Ανοιχτό είναι πλέον το ενδεχόμενο να αποκτήσει ο ελληνικός Στρατός Ξηράς μεταχειρισμένα τροχοφόρα τεθωρακισμένα οχήματα τύπου Stryker από τα αποθέματα των ΗΠΑ, μέσω του προγράμματος παραχώρησης πλεονάζοντος αμυντικού υλικού, γνωστού και ως EDA (Excess Defense Articles).
Σύμφωνα με πληροφορίες του OnAlert, το Γενικό Επιτελείο Στρατού έχει εκφράσει εγγράφως το ενδιαφέρον του προς τις ΗΠΑ για την παραχώρηση οχημάτων της οικογένειας Stryker, προκειμένου να εξεταστεί εάν μπορούν να ενταχθούν στον Στρατό Ξηράς μέσω EDA.
Η εικόνα που έχει διαμορφωθεί μέχρι στιγμής είναι θετική, καθώς οι Αμερικανοί εμφανίζονται διατεθειμένοι να διαθέσουν μεταχειρισμένα Stryker όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και σε άλλες συμμαχικές χώρες, καθώς η αναδιοργάνωση σχηματισμών του αμερικανικού στρατού δημιουργεί πλεονάζον υλικό, το οποίο μπορεί να παραχωρηθεί μέσω EDA.
Έπειτα από την επιτυχημένη παραχώρηση των M1117 Guardian, τα οποία εντάχθηκαν σε μεγάλους αριθμούς στον Ελληνικό Στρατό, διαμορφώνεται έτσι η προοπτική μιας νέας συμφωνίας για αμερικανικά τροχοφόρα τεθωρακισμένα, με σαφώς μεγαλύτερες επιχειρησιακές δυνατότητες. Η ελληνική πλευρά περιμένει πλέον την επίσημη έγγραφη απάντηση των ΗΠΑ.
Από αυτή θα προκύψουν ο αριθμός των διαθέσιμων τεθωρακισμένων οχημάτων, οι εκδόσεις που μπορούν να παραχωρηθούν, η κατάσταση στην οποία βρίσκονται, το πιθανό χρονοδιάγραμμα παράδοσης και οι οικονομικές απαιτήσεις για τη μεταφορά, την επισκευή και την επιχειρησιακή τους αποκατάσταση.
Θεωρείται δεδομένο ότι τα οχήματα θα διατεθούν στον Στρατό Ξηράς σε κατάσταση «as is, where is», δηλαδή στην κατάσταση στην οποία βρίσκονται τώρα και στον χώρο όπου βρίσκονται.
Στο επίκεντρο τα παλαιότερα Stryker
Όλες οι ενδείξεις συγκλίνουν στο ότι τα οχήματα που θα μπορούσαν να προσφερθούν στην Ελλάδα δεν θα είναι οι πλέον σύγχρονες διαμορφώσεις Stryker A1, αλλά παλαιότερες εκδόσεις της οικογένειας, οι οποίες αποσύρονται ή αντικαθίστανται σταδιακά από τον αμερικανικό στρατό.
Η επικρατέστερη περίπτωση είναι το M1126 Infantry Carrier Vehicle, η βασική έκδοση μεταφοράς ομάδας πεζικού. Δεν αποκλείεται, πάντως, σε ένα ευρύτερο πακέτο να περιλαμβάνονται και οχήματα διοίκησης, αναγνώρισης, διακομιδής τραυματιών ή μεταφοράς όλμου.
Αυτό ακριβώς καλείται να αποσαφηνίσει η επίσημη αμερικανική απάντηση. Για το ΓΕΣ δεν έχει σημασία μόνο ο συνολικός αριθμός, αλλά και η σύνθεση του πακέτου. Μια πλήρης οικογένεια οχημάτων με κοινό σκάφος, κινητήρα και βασικά υποσυστήματα θα είχε πολύ μεγαλύτερη επιχειρησιακή αξία από την παραχώρηση μόνο οχημάτων μεταφοράς προσωπικού.
