Στα τέλη Νοεμβρίου αναμένεται να καταπλεύσει στην Ελλάδα η φρεγάτα «Νέαρχος», προσθέτοντας τη δεύτερη FDI στη δύναμη του Στόλου και επιταχύνοντας τη μετάβαση του Πολεμικού Ναυτικού στη νέα εποχή. Σύμφωνα με τις πληροφορίες του OnAlert, η 27η Νοεμβρίου περιλαμβάνεται στις πιθανές ημερομηνίες άφιξης, χωρίς ακόμη να έχει οριστικοποιηθεί, καθώς προηγείται η ολοκλήρωση των διαδικασιών στη Γαλλία.
Μετά την ύψωση της ελληνικής σημαίας στο Λοριάν, επόμενος σημαντικός σταθμός είναι η Βρέστη, όπου το πλοίο θα παραλάβει τον οπλισμό του. Αντιαεροπορικά βλήματα Aster 30, αντιπλοϊκοί Exocet, βλήματα εγγύς προστασίας RAM και ανθυποβρυχιακές τορπίλες MU90 συγκροτούν το οπλικό σύνολο με το οποίο ο «Νέαρχος» προορίζεται να επιχειρεί σε διαφορετικά πεδία ναυτικού πολέμου.
Στη συνέχεια, η φρεγάτα θα βάλει πλώρη για την Ελλάδα, όπου ο σχεδιασμός προβλέπει άμεση συνέχεια στην επιχειρησιακή ενσωμάτωση και την εκπαίδευση στο Αιγαίο. Το Πολεμικό Ναυτικό έχει πλέον ένα σημαντικό πλεονέκτημα. Η πορεία του «Κίμωνα» έχει δημιουργήσει ένα πρώτο απόθεμα εμπειρίας, επιτρέποντας στο δεύτερο πλοίο να ακολουθήσει μια διαδρομή με σαφέστερες διαδικασίες και λιγότερα άγνωστα.
Η Βρέστη και η παραλαβή των όπλων
Η παραλαβή του οπλισμού αποτελεί καθοριστικό στάδιο πριν από τον απόπλου για την Ελλάδα. Περιλαμβάνει τις προβλεπόμενες διαδικασίες ασφάλειας, ελέγχου και διαχείρισης των πυρομαχικών, αλλά και την ευθύνη του πληρώματος να μπορεί να τα υποστηρίζει μέσα στο αυστηρό πλαίσιο λειτουργίας ενός σύγχρονου πολεμικού πλοίου.
Η ελληνική διαμόρφωση των FDI προβλέπει 32 θέσεις για βλήματα Aster, οκτώ αντιπλοϊκούς Exocet MM40 Block 3C, σύστημα RAM και τέσσερις τορπιλοσωλήνες για MU90. Η προβλεπόμενη χωρητικότητα, πάντως, δεν αποτελεί από μόνη της επιβεβαίωση του ακριβούς αριθμού βλημάτων που θα φορτωθούν στη συγκεκριμένη φάση. Το ουσιαστικό είναι η προετοιμασία του πλοίου για την ανάληψη των αποστολών του.
Ο συνδυασμός των διαφορετικών όπλων επιτρέπει στη φρεγάτα να αντιμετωπίζει απειλές στον αέρα, στην επιφάνεια και κάτω από τη θάλασσα. Η αποτελεσματικότητα αυτού του συνόλου εξαρτάται από τη συνεργασία αισθητήρων, συστήματος μάχης και πληρώματος, που πρέπει να μετατρέπει την πληροφορία σε έγκαιρη και σωστή αντίδραση.
Aster 30 και αεράμυνα περιοχής
Στον πυρήνα της αντιαεροπορικής ισχύος του «Νέαρχου» βρίσκονται οι Aster 30. Πρόκειται για βλήματα που προσφέρουν δυνατότητα αεράμυνας περιοχής, διευρύνοντας την προστασία πέρα από την άμεση αυτοάμυνα της ίδιας της φρεγάτας. Ανάλογα με την τακτική κατάσταση, το πλοίο μπορεί να συνεισφέρει στην κάλυψη και άλλων μονάδων που επιχειρούν μαζί του.
