*του Κώστα Σαρικά
Η παράδοση του 50ου F-16 Viper στην Πολεμική Αεροπορία τις επόμενες ημέρες δεν αποτελεί απλώς ακόμη έναν σταθμό σε ένα μεγάλο εξοπλιστικό πρόγραμμα αλλά συνιστά ένα ορόσημο με ιδιαίτερο επιχειρησιακό, βιομηχανικό και στρατηγικό βάρος. Και μάλιστα σε μια χρονική συγκυρία κατά την οποία η Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία καλείται να ξαναβρεί τον βηματισμό της, να ανακτήσει χαμένο χρόνο και να διατηρήσει ζωντανό το τέμπο ενός προγράμματος που βρίσκεται στον πυρήνα της αεροπορικής ισχύος της χώρας.
Η αναμενόμενη ολοκλήρωση εκσυγχρονισμού του 50ου Viper αποκτά πρόσθετη σημασία, επειδή έρχεται αμέσως μετά από μια περίοδο σοβαρής επιβράδυνσης στη γραμμή εργασίας. Η απεργιακή κινητοποίηση στην ΕΑΒ διάρκειας έξι εβδομάδων, από τις αρχές Φεβρουαρίου έως τα μέσα Μαρτίου, έληξε με συμβιβασμό, αλλά άφησε πίσω της απώλεια πολύτιμου χρόνου σε ένα πρόγραμμα το οποίο έτσι κι αλλιώς λειτουργεί με αυστηρό συγχρονισμό, στενά περιθώρια και μεγάλες απαιτήσεις. Ένα πρόγραμμα που όταν βρήκε το ρυθμό του κινδύνευσε άμεσα με εκτροχιασμό.
Για την Πολεμική Αεροπορία, η καθυστέρηση αυτή δεν είναι ένα απλό λογιστικό μέγεθος, καθώς κάθε μετατόπιση στο χρονοδιάγραμμα της αναβάθμισης μεταφέρεται ευθέως στον επιχειρησιακό σχεδιασμό, στην εκπαίδευση των πληρωμάτων, στην κατανομή των διαθεσίμων αεροσκαφών και τελικά στην ταχύτητα με την οποία χτίζεται ο νέος αεροπορικός κορμός της χώρας.
Ορόσημο με πολλαπλά μηνύματα
Η συμπλήρωση των 50 Viper στέλνει πολλαπλά μηνύματα. Το πρόγραμμα, παρά τις αναταράξεις, συνεχίζει να προχωρά, με την ΕΑΒ να εξακολουθεί να αποτελεί τον βασικό εθνικό πυλώνα υλοποίησης ενός από τα πλέον σύνθετα project που έχουν τρέξει ποτέ εντός ελληνικού εδάφους. Tην ίδια ώρα, η Πολεμική Αεροπορία βλέπει να διαμορφώνεται σταδιακά ένας όλο και πιο ισχυρός πυρήνας μαχητικών 4,5 γενιάς, ικανός να συνεργαστεί με τα Rafale και αργότερα με τα F-35 σε ένα απολύτως νέο επιχειρησιακό περιβάλλον.
Το OnAlert έχει ήδη επισημάνει ότι ο στρατηγικός στόχος παραμένει η δημιουργία ενός κορμού περίπου 120 Viper, με την αναβάθμιση των 82 Block 52+/Advanced να ακολουθείται από εκείνη των 38 Block 50, στο πλαίσιο ενός συνολικού σχεδίου ομοιογένειας και αυξημένης μαχητικής ισχύος.
Τα 50 Viper αποτυπώνουν το σημείο στο οποίο η νέα διαμόρφωση παύει να αποτελεί μια περιορισμένη δύναμη και αρχίζει να μετατρέπεται σε βασικό κορμό της Πολεμικής Αεροπορίας. Αυτό έχει τεράστια σημασία όχι μόνο για την καθημερινή επιχειρησιακή εικόνα, αλλά και για την εκπαίδευση, τη σχεδίαση αποστολών, τη συνεργασία με άλλα μέσα και την προσαρμογή των Πολεμικών Μοιρών σε διαφορετικές τακτικές. Ήδη με Viper αρχίζουν να εξοπλίζονται και οι Μοίρες της 116 Πτέρυγας Μάχης στον Άραξο.