Το Stryker κατασκευάζεται από τη General Dynamics Land Systems και βασίζεται σε τροχοφόρο σκάφος 8×8. Η αρχική «οικογένεια» περιλαμβάνει δέκα βασικές εκδόσεις, με μεγάλο βαθμό κοινών εξαρτημάτων, ώστε να περιορίζονται οι απαιτήσεις συντήρησης, εκπαίδευσης και υποστήριξης.
Στις παλαιότερες διαμορφώσεις κινείται από πετρελαιοκινητήρα Caterpillar 3126 ισχύος περίπου 350 ίππων. Αναπτύσσει μέγιστη ταχύτητα περίπου 100 χιλιομέτρων την ώρα και διαθέτει αυτονομία που προσεγγίζει τα 500 χιλιόμετρα, ανάλογα με τη διαμόρφωση, το φορτίο και τις συνθήκες κίνησης.
Διαθέτει κεντρικό σύστημα ρύθμισης της πίεσης των ελαστικών και τροχούς run-flat, στοιχεία ιδιαίτερα σημαντικά για την κίνηση σε διαφορετικά εδάφη και τη συνέχιση της αποστολής ακόμη και έπειτα από ζημιά σε κάποιον τροχό. Η βασική έκδοση M1126 μεταφέρει διμελές πλήρωμα και ομάδα εννέα στρατιωτών.
Ο συνήθης οπλισμός περιλαμβάνει τηλεχειριζόμενο σταθμό, στον οποίο μπορεί να τοποθετηθεί πολυβόλο M2 των 12,7 χιλιοστών ή αυτόματο βομβιδοβόλο Mk19 των 40 χιλιοστών. Ανάλογα με την έκδοση και τη διαμόρφωση, μπορούν να ενσωματωθούν διαφορετικά συστήματα επικοινωνιών, επιτήρησης και διοίκησης.
Γιατί ενδιαφέρουν τα Stryker τον ελληνικό Στρατό
Το ελληνικό ενδιαφέρον συνδέεται άμεσα με την ανάγκη ενίσχυσης της κινητικότητας και της προστασίας των Μονάδων, κυρίως στα νησιά του ανατολικού Αιγαίου. Τα M1117 αποτέλεσαν σημαντική προσθήκη για τον ελληνικό Στρατό, καλύπτοντας ανάγκες επιτήρησης, συνοδείας, ασφάλειας και μεταφοράς μικρών ομάδων προσωπικού.
Ωστόσο, το Stryker είναι μεγαλύτερο, μεταφέρει πλήρη ομάδα πεζικού και μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως βάση για ένα πολύ ευρύτερο φάσμα αποστολών. Η παραχώρησή του επιτρέπει τη συγκρότηση ταχυκίνητων μηχανοκίνητων τμημάτων με αυξημένη προστασία, ισχυρότερο οπλισμό και μεγαλύτερη δυνατότητα μεταφοράς προσωπικού και εξοπλισμού.
Στα νησιά, τα τροχοφόρα τεθωρακισμένα παρουσιάζουν σημαντικά πλεονεκτήματα. Μπορούν να κινηθούν γρήγορα στο υφιστάμενο οδικό δίκτυο, χωρίς να απαιτούν – στον ίδιο βαθμό – αρματοφορείς για τις μετακινήσεις τους, ενώ διαθέτουν μικρότερες ανάγκες συντήρησης σε σχέση με ερπυστριοφόρα οχήματα αντίστοιχου βάρους.
Η μεγάλη ταχύτητα και η αυτονομία τους επιτρέπουν την ταχεία μεταφορά δυνάμεων από έναν τομέα του νησιού σε άλλον, ανάλογα με την εξέλιξη της απειλής. Τα Stryker θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για τη μεταφορά ομάδων πεζικού, την ενίσχυση κρίσιμων σημείων, την επιτήρηση ακτών, τη συνοδεία τμημάτων με αντιαρματικά όπλα και τη δημιουργία ευέλικτων εφεδρειών.
Η τελική κατανομή θα εξαρτηθεί από τον αριθμό που θα διαθέσουν οι ΗΠΑ. Εφόσον πρόκειται για περιορισμένο αριθμό, είναι πιθανότερο τα οχήματα να κατευθυνθούν αποκλειστικά σε μονάδες των νησιών, ώστε να συγκεντρωθούν και να δημιουργήσουν υπολογίσιμη επιχειρησιακή ικανότητα.
