τα ελληνικά Viper, η ενσωμάτωση του AIM-120D θα επιτρέψει πληρέστερη αξιοποίηση των σύγχρονων αισθητήρων τους. Το όφελος αφορά τη συνολική διαδικασία εντοπισμού, παρακολούθησης και εμπλοκής από την πρώτη εικόνα του στόχου έως την εκτόξευση και την υποστήριξη του όπλου. Οι απόλυτοι αριθμοί εμβέλειας που κυκλοφορούν δεν περιγράφουν από μόνοι τους την αποτελεσματικότητα ενός πυραύλου. Το ύψος και η ταχύτητα εκτόξευσης, η γεωμετρία της εμπλοκής και οι ελιγμοί του στόχου επηρεάζουν ουσιαστικά το αποτέλεσμα.
Για το Επιτελείο, βαρύτητα έχουν η αποτελεσματικότητα σε διαφορετικές συνθήκες και η δυνατότητα διατήρησης επιχειρησιακού πλεονεκτήματος.
AIM-260 JATM: Πρόσβαση στην επόμενη γενιά
Ακόμη μεγαλύτερο τεχνολογικό βάρος έχει ο AIM-260 Joint Advanced Tactical Missile. Η ετοιμότητα των ΗΠΑ να εξετάσουν θετικά την αποδέσμευσή του προς την Ελλάδα, σύμφωνα με τις πληροφορίες του OnAlert, αφορά ένα από τα πλέον προηγμένα αμερικανικά προγράμματα αεροπορικού οπλισμού. Η Lockheed Martin ανακοίνωσε στις 17 Σεπτεμβρίου 2026 συμφωνία για την επιτάχυνση της παραγωγής και των παραδόσεων του JATM. Ο κατασκευαστής περιγράφει αυξημένη εμβέλεια και αποτελεσματικότητα έναντι υφιστάμενων όπλων αέρος–αέρος και αναφέρει μεταξύ των συμβατών πλατφορμών τα F-22 και F-35.
Το εξαγωγικό προηγούμενο είναι ήδη υπαρκτό. Η Αυστραλία ανακοίνωσε τον Αύγουστο την απόκτηση AIM-260 μέσω της διαδικασίας Foreign Military Sales, με αρχική ενσωμάτωση στα F/A-18F και συνέχεια στα F-35A και EA-18G. Η ανακοίνωση δείχνει ότι η πρόσβαση συμμαχικών χωρών στο συγκεκριμένο όπλο έχει αρχίσει να αποκτά συγκεκριμένη μορφή.
Για την Ελλάδα, ωστόσο, θα απαιτηθεί ξεχωριστή διαδικασία, με συγκεκριμένους όρους και χρονοδιάγραμμα. Μεγάλο μέρος των τεχνικών χαρακτηριστικών του JATM παραμένει απόρρητο, ενώ η ακριβής εμβέλειά του δεν έχει δημοσιοποιηθεί στις επίσημες ανακοινώσεις. Η πιστοποίησή του στα ελληνικά Viper επίσης δεν μπορεί να θεωρηθεί δεδομένη. Η προοπτική του συνδέεται ιδιαίτερα με τον μελλοντικό στόλο F-35.
Ο Ρούμπιο και η πολιτική ώθηση
Στο διπλωματικό επίπεδο, η επίσκεψη Ρούμπιο προσέφερε την ευκαιρία να συζητηθούν τα ελληνικά αιτήματα σε υψηλό επίπεδο. Η πολιτική υποστήριξη μπορεί να διευκολύνει την εξέλιξη των φακέλων, ιδίως όταν πρόκειται για συστήματα με αυξημένη τεχνολογική ευαισθησία και ειδικούς περιορισμούς εξαγωγής.
Η Αθήνα επιδιώκει συγκεκριμένο αποτέλεσμα από την εμβάθυνση της αμυντικής συνεργασίας. Για την Πολεμική Αεροπορία, αυτό μεταφράζεται σε πρόσβαση σε σύγχρονα όπλα, σαφείς δεσμεύσεις για τις διαθέσιμες διαμορφώσεις και ρεαλιστικό προγραμματισμό παραδόσεων. Η πολιτική διάσταση αποκτά αξία όταν υποστηρίζει την ολοκλήρωση των απαιτούμενων διαδικασιών.
Παράλληλα, η ενδεχόμενη αποδέσμευση των όπλων θα επηρεάσει και τον ευρύτερο περιφερειακό συσχετισμό. Η ενίσχυση της ελληνικής δυνατότητας κρούσης σε βάθος και αεροπορικής εμπλοκής αυξάνει τις απαιτήσεις που θα αντιμετωπίζει οποιοσδήποτε αντίπαλος σχεδιασμός. Το μέγεθος αυτής της μεταβολής θα κριθεί από τις τελικές προμήθειες και την επιχειρησιακή τους ένταξη.
Από το «πράσινο φως» στην επιχειρησιακή ένταξη
Το επόμενο στάδιο αφορά τη μετάβαση από το ενδιαφέρον σε συγκεκριμένες αμερικανικές προσφορές. Στη διαδικασία FMS, το επίσημο αίτημα διατυπώνεται μέσω Letter of Request, ενώ η προσφορά αποτυπώνεται στη Letter of Offer and Acceptance, τη γνωστή LOA. Εκεί προσδιορίζονται τα στοιχεία της προμήθειας και οι όροι υλοποίησής της.
Για την Πολεμική Αεροπορία καθοριστικές θα είναι οι ποσότητες και η χρονική κατανομή των παραδόσεων. Όλα φυσικά έχουν ως αφετηρία το budget που υπολογίζεται να δοθεί για τα νέα όπλα σύμφωνα με το επικαιροποιημένο ΜΠΑΕ. Oι πρώτες πληροφορίες κάνουν λόγο για τουλάχιστον ένα δις το οποίο θα διατεθεί. Η αγορά πρέπει να εξασφαλίζει επαρκή αποθέματα, δυνατότητα εκπαίδευσης και σταθερή υποστήριξη. Παράλληλα, απαιτείται συντονισμός με τις αναβαθμίσεις των αεροσκαφών και με την προετοιμασία για την ένταξη της πέμπτης γενιάς.