Η ΕΑΒ ξανά μπροστά στο στοίχημα του ρυθμού
Η ΕΑΒ καλείται μετά τη λήξη της απεργίας να ανεβάσει και πάλι ρυθμούς, ώστε να περιορίσει όσο μπορεί τις συνέπειες της διακοπής και να φέρει εκ νέου το πρόγραμμα κοντά στους στόχους του. Σε τόσο μεγάλες γραμμές αναβάθμισης, ο χρόνος δεν χάνεται μόνο όσο διαρκεί η εμπλοκή. Το αποτύπωμα της καθυστέρησης συνεχίζεται και αργότερα, καθώς μετατοπίζεται όλη η αλληλουχία των εργασιών που αφορά την είσοδο και και έξοδο των αεροσκαφών, τη διαθεσιμότητα τεχνικών ομάδων, την κατανομή υποσυγκροτημάτων, την αλληλεπίδραση με τον κατασκευαστή και τον προγραμματισμό του τελικού χρήστη, που δεν είναι άλλος από την Πολεμική Αεροπορία.
Η προσπάθεια για ανάκτηση του χαμένου χρόνου απαιτεί πολύ περισσότερα από μια απλή επιστροφή στην κανονικότητα. Απαιτεί αυστηρότερη οργάνωση, καλύτερη κατανομή ανθρώπινου δυναμικού, πειθαρχία στον προγραμματισμό, σταθερό εργασιακό περιβάλλον και συνεχή συντονισμό με την Πολεμική Αεροπορία. Ήδη όπως αναφέρουν οι πληροφορίες του Onalert οι τεχνικοί της ΕΑΒ έχουν διευρύνει τα ωράρια ώστε η γραμμή εργασιών ξαναβρεί τον ρυθμό που είχε αρχίσει να «κλειδώνει» μέσα στο 2025, όταν το πρόγραμμα έδειχνε να αποκτά σταθερή παραγωγική ροή με 18 παραδόσεις μέσα σε ένα έτος.
Γιατί το Viper αλλάζει τα δεδομένα
Πρόκειται άλλωστε για το πρόγραμμα που φέρνει το ποιοτικό άλμα με τα F-16 Viper να εντάσσονται στο οπλοστάσιο της HAF. Το αναβαθμισμένο μαχητικό διαθέτει ραντάρ AESA AN/APG-83, νέο υπολογιστή αποστολής, εκσυγχρονισμένο πιλοτήριο, βελτιωμένες δυνατότητες διαχείρισης δεδομένων και συνολικά διαφορετικό επίπεδο επίγνωσης τακτικής κατάστασης. Η αναβάθμιση αυτή το μεταφέρει σε μια άλλη επιχειρησιακή κατηγορία, πολύ πιο κοντά στις απαιτήσεις του σύγχρονου δικτυοκεντρικού πολέμου. Με την απόκτηση των Rafale και τον εκσυγχρονισμό των F-16 σε διαμόρφωση Viper η Πολεμική Αεροπορία έχει ήδη περάσει σε «εποχή AESA» ενώ περιμένει να προχωρήσει με τα F-35 και σε «εποχή stealth».
Για την ελληνική πραγματικότητα, αυτό μεταφράζεται σε πολύ συγκεκριμένα επιχειρησιακά οφέλη. Μεγαλύτερη ικανότητα εντοπισμού και εγκλωβισμού στόχων, βελτιωμένη επιβιωσιμότητα στο σύγχρονο ηλεκτρονικό περιβάλλον, καλύτερη συνεργασία με φίλιες πλατφόρμες, μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα στη χρήση προηγμένων όπλων και αυξημένη δυνατότητα συμμετοχής σε σύνθετες αποστολές πολλαπλών απειλών. Με άλλα λόγια, το Viper είναι η γέφυρα της Πολεμικής Αεροπορίας προς τη νέα εποχή.
Αυτό ακριβώς εξηγεί γιατί το πρόγραμμα αντιμετωπίζεται ως απολύτως κομβικό. Η Πολεμική Αεροπορία δεν επιδιώκει απλώς να κρατήσει αριθμούς στο οπλοστάσιό της αλλά να χτίσει έναν ομοιογενή, τεχνολογικά ώριμο στόλο, με κοινή λογική υποστήριξης, κοινή επιχειρησιακή γλώσσα και σαφώς υψηλότερη αποτελεσματικότητα. Και τα Viper αποτελούν τον βασικό πυρήνα αυτής της λογικής.
