Του Κώστα Αλατζά
Μήνυμα για το πλαίσιο εντός του οποίου μπορεί να διεξαχθεί ο ελληνοτουρκικός διάλογος έστειλε μέσω Βρυξελλών στην Άγκυρα ο υπουργός Εξωτερικών (ΥΠΕΞ), Γιώργος Γεραπετρίτης.
Όπως αναφέρουν διπλωματικές πηγές, ο υπουργός στην παρέμβαση του κατά τη συνεδρίαση του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων (ΣΕΥ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης τόνισε ότι «δεν μπορούμε να μιλάμε για ενίσχυση των σχέσεων υπό καθεστώς απειλών, παραβιάσεων της κυριαρχίας, της εδαφικής ακεραιότητας και των θεμελιωδών αρχών του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ και του Διεθνούς Δικαίου ευρύτερα».
Η πρώτη παρέμβαση Γεραπετριτη στο ΣΕΥ έγινε ανήμερα της μαύρης επετείου της τουρκικής παράνομης εισβολής στην Κύπρο και αμέσως μετά τη πρόσφατη συνάντηση του πρωθυπουργού και του Τούρκου προέδρου με την οποία σηματοδοτήθηκε η νέα σελίδα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Ο κ. Γεραπετρίτης ενημέρωσε τους Ευρωπαίους ομολόγους του για τις ελληνοτουρκικές επαφές στο Βίλνιους λέγοντας ότι η συνάντηση διεξήχθη σε θετικό κλίμα και ότι οι δύο ηγέτες συμφώνησαν πως η Ελλάδα και η Τουρκία θα συνεχίσουν τον διάλογο σε τρεις πυλώνες.
Ελληνοτουρκικές επαφες
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ο ΥΠΕΞ εξέφρασε τη βούληση να συναντηθεί άμεσα με τον Τούρκο ομόλογό του, επιβεβαιώνοντας τις πληροφορίες του OnAlert ότι προετοιμάζεται συνάντηση Γεραπετρίτη – Φιντάν μέχρι το τέλος του μηνός. «Εχω ήδη εκφράσει την ετοιμότητά μου να συναντήσω ξανά τον Τούρκο ομόλογό μου Χακάν Φιντάν, στο εγγύς μέλλον, προκειμένου να προετοιμάσω τα επόμενα βήματα», φέρεται να ανέφερε ο κ.Γεραπετριτης.
Πληροφορίες του OnAlert δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο μέχρι τα τέλη Ιουλίου να πραγματοποιηθεί και επικοινωνία των υπουργών Άμυνας Νίκου Δένδια και Γιασάρ Γκιουλέρ στο πλαίσιο των ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας που έχουν αποφασίσει Αθήνα και Άγκυρα μετά το Βίλνιους. Η επικοινωνία θα αφορά την ουσιαστική ενεργοποίηση των Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (ΜΟΕ) μεταξύ των δύο υπουργείων.
Ο ΥΠΕΞ τόνισε επίσης στους εταίρους ότι «κοινός στόχος είναι να διεξαχθεί το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας στη Θεσσαλονίκη, πριν από το τέλος του έτους».
Τουρκία – ΕΕ
Αναφορικά με τις σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας, ο υπουργός ανέφερε ότι «θεμελιώδης προϋπόθεση για οποιαδήποτε ενισχυμένη συνεργασία μεταξύ της ΕΕ και της Τουρκίας είναι η ειρήνη και η σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο. Δεν μπορούμε να μιλάμε για ενίσχυση των σχέσεων υπό καθεστώς απειλών, παραβιάσεων της κυριαρχίας, της εδαφικής ακεραιότητας και των θεμελιωδών αρχών του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ και του Διεθνούς Δικαίου ευρύτερα».
«Τούτου λεχθέντος», προσθεσε «η Ελλάδα έχει διαχρονικά υποστηρίξει τη διαδικασία ένταξης της Τουρκίας στην ΕΕ – μια διαδικασία που, πάντως, εξαρτάται από την τήρηση των γνωστών κριτηρίων και προϋποθέσεων». Ο κ. Γεραπετρίτης τόνισε ότι «υπάρχει ένα παράθυρο ευκαιρίας», αλλά προκειμένου να προχωρήσει η συνεργασία ΕΕ-Τουρκίας, η Τουρκία πρέπει να εκπληρώσει καθορισμένα κριτήρια στα πεδία που συνιστούν τη λεγόμενη «Θετική Ατζέντα», όπως συμφωνήθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο το 2021.
Κύπρος
Σε ό,τι αφορά στο Κυπριακό και με αφορμή τη 49η επέτειο από την παράνομη τουρκική εισβολή ο ΥΠΕΞ τόνισε ότι «αυτό που βλέπουμε σήμερα στην Ουκρανία συνέβη στην Κύπρο πριν από μισό αιώνα».
