Η επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα για τις Ένοπλες Δυνάμεις, καθώς πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία βρίσκονται σε εξέλιξη κρίσιμες συζητήσεις με την Ουάσιγκτον τόσο για την ενίσχυση του Στρατού Ξηράς με εκατοντάδες τροχοφόρα τεθωρακισμένα Stryker όσο και για την αποδέσμευση μιας νέας γενιάς αμερικανικών όπλων για την Πολεμική Αεροπορία.
Η ελληνική πλευρά βλέπει στον 6ο Στρατηγικό Διάλογο Ελλάδας–ΗΠΑ μια ευκαιρία να δώσει νέα ώθηση σε εκκρεμή αμυντικά ζητήματα, αξιοποιώντας το ιδιαίτερα υψηλό επίπεδο της διμερούς στρατηγικής συνεργασίας. Άλλωστε, το ίδιο το State Department έχει τοποθετήσει επίσημα την αμυντική συνεργασία και την περιφερειακή ασφάλεια μεταξύ των βασικών προτεραιοτήτων της επίσκεψης Ρούμπιο.
Στο ελληνικό στρατιωτικό Επιτελείο η προσοχή στρέφεται κυρίως σε δύο «φακέλους». Ο πρώτος αφορά την πιθανή παραχώρηση έως και 300 μεταχειρισμένων Stryker από τα αμερικανικά αποθέματα μέσω του προγράμματος Excess Defense Articles (EDA). Ο δεύτερος αφορά το ιδιαίτερα φιλόδοξο πακέτο προηγμένων όπλων που επιδιώκει να αποκτήσει η Πολεμική Αεροπορία, ενόψει και της ένταξης των F-35 στον ελληνικό αεροπορικό στόλο.
Stryker: Η μεγάλη ευκαιρία για τον Στρατό Ξηράς
Όπως έχει ήδη αποκαλύψει το OnAlert, το Γενικό Επιτελείο Στρατού έχει εκφράσει επίσημα το ενδιαφέρον του προς τις ΗΠΑ για την απόκτηση μεταχειρισμένων Stryker μέσω EDA. Οι διαβουλεύσεις που ακολούθησαν ανέβασαν τον αριθμό των οχημάτων που ενδιαφέρουν την Αθήνα στα 250 έως 300, με την ελληνική πλευρά να αναμένει από τους Αμερικανούς συγκεκριμένα στοιχεία για τον αριθμό των διαθέσιμων οχημάτων, τις εκδόσεις τους, την τεχνική τους κατάσταση και φυσικά το οικονομικό αποτύπωμα που θα έχει η επαναφορά τους σε πλήρη επιχειρησιακή κατάσταση.
Η εικόνα που υπάρχει, σύμφωνα με πληροφορίες του OnAlert, είναι ότι οι δυνατότητες που ανοίγονται από την αναδιοργάνωση των αμερικανικών δυνάμεων μπορούν να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις ώστε ένας σημαντικός αριθμός Stryker να διατεθεί στην Ελλάδα μέσω EDA.Σε μια τέτοια περίπτωση η παραχώρηση των ίδιων των οχημάτων μπορεί να πραγματοποιηθεί με μηδενικό ή εξαιρετικά περιορισμένο τίμημα, χωρίς βέβαια αυτό να σημαίνει ότι το συνολικό πρόγραμμα δεν θα έχει κόστος. Μεταφορά, επιθεώρηση, επισκευές, ανταλλακτικά, πιθανές παρεμβάσεις και μακροχρόνια υποστήριξη αποτελούν τις παραμέτρους που θα εξετάσει το Στρατιωτικό Επιτελείο πριν από οποιαδήποτε τελική απόφαση.Το ζητούμενο δεν είναι απλώς να αποκτηθούν εκατοντάδες οχήματα αλλά να αποκτηθούν Stryker τα οποία μπορούν με λογικό κόστος να μετατραπούν άμεσα σε επιχειρησιακά διαθέσιμα μέσα.