Οι Aster 30 προορίζονται για την αναχαίτιση εναέριων απειλών, όπως αεροσκάφη και κατευθυνόμενα βλήματα. Η υψηλή ευελιξία τους και η ενεργός καθοδήγηση στην τελική φάση της εμπλοκής αποτελούν βασικά στοιχεία της σχεδίασής τους για την αντιμετώπιση απαιτητικών στόχων. Η σύμβαση για τις ελληνικές FDI περιλαμβάνει βλήματα Aster 30 B1 για αεράμυνα περιοχής.
Στη φρεγάτα, το βλήμα λειτουργεί ως μέρος μιας συνολικής αλυσίδας. Το ραντάρ Sea Fire συμβάλλει στον εντοπισμό και την παρακολούθηση, ενώ το σύστημα διαχείρισης μάχης SETIS υποστηρίζει την αξιολόγηση της εικόνας και τη διαδικασία εμπλοκής. Η επιχειρησιακή αξία προκύπτει από τη λειτουργία ολόκληρου του συνόλου.
Για το Πολεμικό Ναυτικό, η παρουσία δεύτερης FDI αυξάνει τις επιλογές συγκρότησης ναυτικών δυνάμεων με σύγχρονες δυνατότητες αντιαεροπορικής προστασίας. Παράλληλα, επιτρέπει την εκπαίδευση δύο πληρωμάτων της ίδιας κλάσης σε κοινά αντικείμενα, με σταδιακή ανάπτυξη κοινής αντίληψης για τη χρήση των νέων συστημάτων.
Exocet για προσβολές στην επιφάνεια
Την κύρια αντιπλοϊκή ισχύ εξασφαλίζουν οι Exocet MM40 Block 3C. Η συγκεκριμένη έκδοση διαθέτει επιχειρησιακή εμβέλεια κατηγορίας 250 χιλιομέτρων, σύμφωνα με τα δημοσιοποιημένα στοιχεία του κατασκευαστή, προσφέροντας δυνατότητα προσβολής στόχων επιφανείας σε μεγάλες αποστάσεις.
Τα βλήματα πετούν χαμηλά πάνω από τη θάλασσα και διαθέτουν σύγχρονο ενεργό ερευνητή ραντάρ. Η έκδοση Block 3C ενσωματώνει βελτιώσεις στην αναγνώριση και επιλογή στόχου, καθώς και στην αντοχή απέναντι σε ηλεκτρονικά αντίμετρα. Υποστηρίζει επίσης σχεδιασμό σύνθετων διαδρομών προσέγγισης.
Στο Αιγαίο, με τη σύνθετη γεωγραφία και την έντονη ναυτιλιακή δραστηριότητα, η αξιόπιστη ταυτοποίηση έχει ιδιαίτερη σημασία. Η μεγάλη εμβέλεια ενός βλήματος απαιτεί αντίστοιχα αξιόπιστη εικόνα για τη θέση και την ταυτότητα του στόχου, ιδίως όταν αυτός βρίσκεται πέρα από τον ορίζοντα των αισθητήρων του πλοίου.
Εδώ αποκτούν βάρος η ανταλλαγή δεδομένων και η συνεργασία με άλλες ναυτικές και αεροπορικές μονάδες. Ο «Νέαρχος» θα ενταχθεί σε αυτό το περιβάλλον, με την εκπαίδευση να αφορά τόσο τη χρήση των δικών του συστημάτων όσο και τη συμμετοχή του στη συνολική διάταξη του Στόλου.
RAM για την εγγύς προστασία
Το σύστημα RAM αναλαμβάνει την εγγύς αντιαεροπορική και αντιπυραυλική προστασία, συμπληρώνοντας τους Aster. Προσφέρει μια πρόσθετη γραμμή άμυνας απέναντι σε απειλές που έχουν πλησιάσει το πλοίο και απαιτούν πολύ γρήγορη αντίδραση.
Τα βλήματα RAM είναι υπερηχητικά και χρησιμοποιούν παθητική καθοδήγηση ραδιοσυχνοτήτων και υπέρυθρη καθοδήγηση. Μετά την εκτόξευση κατευθύνονται αυτόνομα προς τον στόχο, χωρίς να απαιτείται συνεχής καθοδήγησή τους από το πλοίο. Βασική αποστολή τους είναι η αντιμετώπιση αντιπλοϊκών πυραύλων και άλλων εναέριων απειλών.
