*του Κώστα Σαρικά
Η φρεγάτα «ΚΙΜΩΝ» συμπληρώνει περίπου έναν μήνα επιχειρησιακής παρουσίας στην Κύπρο, σε μια αποστολή με ιδιαίτερο ειδικό βάρος τόσο για το Πολεμικό Ναυτικό όσο και για το ίδιο το πλήρωμα του πλοίου.
Η ανάπτυξη της πρώτης FDI HN στη Μεγαλόνησο, σε συνθήκες υψηλής έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο, αποτέλεσε την πρώτη ουσιαστικά πραγματική δοκιμασία για ένα πλοίο νέας γενιάς, το οποίο κλήθηκε σχεδόν αμέσως μετά την ένταξή του στον Στόλο να περάσει από τη θεωρία στην πράξη. Η φρεγάτα «ΚΙΜΩΝ» έφτασε στην Κύπρο μαζί με τη φρεγάτα ΨΑΡΑ στις αρχές Μαρτίου, ενώ πλέον ο σχεδιασμός προβλέπει σταδιακή αναπροσαρμογή της ελληνικής ναυτικής παρουσίας στην περιοχή, με αντικαταστάσεις πλοίων ανάλογα με τις επιχειρησιακές ανάγκες.
Αυτό από μόνο του συνιστά ένα μικρό επιχειρησιακό άλμα. Διότι μόνο σύνηθες δεν είναι να παραλαμβάνεται μια φρεγάτα με κορυφαίες δυνατότητες και να χρησιμοποιείται άμεσα σε πραγματικό περιβάλλον επιφυλακής, σε μια γεωγραφική ζώνη όπου η αεροπορική και ναυτική εικόνα μεταβάλλεται διαρκώς, όπου η απειλή από UAV, πυραύλους και ασύμμετρα μέσα δεν είναι θεωρητικό σενάριο ασκήσεων αλλά καθημερινή παράμετρος σχεδιασμού.
Η αποστολή αυτή, ανεξάρτητα από το αν τελικώς χρειάστηκε ή όχι εμπλοκή, λειτούργησε και λειτουργεί όσο το πλοίο παραμένει στην περιοχή ως σχολείο πραγματικών επιχειρήσεων για τα Στελέχη της φρεγάτας.
Από το καινούργιο πλοίο στη Μονάδα μάχης
Το σημαντικότερο ίσως όφελος για το πλήρωμα είναι ότι η φρεγάτα «ΚΙΜΩΝ» παύει να είναι ένα απλώς νέο πλοίο και μετατρέπεται σε Μονάδα μάχης με επιχειρησιακή εμπειρία. Στα χαρτιά, στις παρουσιάσεις, στις δοκιμές έως και την παραλαβή κάθε σύγχρονη φρεγάτα μπορεί να εμφανίζεται ως ένα τεχνολογικό άλμα. Η πραγματική αξία της, όμως, αρχίζει να αποτυπώνεται όταν το πλήρωμά της αποκτήσει αίσθηση του πλοίου σε πραγματικό χρόνο, στο θαλάσσιο πεδίο και σε πραγματική αποστολή.
Και αυτό ακριβώς συμβαίνει τώρα με την πρώτη ελληνική FDI. Οι αξιωματικοί, υπαξιωματικοί και ναύτες δεν εκπαιδεύονται πλέον μόνο σε εγχειρίδια, check lists και τυποποιημένα σενάρια. Μαθαίνουν το πλοίο μέσα από τη συνεχή λειτουργία του, κατανοούν στην πράξη τον ρυθμό του, τις ιδιαιτερότητες και δυνατότητες των αισθητήρων του, τη συμπεριφορά των συστημάτων του υπό πίεση, τις απαιτήσεις του Combat Information Center, τις σχέσεις μεταξύ γέφυρας, Κέντρου Πληροφοριών Μάχης, μηχανοστασίου και ομάδων υποστήριξης.
Αυτή η μετάβαση είναι κρίσιμη, καθώς το πλήρωμα δεν καλείται απλώς να χειριστεί ένα προηγμένο πλοίο αλλά να εκπαιδευτεί σε αυτό ως εργαλείο μάχης. Και αυτό δεν επιτυγχάνεται μέσα σε λίγες ημέρες ελλιμενισμού ή σε περιορισμένες θαλάσσιες δοκιμές. Χτίζεται μόνο όταν το πλοίο ζει επί εβδομάδες σε καθεστώς επιφυλακής, όπως ακριβώς συμβαίνει από τις αρχές Μαρτίου όταν η φρεγάτα τέθηκε σε επιχειρησιακή αποστολή και όχι σε πλου εκπαίδευσης.