Εάν, αντίθετα, προσφερθούν αρκετές εκατοντάδες οχήματα, θα μπορούσε να εξεταστεί και η αξιοποίησή τους στον Έβρο. Η διασπορά μικρού αριθμού οχημάτων σε πολλές Μονάδες δεν θα αποτελούσε την πλέον αποδοτική επιλογή. Αντίθετα, η συγκρότηση ολοκληρωμένων λόχων ή ταγμάτων με κοινό τύπο οχήματος θα επέτρεπε καλύτερη εκπαίδευση, συντήρηση, διοικητική μέριμνα και επιχειρησιακή αξιοποίηση.
Φορέας νέων συστημάτων και όπλων
Ένα επιπλέον πλεονέκτημα της οικογένειας Stryker είναι η δυνατότητα προσαρμογής της σε διαφορετικούς ρόλους. Το μεγάλο σκάφος και το διαθέσιμο ωφέλιμο φορτίο επιτρέπουν την εγκατάσταση αισθητήρων, οπλικών συστημάτων και εξοπλισμού ηλεκτρονικού πολέμου.
Στο μέλλον, εφόσον τα οχήματα αποκτηθούν και εξασφαλιστεί η απαιτούμενη τεχνική υποστήριξη, θα μπορούσαν να εξεταστούν ελληνικές διαμορφώσεις για τη μεταφορά και εκτόξευση περιφερόμενων πυρομαχικών – loitering munitions.
Ένα τέτοιο Stryker θα μπορούσε να ακολουθεί τις μηχανοκίνητες μονάδες, να μεταφέρει πολλαπλά πυρομαχικά και να προσφέρει δυνατότητα αναγνώρισης και προσβολής στόχων σε σημαντική απόσταση. Αντίστοιχα, θα μπορούσαν να εξεταστούν διαμορφώσεις με αντιαρματικά κατευθυνόμενα βλήματα ή με συστήματα επιτήρησης και κατάδειξης στόχων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η δυνατότητα εγκατάστασης anti-drone συστημάτων. Η ίδια η General Dynamics έχει παρουσιάσει νέες διαμορφώσεις Stryker με κινητά συστήματα αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροχημάτων και με συστήματα αεράμυνας μικρού βεληνεκούς.
Οι πλέον σύγχρονες αμερικανικές εφαρμογές δεν σημαίνει ότι μπορούν να μεταφερθούν αυτούσιες στα παλαιότερα οχήματα που ενδέχεται να παραχωρηθούν στην Ελλάδα. Αποδεικνύουν, όμως, την προσαρμοστικότητα της πλατφόρμας και τη δυνατότητά της να φιλοξενεί νέους αισθητήρες και οπλικά φορτία.
Σε ελληνική υπηρεσία θα μπορούσαν να αναπτυχθούν περισσότερο οικονομικές και προσαρμοσμένες λύσεις, με συμμετοχή εγχώριων εταιρειών, για την εγκατάσταση επικοινωνιών, συστημάτων διοίκησης και ελέγχου, Jammers, αισθητήρων, περιφερόμενων πυρομαχικών και τηλεχειριζόμενων σταθμών οπλισμού.
Η διαδικασία μέσω EDA
Η παραχώρηση μέσω EDA δεν σημαίνει ότι τα οχήματα θα παραδοθούν άμεσα και χωρίς καμία οικονομική επιβάρυνση. Το αμερικανικό πρόγραμμα προβλέπει ότι πλεονάζον υλικό μπορεί να δοθεί δωρεάν ή σε σημαντικά μειωμένη τιμή, όμως η χώρα που το παραλαμβάνει αναλαμβάνει συνήθως τη μεταφορά, τη συσκευασία, την επιθεώρηση, την επισκευή και την επαναφορά του σε επιχειρησιακή κατάσταση.
