Διπλωματικό προβάδισμα για την Ελλάδα στην Ανατολική Μεσόγειο: Το καλώδιο, η παρέμβαση της Αιγύπτου και η στήριξη του Ισραήλ

Η Αίγυπτος απέρριψε επισήμως μέσω του ΟΗΕ τις έννομες συνέπειες της κύρωσης του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη λιβυκή Βουλή των Αντιπροσώπων

Κώστας Σαρικάς
Τουρκία - Ελλάδα - Ισραήλ ΓΕΝ

Προσθήκη του onalert.gr ως προτεινόμενη πηγή στην Google

Η συνέχιση των ερευνών του γαλλικού «Abeille Marengo» για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου και η νέα ρηματική διακοίνωση της Αιγύπτου στον ΟΗΕ μεταβάλλουν τη διπλωματική εικόνα στην Ανατολική Μεσόγειο. Λίγες εβδομάδες μετά την κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων στην ανατολική Λιβύη, η Τουρκία βρίσκεται αντιμέτωπη με δύο εξελίξεις.

Οι έρευνες προχωρούν παρά τις αρχικές τουρκικές προειδοποιήσεις και το Κάιρο απορρίπτει επισήμως τις έννομες συνέπειες που επιχειρεί να αντλήσει η Άγκυρα από την απόφαση της Βεγγάζης.

Η κύρωση έδωσε στην Τουρκία πολιτικό έρεισμα στην ανατολική Λιβύη, διευρύνοντας τη λιβυκή στήριξη σε ένα μνημόνιο που είχε υπογραφεί το 2019 με την κυβέρνηση της Τρίπολης. Η Άγκυρα μπορούσε πλέον να επικαλείται και την απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων για να προβάλλει τη συμφωνία ως αποδεκτή και από την ανατολική πλευρά της χώρας.

Η Αθήνα, που θεωρεί παράνομο το μνημόνιο επειδή η χάραξη παρακάμπτει τα δικαιώματα ελληνικών νησιών, έχει σήμερα μεγαλύτερο περιθώριο κινήσεων. Σε αυτό συμβάλλουν η στάση της Γαλλίας στο καλώδιο, η παρέμβαση της Αιγύπτου στον ΟΗΕ και η δημόσια καταδίκη της κύρωσης από το Ισραήλ. 

Η γαλλική διακοίνωση και η συνέχεια των ερευνών

Η πρώτη δοκιμασία ήταν η έξοδος του «Abeille Marengo» για τις υποθαλάσσιες έρευνες του Great Sea Interconnector. Η Τουρκία είχε αρχικά δηλώσει με αντι-NAVTEX ότι αρνείται τη συγκατάθεσή της για εργασίες σε περιοχή που εντάσσει στη δική της διεκδίκηση υφαλοκρηπίδας. Ακολούθησε η γαλλική ρηματική διακοίνωση προς την Άγκυρα, η οποία, σύμφωνα με τις δημοσιευμένες πληροφορίες για το περιεχόμενό της, είχε χαρακτήρα επίσημης ενημέρωσης για την έναρξη των εργασιών. Η γαλλική κίνηση διατήρησε ανοιχτό τον δίαυλο επικοινωνίας, ενώ η Άγκυρα παρουσίασε στη συνέχεια την ενημέρωση ως συντονισμό και ισχυρίστηκε με νέα NAVTEX ότι είχε δώσει τη συγκατάθεσή της.

Στη θάλασσα, η τουρκική φρεγάτα «Gökova» παρακολούθησε το ερευνητικό από απόσταση και εξέπεμψε φωνητικά μηνύματα μέσω ασυρμάτου, επαναλαμβάνοντας την τουρκική θέση. Η φρεγάτα «ΛΗΜΝΟΣ» επιτηρούσε την εξέλιξη της αποστολής και έδωσε την σχετική απάντηση ξεκαθαρίζοντας τη θέαση της Αθήνας. Οι εκπομπές της τουρκικής Μονάδας παρέμειναν σε επίπεδο διαμαρτυρίας, χωρίς προσπάθεια παρεμπόδισης του πλοίου.

Οι εργασίες συνεχίστηκαν, εξέλιξη που έχει ιδιαίτερη βαρύτητα μετά το προηγούμενο της Κάσου το 2024. Η Άγκυρα κράτησε δημόσια τη διεκδίκησή της, ενώ στην πράξη η αντίδρασή της ήταν αισθητά ηπιότερη από την αρχική προειδοποίηση.

Στην ίδια υπόθεση καταγράφηκε και αμερικανική παρέμβαση. Η Ουάσιγκτον διαμήνυσε στην Άγκυρα ότι οι ενστάσεις για τις έρευνες δεν δικαιολογούνται. Για την Αθήνα και τη Λευκωσία, η αμερικανική στάση είχε συγκεκριμένη αξία. Διεύρυνε τον κύκλο των κυβερνήσεων που είχαν λόγο να αποφευχθεί μια νέα διακοπή των εργασιών και αύξησε το διπλωματικό κόστος μιας παρεμπόδισης ενός έργου με ευρωπαϊκή διάσταση.