Γιατί ο Στρατός Ξηράς θέλει τα αμερικανικά 8×8
Το Stryker αποτελεί ένα από τα πλέον δοκιμασμένα τροχοφόρα τεθωρακισμένα της κατηγορίας 8×8. Συνδυάζει υψηλή ταχύτητα και αυτονομία με σημαντικά αυξημένη κινητικότητα, δυνατότητα μεταφοράς ομάδας πεζικού και ευκολότερη μετακίνηση μέσω του οδικού δικτύου σε σχέση με ένα βαρύτερο ερπυστριοφόρο όχημα. Αυτά τα χαρακτηριστικά έχουν ιδιαίτερη σημασία για τον σχεδιασμό του Ελληνικού Στρατού.
Η προοπτική αξιοποίησής τους στα μεγάλα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου εξετάζεται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς ένα τροχοφόρο 8×8 μπορεί να μετακινείται γρήγορα μεταξύ διαφορετικών τομέων άμυνας, να μεταφέρει προσωπικό υπό προστασία και να ενισχύει σε περιορισμένο χρόνο σημεία στα οποία δημιουργείται αυξημένη επιχειρησιακή απαίτηση.
Για το Επιτελείο, επομένως, τα Stryker δεν αντιμετωπίζονται απλώς ως αντικαταστάτες παλαιότερων τεθωρακισμένων οχημάτων. Μπορούν να αποτελέσουν τμήμα μιας ευρύτερης προσπάθειας αύξησης της τακτικής κινητικότητας των σχηματισμών στα νησιά.
Καθοριστική θα είναι ασφαλώς και η έκδοση των οχημάτων που μπορούν να διαθέσουν οι Αμερικανοί. Η οικογένεια Stryker περιλαμβάνει διαφορετικές διαμορφώσεις, από οχήματα μεταφοράς προσωπικού και διοίκησης έως ειδικές εκδόσεις υποστήριξης. Συνεπώς, η ακριβής σύνθεση ενός ενδεχόμενου ελληνικού πακέτου θα καθορίσει σε σημαντικό βαθμό και την επιχειρησιακή του αξία.
Το προηγούμενο των M1117
Η Αθήνα έχει ήδη σημαντική εμπειρία από το πρόγραμμα EDA. Η παραχώρηση των M1117 Guardian αποτέλεσε χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο πλεονάζον αμερικανικό υλικό μπορεί να ενισχύσει σε μεγάλους αριθμούς τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις. Στην περίπτωση των Stryker, ωστόσο, η επιχειρησιακή αξία μπορεί να είναι ακόμη μεγαλύτερη, καθώς πρόκειται για οχήματα τα οποία μπορούν να ενταχθούν σε έναν συνολικότερο σχεδιασμό αναδιοργάνωσης και εκσυγχρονισμού του Μηχανοκίνητου Πεζικού.
Και ακριβώς εδώ αποκτά σημασία η συγκυρία της επίσκεψης Ρούμπιο. Δεν σημαίνει ότι η άφιξη του επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας στην Αθήνα αυτομάτως «κλειδώνει» την παραχώρηση. Δημιουργεί όμως το κατάλληλο πολιτικό περιβάλλον ώστε ένα ήδη διατυπωμένο ελληνικό στρατιωτικό αίτημα να αποκτήσει επιπλέον ώθηση σε υψηλό επίπεδο.
Το δεύτερο μεγάλο στοίχημα: Τα νέα όπλα της Πολεμικής Αεροπορίας
Αντίστοιχη κινητικότητα υπάρχει και στον αεροπορικό τομέα. Όπως αποκάλυψε τις προηγούμενες ημέρες το OnAlert, το Αεροπορικό Επιτελείο προετοιμάζεται να αποστείλει στις Ηνωμένες Πολιτείες έγγραφο ενδιαφέροντος – Letter of Interest – για μια σειρά προηγμένων όπλων τα οποία θα αλλάξουν σημαντικά τις δυνατότητες της Πολεμικής Αεροπορίας.
Στο ελληνικό ενδιαφέρον περιλαμβάνονται συνολικά έξι όπλα: οι πύραυλοι αέρος-αέρος AIM-120D AMRAAM και AIM-260 JATM, οι AIM-9X Block II για εμπλοκές μικρότερων αποστάσεων, οι πύραυλοι στρατηγικής κρούσης AGM-158B JASSM-ER, οι αντιπλοϊκοί Harpoon και οι βόμβες ακριβείας GBU-53/B StormBreaker.