Όπως είπε «η λύση πρέπει να βασίζεται στα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και να ευθυγραμμίζεται με το ευρωπαϊκό κεκτημένο. Η ΕΕ, σύμφωνα και με τα πρόσφατα Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, θα πρέπει να διαδραματίζει πιο ενεργό ρόλο. Βεβαίως, οποιαδήποτε συζήτηση για λύση δύο κρατών αποκλείεται και εξυπακούεται ότι είναι καταδικαστέα κάθε προσπάθεια δημιουργίας τετελεσμένων επί του εδάφους, όπως η χρήση του παράνομου αεροδρομίου στα κατεχόμενα».
Η συζήτηση με τον Μπλίνκεν
Ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης στην παρέμβασή του κατά τη συζήτηση με τον ‘Αντονι Μπλίνκεν, ο οποίος συμμετείχε στο ΣΕΥ μέσω τηλεδιάσκεψης, χαιρέτισε την ευκαιρία για ανταλλαγή απόψεων με τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, σε συνέχεια της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στο Βίλνιους.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία
Ο Γ. Γεραπετρίτης τόνισε ότι για την Ελλάδα, η διατλαντική ενότητα αποτελεί αναγκαιότητα, ειδικά αυτή την περίοδο και ότι η υπεράσπιση της Ουκρανίας είναι θέμα αρχής. Σημείωσε ότι «δεν μπορεί να υπάρχουν αστερίσκοι στην τήρηση θεμελιωδών αρχών, όπως η κυριαρχία και η εδαφική ακεραιότητα όλων των κρατών αλλά και αυτές που κατοχυρώνει ο Χάρτης των Ηνωμένων Εθνών». Ανέφερε δε ότι η Ελλάδα συμβάλλει στην προσπάθεια, παρέχοντας στην Ουκρανία σημαντική αρωγή.
Στη συνέχεια αναφέρθηκε στην ανακοίνωση του Πρωθυπουργού κ. Μητσοτάκη την περασμένη εβδομάδα ότι η Ελλάδα θα συνεισφέρει 2,5 εκατομμύρια ευρώ στο Συνολικό Πακέτο Βοήθειας για την Ουκρανία και τόνισε πως κυρίως μέσω του λιμανιού της Αλεξανδρούπολης, η Ελλάδα διασφαλίζει την ταχεία ανάπτυξη των δυνάμεων των Συμμάχων στην ανατολική πλευρά του ΝΑΤΟ, καθώς και τη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού, όχι μόνο για την Ελλάδα, αλλά και για τις χώρες της άμεσης γειτονιάς, ιδιαίτερα μέσω της κατασκευής τερματικών σταθμών LNG, καθώς και ηλεκτρικών διασυνδέσεων.
Τα ελληνοτουρκικά, η Μεσόγειος και τα Βαλκάνια
Αναφερόμενος στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, ο ΥΠΕΞ επεσήμανε ότι την επαύριο της Συνόδου Κορυφής του Βίλνιους, η Ελλάδα και Τουρκία θα προετοιμάσουν τα επόμενα βήματα συνεργασίας. Η Ελλάδα είναι διατεθειμένη, τόνισε, να οικοδομήσει πάνω στο θετικό κλίμα, αλλά χρειάζεται να υπάρχει και ανάλογη ανταπόκριση.
Ο υπουργός σημείωσε με έμφαση ότι η χώρα μας προωθεί τη σταθερότητα και την ευημερία στα Δυτικά Βαλκάνια, υποστηρίζοντάς τα στην ευρωατλαντική τους πορεία και ότι προσφέρει απτή υποστήριξη, όπως αεροπορική αστυνόμευση, καθώς και τεχνική βοήθεια.
Ο κ. Γεραπετρίτης ανέφερε ότι «θεωρούμε τη χώρα μας γεφυροποιό δύναμη στη Νότια Γειτονιά της Ευρώπης. «Για παράδειγμα», συνέχισε, «οι σχέσεις μας με το Ισραήλ έχουν φτάσει σε εξαιρετικό επίπεδο, ενώ έχουμε αναπτύξει στενούς δεσμούς και συνεργασία με την Αίγυπτο, την Ιορδανία, τη Σαουδική Αραβία και τόσες άλλες. Ελπίζουμε ότι όλες οι χώρες της περιοχής μας, χωρίς εξαιρέσεις, θα ασπαστούν το ίδιο πνεύμα και θα πράξουν ανάλογα».
Καταληκτικά, ο ΥΠΕΞ αναφέρθηκε στην ελληνική υποψηφιότητα για μια θέση Μη Μονίμου Μέλους στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ και ανέφερε ότι Ελλάδα έχει ήδη προσεγγίσει σημαντικό αριθμό χωρών στην Αφρική, την Ασία και τη Λατινική Αμερική.