Το γαλλικό ερευνητικό πλοίο «Abeille Marengo» αποπλέει από το λιμάνι του Ηρακλείου
Το γαλλικό ερευνητικό πλοίο «Abeille Marengo» αποπλέει από το λιμάνι του Ηρακλείου (ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΡΑΠΑΝΗΣ/EUROKINISSI)

Το Κάιρο απαντά στη Βεγγάζη μέσω ΟΗΕ

Με τη ρηματική διακοίνωση της 5ης Νοεμβρίου προς τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ, η Αίγυπτος επαναφέρει την απόρριψη του μνημονίου του 2019 και τοποθετείται ειδικά για την κύρωσή του από τη λιβυκή Βουλή. Κατά το Κάιρο, το μνημόνιο είναι άκυρο και η έγκρισή του από τη Βεγγάζη δεν παράγει έννομες συνέπειες έναντι της Αιγύπτου. Η αιγυπτιακή πλευρά απορρίπτει επίσης τις συναφείς τουρκολιβυκές συμφωνίες για τους υδρογονάνθρακες, επικαλούμενη τα κυριαρχικά της δικαιώματα.

Η βαρύτητα της παρέμβασης για την Αθήνα προκύπτει από το γεγονός ότι η Αίγυπτος υπερασπίζεται δικά της δικαιώματα στην ίδια θάλασσα. Η μερική οριοθέτηση ΑΟΖ Ελλάδας–Αιγύπτου του 2020 δίνει συγκεκριμένο υπόβαθρο στη σύγκλιση των δύο χωρών. Με την καταχώριση της διακοίνωσης στον ΟΗΕ, η αμφισβήτηση της τουρκολιβυκής χάραξης καταγράφεται επισήμως και από ένα άλλο παράκτιο κράτος. Έτσι, η κοινοβουλευτική έγκριση που ενίσχυσε την πολιτική θέση της Τουρκίας στη διαιρεμένη Λιβύη συνοδεύεται πλέον από ρητή αιγυπτιακή απάντηση ως προς την ισχύ της συμφωνίας έναντι τρίτων.

Η σύγκλιση με το Ισραήλ έχει και πρακτικό περιεχόμενο

Το ισραηλινό υπουργείο Εξωτερικών καταδίκασε δημόσια την κύρωση από τη λιβυκή Βουλή, αποδίδοντας στην Τουρκία αποσταθεροποιητικό ρόλο στην Ανατολική Μεσόγειο. Στο επίπεδο της αμυντικής συνεργασίας, στις 16 Νοεμβρίου ελληνικά μαχητικά συνεκπαιδεύτηκαν με ισραηλινό ιπτάμενο τάνκερ στον εναέριο χώρο νότια της Κρήτης, με αντικείμενο τον εναέριο ανεφοδιασμό.

Η γεωγραφία έχει πολιτικό ενδιαφέρον, καθώς στη θαλάσσια περιοχή νότια και νοτιοανατολικά της Κρήτης προβάλλονται τουρκικές διεκδικήσεις. Το διπλωματικό μήνυμα προκύπτει πρωτίστως από τη δημόσια ισραηλινή τοποθέτηση. Η συνεκπαίδευση δείχνει το βάθος που έχει αποκτήσει η διμερής σχέση στην πράξη.

Πολεμικό Ναυτικό
(ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ/EUROKINISSI)

Οι παραδόσεις ενισχύουν το ελληνικό περιθώριο κινήσεων

Η διπλωματική κινητικότητα συμπίπτει με τη σταθερή ενίσχυση των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων. Με τον «ΚΙΜΩΝΑ» ήδη στην Ελλάδα, ο «ΝΕΑΡΧΟΣ» βρίσκεται στη Βρέστη για την ολοκλήρωση του εξοπλισμού του, πριν από τον αναμενόμενο κατάπλου του στα τέλη Νοεμβρίου. Στην Πολεμική Αεροπορία, η παράδοση του 62ου αναβαθμισμένου F-16 Viper καταγράφηκε στις 10 Νοεμβρίου. Με το ορόσημο αυτό, το τρέχον πρόγραμμα εκσυγχρονισμού έχει ήδη περάσει τα δύο τρίτα.

Η ενίσχυση συνεχίζεται σε διαφορετικούς χρονικούς ορίζοντες, από την ένταξη των FDI και την αξιοποίηση των Rafale έως την προετοιμασία για τα F-35. Η σταδιακή ένταξη των νέων μέσων δίνει στην Αθήνα μεγαλύτερη ευχέρεια να υποστηρίζει την παρουσία της στην περιοχή όσο εξελίσσονται οι διπλωματικές πρωτοβουλίες.

Το πλεονέκτημα της Αθήνας στη σημερινή συγκυρία είναι πρωτίστως διπλωματικό. Η Ελλάδα και η Κύπρος προχωρούν σε ένα έργο που είχε ήδη δοκιμαστεί από την τουρκική πίεση, η Γαλλία χειρίστηκε απευθείας την επικοινωνία με την Άγκυρα και δύο περιφερειακοί εταίροι τοποθετήθηκαν δημόσια απέναντι στην κύρωση του μνημονίου.

Η Τουρκία, έπειτα από το πολιτικό κέρδος στη Βεγγάζη, βρίσκεται τώρα σε θέση να υπερασπίζεται τις διεκδικήσεις της απέναντι σε συγκεκριμένες ενέργειες στη θάλασσα και στον ΟΗΕ. Η συνέχεια των ερευνών θα δείξει πόσο σταθερό είναι το προβάδισμα που έχει αποκτήσει η Αθήνα.

Ακολουθήστε το onalert.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις για την άμυνα.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