Πρόκειται ουσιαστικά για ένα πακέτο το οποίο καλύπτει σχεδόν ολόκληρο το φάσμα των μελλοντικών επιχειρησιακών απαιτήσεων της Πολεμικής Αεροπορίας δηλαδή αεροπορική υπεροχή, κρούση σε πολύ μεγάλες αποστάσεις, ναυτική κρούση και προσβολή επίγειων στόχων υψηλής αξίας. Οι πρώτες διερευνητικές επαφές με την αμερικανική πλευρά έχουν ήδη πραγματοποιηθεί και, σύμφωνα με τις πληροφορίες του OnAlert, τα μηνύματα που λαμβάνει το Αεροπορικό Επιτελείο είναι θετικά ως προς τη δυνατότητα αποδέσμευσης σημαντικού μέρους του συγκεκριμένου πακέτου.
Αυτό δεν σημαίνει ότι όλα τα όπλα θα αποκτηθούν ταυτόχρονα ή ότι η αποδέσμευση θεωρείται δεδομένη. Κάθε περίπτωση έχει διαφορετικό επίπεδο τεχνολογικής ευαισθησίας και διαφορετική διαδικασία έγκρισης από την αμερικανική κυβέρνηση. Η ελληνική επιδίωξη όμως είναι να ανοίξουν από τώρα όλοι οι σχετικοί φάκελοι ώστε οι εγκρίσεις και οι διαδικασίες να έχουν προχωρήσει όταν τα πρώτα F-35 αρχίσουν να εντάσσονται στην Πολεμική Αεροπορία.
JASSM-ER και AIM-120D αλλάζουν τα δεδομένα
Ιδιαίτερη σημασία έχει το ενδιαφέρον για τον JASSM-ER, καθώς πρόκειται για όπλο πολύ μεγάλης εμβέλειας και χαμηλής παρατηρησιμότητας, σχεδιασμένο για προσβολές στρατηγικών στόχων από μεγάλες αποστάσεις.
Αντίστοιχα, η απόκτηση του AIM-120D θα προσέφερε στην Πολεμική Αεροπορία ένα προηγμένο αμερικανικό όπλο Beyond Visual Range, ενώ ο AIM-9X Block II θα αναβάθμιζε κατακόρυφα τις δυνατότητες εμπλοκής σε μικρότερες αποστάσεις.
Το ενδιαφέρον για Harpoon συνδέεται άμεσα με τη δυνατότητα ανάληψης αποστολών ναυτικής κρούσης από μαχητικά αεροσκάφη, ενώ η StormBreaker προσφέρει τη δυνατότητα προσβολής κινητών και σταθερών στόχων ακριβείας ακόμη και υπό δυσμενείς καιρικές συνθήκες. Σε βάθος χρόνου, επομένως, η Αθήνα επιχειρεί να δημιουργήσει, όχι απλώς έναν στόλο προηγμένων μαχητικών, αλλά ένα ολοκληρωμένο οπλοστάσιο που θα επιτρέπει στα F-35 και στα υπόλοιπα μαχητικά της Πολεμικής Αεροπορίας να αξιοποιούν πλήρως τις δυνατότητές τους.
Η επίσκεψη Ρούμπιο και το ελληνικό «κεφάλαιο» στην Ουάσιγκτον
Η χρονική συγκυρία θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για την Αθήνα. Ο Μάρκο Ρούμπιο έρχεται στην ελληνική πρωτεύουσα για να ηγηθεί της αμερικανικής αντιπροσωπείας στον 6ο Στρατηγικό Διάλογο Ελλάδας–ΗΠΑ, με την Ουάσιγκτον να έχει τοποθετήσει επισήμως την αμυντική συνεργασία μεταξύ των κεντρικών θεμάτων των συνομιλιών. Η Αθήνα επιδιώκει να κεφαλαιοποιήσει τον ρόλο που έχει αποκτήσει τα τελευταία χρόνια στον αμερικανικό στρατηγικό σχεδιασμό στην Ανατολική Μεσόγειο και στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Η Σούδα αποτελεί κρίσιμη υποδομή για τις αμερικανικές και συμμαχικές δυνάμεις, ενώ η Ελλάδα έχει παράσχει διευκολύνσεις που αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία σε περιόδους κρίσεων στην ευρύτερη περιοχή.