Τα οχήματα παραχωρούνται με τη λογική «as is, where is», δηλαδή στην κατάσταση και στον χώρο όπου βρίσκονται. Συνεπώς, η επιχειρησιακή και οικονομική αξία μιας πιθανής συμφωνίας θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την πραγματική κατάσταση των Stryker.Μετά την επίσημη αμερικανική απάντηση, εφόσον η προσφορά κριθεί καταρχήν ικανοποιητική, το επόμενο βήμα αναμένεται να είναι η μετάβαση κλιμακίου του ΓΕΣ στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Τα στελέχη θα πραγματοποιήσουν επιτόπια επιθεώρηση, θα εξετάσουν τα μηχανικά μέρη, τους κινητήρες, τα συστήματα μετάδοσης, το σκάφος, τον οπλισμό και τον διαθέσιμο εξοπλισμό. Στόχος θα είναι να επιλεγούν τα οχήματα που βρίσκονται στην καλύτερη δυνατή κατάσταση και μπορούν να επανέλθουν σε πλήρη επιχειρησιακή διαθεσιμότητα με λογικό κόστος.
Ανάλογη διαδικασία έχει ακολουθηθεί και σε προηγούμενες περιπτώσεις EDA. Τον Ιούνιο του 2024, για παράδειγμα, ελληνικό κλιμάκιο πραγματοποίησε κοινή οπτική επιθεώρηση οχημάτων στο Camp Shelby του Μισισιπή, προκειμένου να επιλεγεί υλικό που είχε καταρχήν προβλεφθεί για την Ελλάδα.
Το προηγούμενο των M1117 αποτελεί πολύτιμη εμπειρία. Η Ελλάδα παρέλαβε τα οχήματα με ουσιαστική επιβάρυνση κυρίως για τη μεταφορά και τις εργασίες που απαιτήθηκαν, ενώ η αμερικανική πλευρά χαρακτήρισε την παραχώρηση μεγάλο πρόγραμμα συνεργασίας μεταξύ των δύο στρατών.
Η επίσημη απάντηση θα κρίνει το πρόγραμμα
Το ενδιαφέρον του ΓΕΣ έχει πλέον καταγραφεί εγγράφως και η αμερικανική πλευρά εμφανίζεται θετική στην παραχώρηση Stryker μέσω EDA. Το κρίσιμο βήμα είναι η επίσημη απάντηση, η οποία θα καθορίσει εάν η συζήτηση μπορεί να μετατραπεί σε συγκεκριμένο πρόγραμμα.
Ο αριθμός των οχημάτων, οι διαθέσιμες εκδόσεις και η κατάστασή τους θα κρίνουν την επιχειρησιακή αξία της παραχώρησης. Ένα ολοκληρωμένο πακέτο με οχήματα μεταφοράς πεζικού, διοίκησης, αναγνώρισης, όλμων και υγειονομικής υποστήριξης θα μπορούσε να δημιουργήσει μια νέα, ισχυρή δυνατότητα για τον Ελληνικό Στρατό.
Αντίθετα, ένας πολύ μικρός αριθμός παλαιών οχημάτων με υψηλό κόστος αποκατάστασης θα έπρεπε να εξεταστεί με ιδιαίτερη προσοχή, ώστε να μην προστεθεί ακόμη ένας τύπος στο ήδη σύνθετο σύστημα υποστήριξης του Στρατού Ξηράς. Σε κάθε περίπτωση, το ενδεχόμενο παραχώρησης Stryker είναι πλέον υπαρκτό.
Οι Αμερικανοί έχουν δείξει θετική διάθεση, το ΓΕΣ έχει καταθέσει το ενδιαφέρον του και η ελληνική πλευρά περιμένει τα συγκεκριμένα δεδομένα που θα επιτρέψουν να ληφθούν οι επόμενες αποφάσεις. Εφόσον η αμερικανική προσφορά αφορά ικανό αριθμό οχημάτων σε καλή κατάσταση, τα Stryker μπορούν να αποτελέσουν μία από τις σημαντικότερες ενισχύσεις των τελευταίων ετών για τις μηχανοκίνητες δυνάμεις των νησιών και, σε δεύτερο χρόνο, του Έβρου.