Η μετάβαση της Πολεμικής Αεροπορίας στη νέα της μορφή
Η σημασία των 50 Viper γίνεται ακόμη μεγαλύτερη αν εκτιμηθεί μέσα στο συνολικό σχέδιο της Πολεμικής Αεροπορίας. Ο σχεδιασμός για το τέλος της δεκαετίας παραμένει σταθερός και αφορά έναν στόλο που θα στηρίζεται στα Rafale, στα F-16 Viper και στα πρώτα F-35, δημιουργώντας έναν μοναδικό συνδυασμό όχι μόνο για τα ελληνικά δεδομένα αλλά και διεθνώς.
Το OnAlert έχει υπογραμμίσει επανειλημμένα ότι η αναβάθμιση των Block 50 θεωρείται «must» πρόγραμμα ακριβώς για να επιτευχθεί αυτή η ομοιογένεια και να φτάσει η ΠΑ στα 120 Viper, δίπλα στα Rafale και στα μελλοντικά F-35.
Η βιομηχανική διάσταση του προγράμματος
Το πρόγραμμα των Viper έχει όμως και μια εξίσου κρίσιμη βιομηχανική πτυχή. Η ΕΑΒ δεν είναι απλώς ο χώρος όπου εκτελείται μια τεχνική εργασία, αλλά η εθνική δομή που καλείται να αποδείξει ότι η χώρα μπορεί να υποστηρίξει, με συνέπεια και επάρκεια, ένα πρόγραμμα υψηλής τεχνολογίας το οποίο συνδέεται άμεσα με την πρώτη γραμμή της εθνικής άμυνας. Η επιτυχία της ΕΑΒ στα Viper τροφοδοτεί ευθέως την αξιοπιστία της για τα επόμενα μεγάλα βήματα, με πρώτο την αναβάθμιση των Block 50.
Εδώ ακριβώς βρίσκεται και το μεγάλο βάρος της περιόδου που ακολουθεί. Η καθυστέρηση εξαιτίας της απεργίας έδειξε πόσο ευάλωτο μπορεί να αποδειχθεί ένα τόσο απαιτητικό πρόγραμμα όταν διαταράσσεται η παραγωγική συνέχεια. Η λήξη της κινητοποίησης με συμβιβασμό επέτρεψε την επανεκκίνηση, όμως τώρα εκείνο που έχει σημασία είναι η σταθερότητα. Δίχως σταθερό βηματισμό, η ΕΑΒ κινδυνεύει να χάσει όχι μόνο χρόνο, αλλά και μέρος της δυναμικής που είχε χτιστεί μέσα στην προηγούμενη περίοδο.
Το επόμενο μεγάλο βήμα αναβάθμισης των Block-50
Το μεγαλύτερο ίσως στοιχείο πίεσης για την ΕΑΒ είναι ότι το τρέχον πρόγραμμα δεν τελειώνει στο 50ό αεροσκάφος, ούτε καν στο 82ο. Αμέσως πίσω του βρίσκεται η αναβάθμιση των 38 F-16 Block 50 και με σαφή κατεύθυνση να ακολουθήσει τη γραμμή των Viper χωρίς περαιτέρω καθυστέρηση. Το βασικό σκεπτικό είναι ότι η συνέχεια της γραμμής στην ΕΑΒ αποτελεί κρίσιμο παράγοντα επιτυχίας για το σύνολο του σχεδιασμού.
Αν υπάρξει μεγάλο κενό ανάμεσα στα δύο προγράμματα, τότε δε χάνεται μόνο χρόνος. Αλλά συσσωρευμένη εμπειρία, επιχειρησιακή συνέχεια και τη δυνατότητα να αξιοποιηθεί στο έπακρο η τεχνογνωσία που ήδη αποκτάται. Αντίθετα, μια ομαλή μετάβαση από τα 82 Viper στα 38 Block 50 μπορεί να δημιουργήσει μια αδιάκοπη παραγωγική και τεχνική ακολουθία, εξαιρετικά πολύτιμη τόσο για την ΕΑΒ όσο και για την Πολεμική Αεροπορία.