Η αεράμυνα σε πραγματικό περιβάλλον επιτήρησης
Η φρεγάτα «ΚΙΜΩΝ» αναπτύχθηκε στην Κύπρο ακριβώς επειδή αποτελεί το πλέον προηγμένο πλοίο του Στόλου στον τομέα της αντιαεροπορικής άμυνας περιοχής. Η διαθέσιμη εικόνα για την FDI HN αναδεικνύει τον ρόλο του ραντάρ Sea Fire, του συστήματος μάχης SETIS και του συνδυασμού όπλων που της επιτρέπουν να λειτουργεί ως κόμβος αεράμυνας και διαχείρισης τακτικής εικόνας σε ένα πυκνό και απαιτητικό περιβάλλον.
Για το πλήρωμα, η αξία της αποστολής δεν βρίσκεται μόνο στο ότι υπηρετεί πάνω σε ένα πλοίο με τέτοιες δυνατότητες αλλά στο γεγονός ότι τις δοκιμάζει καθημερινά σε πραγματικό πλαίσιο επιτήρησης. Η αεράμυνα στο πεδίο δεν είναι απλή υπόθεση τεχνικής λειτουργίας ραντάρ και όπλων. Είναι κυρίως υπόθεση ρυθμού, εγρήγορσης, αξιολόγησης ιχνών, προτεραιοποίησης απειλών, συνεργασίας πολλών σταθμών και απόλυτης πειθαρχίας στη ροή πληροφορίας.
Μέσα σε έναν μήνα επιχειρήσεων, το πλήρωμα της «ΚΙΜΩΝ» αποκτά πολύτιμη τριβή στην οικοδόμηση αεροπορικής τακτικής εικόνας. Μαθαίνει να ξεχωρίζει κάθε στίγμα και απειλή να αντιδρά γρήγορα σε ξαφνικές μεταβολές, να διατηρεί υψηλή επιφυλακή επί ώρες και ημέρες χωρίς κόπωση σκέψης, να λειτουργεί σε διακλαδικό περιβάλλον με δεδομένα που δεν μένουν σταθερά αλλά ανανεώνονται συνεχώς. Και αυτή είναι εμπειρία που δεν αγοράζεται ή επιτυγχάνεται γρήγορα σε συνθήκες σχεδιασμένης εκπαίδευσης με κανένα πρόγραμμα αλλά κερδίζεται μόνο στην πρώτη γραμμή.
Ο πόλεμος επιφανείας ως διαρκής άσκηση τακτικής σκέψης
Η αποστολή στην Ανατολική Μεσόγειο δεν αφορά μόνο την αεράμυνα. Μια φρεγάτα που επιχειρεί ανοικτά της Κύπρου οφείλει να έχει πλήρη εικόνα της επιφανείας, να παρακολουθεί κινήσεις Μονάδων, να εκτιμά προθέσεις, να οργανώνει την αυτοπροστασία της και να είναι έτοιμη για γρήγορη μετάβαση από την επιτήρηση στην αντίδραση.
Εδώ ακριβώς αναδεικνύεται ένα δεύτερο μεγάλο κέρδος για το πλήρωμα της «ΚΙΜΩΝ». Η καθημερινή επιχειρησιακή δραστηριότητα το εκπαιδεύει στον σύγχρονο πόλεμο επιφανείας, ως διαρκή τακτική διαδικασία. Κάθε ίχνος στη θάλασσα, κάθε αλλαγή πορείας άλλης Μονάδας, κάθε σύνθεση της θαλάσσιας εικόνας, κάθε επίπεδο συναγερμού, κάθε ανανέωση κανόνων εμπλοκής μετατρέπεται σε πρακτικό μάθημα.
Ο surface warfare officer, οι χειριστές των κονσολών, το προσωπικό της γέφυρας, οι ομάδες επικοινωνιών και οι αξιωματικοί επιχειρήσεων εξασκούνται στο πιο πολύτιμο στοιχείο του ναυτικού πολέμου, που δεν είναι άλλο παρά η άμεση επεξεργασία δεδομένων και η ταχύτητα λήψης απόφασης.
Battle rhythm και αντοχή στη διάρκεια
Ένα από τα πιο σημαντικά αλλά λιγότερο ορατά στοιχεία κάθε αποστολής είναι το battle rhythm. Ο καθημερινός δηλαδή επιχειρησιακός ρυθμός που διαμορφώνει μια Μονάδα σε περιβάλλον παρατεταμένης επιφυλακής. Σε μια νέα φρεγάτα, όπως η «ΚΙΜΩΝ», αυτό έχει ακόμα μεγαλύτερη σημασία, επειδή το πλήρωμα δοκιμάζει τη συνολική οργανική λειτουργία του πλοίου σε βάθος χρόνου.
Η βάρδια δεν είναι απλώς μια εναλλαγή προσωπικού αλλά ο τρόπος με τον οποίο συντηρείται η μαχητική ικανότητα χωρίς φθορά στη σκέψη και στα αντανακλαστικά. Είναι η τέχνη να διατηρείται η υψηλή ετοιμότητα ακόμα και όταν επικρατεί απόλυτη ηρεμία, ώστε το πλήρωμα να μπορεί να μεταβαίνει ακαριαία σε κόκκινο συναγερμό όταν συμβεί το οτιδήποτε. Είναι η ικανότητα του Κυβερνήτη και των Στελεχών με θέση ευθύνης να κατανέμουν σωστά την ένταση, τον χρόνο ανάπαυσης, τις τεχνικές απαιτήσεις και τις εκπαιδευτικές δραστηριότητες ώστε το πλοίο να μένει συνεχώς κοφτερό. Και οι πληροφορίες αναφέρουν ότι από την πρώτη μέρα που η φρεγάτα επιχειρεί στην Κύπρο οι συναγερμοί είναι συνεχείς για την αντιμετώπιση κάθε σεναρίου.