Κατά την περίοδο της έντασης και των πολεμικών επιχειρήσεων στη Μέση Ανατολή, η γεωγραφική θέση και οι ελληνικές στρατιωτικές υποδομές απέκτησαν ακόμη μεγαλύτερη επιχειρησιακή αξία. Η Αθήνα έχει παράλληλα διατηρήσει ελληνική συστοιχία Patriot στη Σαουδική Αραβία, στο πλαίσιο της αποστολής προστασίας κρίσιμων υποδομών, ενώ η κλιμάκωση με το Ιράν ανέδειξε εκ νέου τη σημασία της αεράμυνας και των συμμαχικών υποδομών στην περιοχή.
Ο παράγοντας Ισραήλ και η Ασπίδα του Αχιλλέα
Στην εξίσωση των ελληνοαμερικανικών σχέσεων εντάσσεται και η συνεχώς ενισχυόμενη στρατηγική συνεργασία Αθήνας–Ιερουσαλήμ.
Η Ελλάδα επενδύει πλέον σημαντικά σε ισραηλινής προέλευσης συστήματα, με κορυφαίο παράδειγμα την υπό διαμόρφωση «Ασπίδα του Αχιλλέα», ενώ Αθήνα και Ιερουσαλήμ έχουν αναπτύξει ένα εξαιρετικά πυκνό πλέγμα στρατιωτικής συνεργασίας, συνεκπαιδεύσεων και ανταλλαγής τεχνογνωσίας. Για την Αθήνα, η παράλληλη εμβάθυνση των σχέσεων με Ηνωμένες Πολιτείες και Ισραήλ αποτελεί κρίσιμο στοιχείο του ευρύτερου στρατηγικού σχεδιασμού της στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Άγκυρα παρακολουθεί
Η επίσκεψη Ρούμπιο παρακολουθείται αναπόφευκτα και από την Τουρκία. Έχει μάλιστα ιδιαίτερο συμβολισμό το γεγονός ότι στο συγκεκριμένο ταξίδι του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών στην Ευρώπη περιλαμβάνονται το Ρέικιαβικ, η Αθήνα και η Λισαβόνα, αλλά όχι η Άγκυρα.
Αυτό από μόνο του δεν αποτελεί ένδειξη αλλαγής της αμερικανικής πολιτικής απέναντι στην Τουρκία, με την οποία οι ΗΠΑ εξακολουθούν να διατηρούν σύνθετες και σημαντικές σχέσεις εντός του NATO. Καταδεικνύει όμως την αυτοτελή στρατηγική αξία που έχει αποκτήσει η σχέση Ουάσιγκτον–Αθήνας.
Για την ελληνική πλευρά, το ζητούμενο τώρα είναι αυτή η σχέση να μεταφραστεί και σε συγκεκριμένα αποτελέσματα για τις Ένοπλες Δυνάμεις. Από τη μία, η δυνατότητα απόκτησης έως και 300 Stryker μέσω EDA, τα οποία μπορούν να ενισχύσουν καθοριστικά την κινητικότητα και την ισχύ των σχηματισμών του Στρατού Ξηράς και ειδικά των νησιών. Και από την άλλη, η αποδέσμευση των προηγμένων αμερικανικών όπλων που ζητά η Πολεμική Αεροπορία ώστε τα F-35 και ο συνεχώς αυξανόμενος στόλος των F-16 Viper να πλαισιωθούν από ένα οπλοστάσιο αντίστοιχο των δυνατοτήτων τους.
Η επίσκεψη Ρούμπιο μπορεί να αποτελέσει τον πολιτικό επιταχυντή για αποφάσεις που συζητούνται ήδη σε στρατιωτικό επίπεδο. Και στο Στρατιωτικό Επιτελείο γνωρίζουν ότι η παρούσα συγκυρία αποτελεί ένα παράθυρο ευκαιρίας που θέλουν να αξιοποιήσουν.