Η συνύπαρξη Aster και RAM επιτρέπει την ανάπτυξη διαδοχικών ζωνών προστασίας. Το πλήρωμα εκπαιδεύεται στην αξιολόγηση της απειλής και στη χρήση του κατάλληλου μέσου, λαμβάνοντας υπόψη την απόσταση, τον διαθέσιμο χρόνο αντίδρασης και τη συνολική κατάσταση.
Η διαχείριση των πυρομαχικών αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν υπάρχουν πολλαπλές απειλές. Η ύπαρξη διαφορετικών όπλων δίνει περισσότερες επιλογές, όμως η αξιοποίησή τους απαιτεί σωστές διαδικασίες, εξάσκηση και συνεχή αξιολόγηση των αποτελεσμάτων.
MU90 για την υποβρύχια απειλή
Οι ελαφρές τορπίλες MU90 αποτελούν το βασικό οργανικό όπλο της φρεγάτας κατά υποβρυχίων. Έχουν σχεδιαστεί για επιχειρήσεις τόσο σε ανοικτές θάλασσες όσο και σε παράκτιο περιβάλλον, με δυνατότητες εντοπισμού και προσβολής υποβρύχιων στόχων.
Η τορπίλη χρησιμοποιεί ακουστική καθοδήγηση και διαθέτει δυνατότητες διάκρισης στόχου και αντιμετώπισης αντιμέτρων. Η επιχειρησιακή της αξιοποίηση προϋποθέτει τον εντοπισμό, την ταξινόμηση και την παρακολούθηση της υποβρύχιας επαφής, ώστε να διαμορφωθούν οι κατάλληλες συνθήκες εμπλοκής.
Στην αποστολή αυτή συνεισφέρουν τα σόναρ της φρεγάτας, με ιδιαίτερη βαρύτητα στο μεταβλητού βάθους CAPTAS-4. Η επιλογή του βάθους λειτουργίας βοηθά στην προσαρμογή στις ακουστικές συνθήκες της θάλασσας, οι οποίες επηρεάζουν καθοριστικά την ανίχνευση.
Η συνεργασία με ανθυποβρυχιακά ελικόπτερα και άλλες μονάδες διευρύνει την περιοχή έρευνας. Στο Αιγαίο, όπου βάθη, περάσματα και υδρολογικές συνθήκες μεταβάλλονται σημαντικά, η εκπαίδευση θα επιτρέψει στο πλήρωμα να συνδυάσει τις δυνατότητες της νέας τεχνολογίας με τη συσσωρευμένη γνώση του Πολεμικού Ναυτικού.
Ο «Κίμων» έχει ανοίξει τον δρόμο
Η βασική διαφορά σε σχέση με την άφιξη της πρώτης FDI είναι ότι ο «Νέαρχος» θα βρει μια διαδικασία που έχει ήδη δοκιμαστεί. Από την επιχειρησιακή ενσωμάτωση του «Κίμωνα» έχουν προκύψει συμπεράσματα για την εκπαίδευση, την τεχνική υποστήριξη, τη συνεργασία των συστημάτων και την καθημερινή λειτουργία του πλοίου.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες του OnAlert, ζητήματα που εμφανίστηκαν κατά την αρχική περίοδο έχουν ήδη αντιμετωπιστεί, ενώ έχουν διαμορφωθεί διαδικασίες για τη διαχείριση απαιτήσεων μιας εντελώς νέας κλάσης. Αυτή η γνώση μπορεί να αξιοποιηθεί άμεσα από το πλήρωμα και τους μηχανισμούς υποστήριξης του «Νέαρχου».
Πρακτικά, το δεύτερο πλοίο μπορεί να ξεκινήσει από πιο ώριμη αφετηρία. Υπάρχει πλέον προηγούμενο για τη συνεργασία με τις υπηρεσίες του Ναυστάθμου, την επικοινωνία με τους κατασκευαστές και την οργάνωση της επιχειρησιακής προετοιμασίας.
Κάθε φρεγάτα, βεβαίως, χρειάζεται τη δική της αξιολόγηση και κάθε πλήρωμα τη δική του εκπαίδευση. Η εμπειρία του «Κίμωνα» βοηθά να οργανωθούν αποτελεσματικότερα αυτά τα στάδια και να εντοπίζονται νωρίτερα σημεία που απαιτούν προσοχή.
Άμεση συνέχεια στην εκπαίδευση στο Αιγαίο
Με την άφιξη στην Ελλάδα, ο «Νέαρχος» αναμένεται να ακολουθήσει εντατικό πρόγραμμα εκπαίδευσης και επιχειρησιακής προετοιμασίας, όπως συνέβη με τον «Κίμωνα». Η τυπική ένταξη και η επίτευξη πλήρους επιχειρησιακής ετοιμότητας αποτελούν διακριτά στάδια, με τη δεύτερη να οικοδομείται μέσα από ελέγχους και ασκήσεις.
Το ζητούμενο είναι η σταδιακή ανάληψη αποστολών και η συνεργασία με τις υπόλοιπες μονάδες. Αεράμυνα, επιχειρήσεις επιφανείας, ανθυποβρυχιακός πόλεμος και ανταλλαγή τακτικής εικόνας συνθέτουν το περιβάλλον μέσα στο οποίο θα δοκιμάζονται πλοίο και πλήρωμα.
Η ταυτόχρονη παρουσία δύο FDI προσθέτει και μια νέα εκπαιδευτική δυνατότητα. Οι δύο φρεγάτες θα μπορούν να ασκούνται μαζί, να ανταλλάσσουν εμπειρία και να υποστηρίζουν την ανάπτυξη κοινών διαδικασιών για την κλάση.
Ακολουθεί ο «Φορμίων»
Παράλληλα, προχωρά η προετοιμασία της τρίτης φρεγάτας, του «Φορμίωνα», με τις δοκιμές εν όρμω και κατόπιν εν πλω να αποτελούν βασικούς σταθμούς της διαδικασίας.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που παρακολουθεί το ναυτικό επιτελείο, η ύψωση της ελληνικής σημαίας προβλέπεται για τις 17 Δεκεμβρίου. Η ολοκλήρωση των επόμενων σταδίων και η έλευσή του στην Ελλάδα τοποθετούνται πιθανότατα τον Μάρτιο του 2027, υπό την προϋπόθεση ομαλής εξέλιξης των δοκιμών και των εργασιών.
Η αλληλουχία αυτή επιτρέπει τη μεταφορά εμπειρίας από πλοίο σε πλοίο. Όσο διευρύνεται η ελληνική δύναμη FDI, αυξάνονται οι απαιτήσεις υποστήριξης, αλλά και οι δυνατότητες κατανομής εκπαιδευτικών και επιχειρησιακών δραστηριοτήτων.
Στο μικροσκόπιο οι επόμενες εξελίξεις των FDI
Την ίδια ώρα, το Πολεμικό Ναυτικό παρακολουθεί τις γαλλικές προτάσεις για την εξέλιξη της κλάσης, μεταξύ αυτών και τη μεγαλύτερη εκδοχή της FDI που παρουσιάστηκε στην Euronaval.
Η Naval Group προωθεί πλέον μια οικογένεια διαμορφώσεων, με δυνατότητες για περισσότερο οπλισμό, αυξημένη αυτονομία και ενσωμάτωση νέων μέσων. Στις προτεινόμενες κατευθύνσεις περιλαμβάνονται συστήματα μη επανδρωμένων, περιφερόμενα πυρομαχικά και πρόσθετες δυνατότητες αντιμετώπισης drones.
Για το ελληνικό επιτελείο, ενδιαφέρον παρουσιάζει ποιες λύσεις μπορούν να ενισχύσουν ουσιαστικά τα πλοία, με ποιο κόστος και ποιες απαιτήσεις εγκατάστασης και πιστοποίησης. Η παρουσίαση μιας μεγαλύτερης σχεδίασης δεν σημαίνει ότι όλες οι δυνατότητές της μπορούν να μεταφερθούν αυτούσιες στις ήδη ναυπηγημένες φρεγάτες.
Το άμεσο βάρος παραμένει στην αξιοποίηση των πλοίων που παραλαμβάνονται. Με τον «Κίμωνα» να έχει ανοίξει τον δρόμο, τον «Νέαρχο» να προετοιμάζεται για το Αιγαίο και τον «Φορμίωνα» να ακολουθεί, το Πολεμικό Ναυτικό περνά σταδιακά από την παραλαβή μιας νέας τεχνολογίας στη συγκρότηση δύναμης με κοινά συστήματα, διαδικασίες και επιχειρησιακή εμπειρία.