Σε αυτό το πεδίο το διάστημα παραμονής στην Κύπρο είναι ανεκτίμητος. Το πλήρωμα χτίζει ανθεκτικότητα και λειτουργεί ως πολεμικός οργανισμός με διάρκεια. Διατηρεί συγκέντρωση όχι για δύο ώρες άσκησης, αλλά για εβδομάδες πραγματικής αποστολής. Διαχειρίζεται την ψυχολογική πίεση της αβεβαιότητας, της συνεχούς επαγρύπνησης και της πιθανής κλιμάκωσης.
Αυτοματισμοί και πλήρωμα
Η φρεγάτα «ΚΙΜΩΝ» ανήκει σε μια νέα γενιά ψηφιακών φρεγατών, με υψηλό βαθμό αυτοματισμών και προηγμένη ενοποίηση συστημάτων. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ο άνθρωπος έχει περιορισμένο ρόλο. Αντίθετα, όσο αυξάνονται οι αυτοματισμοί τόσο μεγαλώνει η απαίτηση για Στελέχη που αξιοποιούν στο μέγιστο τις δυνατότητες του πλοίου.
Αυτή είναι ίσως η μεγαλύτερη ποιοτική αλλαγή που φέρνει η αποστολή στην Κύπρο. Το πλήρωμα εξοικειώνεται με τη μετάβαση από την κλασική λογική της πλατφόρμας στη λογική του ψηφιακού πολεμικού συστήματος. Οι χειριστές δεν παρακολουθούν απλώς μεμονωμένα όργανα αλλά ένα ολοκληρωμένο οικοσύστημα αισθητήρων, όπλων, διασυνδέσεων και διαδικασιών. Οι αυτοματισμοί μειώνουν φόρτο, επιταχύνουν ροές και ενισχύουν την επίγνωση κατάστασης. Όμως απαιτούν στελέχη με κρίση, πειθαρχία και πλήρη κατανόηση της αλληλουχίας ενεργειών.
Η μακρά παραμονή στο πεδίο επιτρέπει στο πλήρωμα να ενταχθεί οργανικά στη ρουτίνα μάχης. Και αυτή η μετάβαση είναι θεμελιώδης για το μέλλον όχι μόνο της «ΚΙΜΩΝ», αλλά συνολικά του Στόλου που εισέρχεται στην ψηφιακή εποχή καθώς ακολουθούν ακόμη τρεις FDI που πρόκειται τα επόμενα χρόνια να προστεθούν στο οπλοστάσιο του Στόλου.
Η συνοχή του πληρώματος και το ομαδικό πνεύμα
Σε κάθε πολεμικό πλοίο, ειδικά σε μια φρεγάτα πρώτης γραμμής, το ομαδικό πνεύμα δεν είναι σύνθημα αλλά όρος επιβίωσης και αποτελεσματικότητας. Η αποστολή στην Κύπρο λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής συνοχής για το πλήρωμα της «ΚΙΜΩΝ», ακριβώς επειδή τα Στελέχη ζουν μαζί έναν κοινό επιχειρησιακό σκοπό, σε απαιτητικές συνθήκες, με υψηλή αίσθηση ευθύνης.
Η κοινή εμπειρία δημιουργεί δεσμούς που καμία θεωρητική εκπαίδευση στην ξηρά δεν μπορεί να προσφέρει. Ο ένας μαθαίνει τον ρυθμό του άλλου, τις δυνατότητες και τα όρια του άλλου, τον τρόπο που αντιδρά υπό πίεση. Η εμπιστοσύνη δεν χτίζεται με λόγια αλλά με επαναλαμβανόμενη κοινή πράξη. Όταν η γέφυρα γνωρίζει ότι το CIC θα δώσει γρήγορα καθαρή εικόνα, όταν το CIC ξέρει ότι το μηχανοστάσιο θα στηρίξει άμεσα κάθε απαίτηση χειρισμού, όταν ο κυβερνήτης ξέρει ότι όλη η αλυσίδα θα λειτουργήσει χωρίς τριβές, τότε το πλοίο αρχίζει να λειτουργεί ως μία ενιαία οντότητα.
Αυτό το δέσιμο είναι τεράστιο κεφάλαιο για το Πολεμικό Ναυτικό. Διότι η «ΚΙΜΩΝ» δεν χτίζει μόνο τεχνική εμπειρία αλλά πολεμική ταυτότητα. Δημιουργεί τον σκληρό πυρήνα Στελεχών που αργότερα θα μεταφέρουν γνώση, κουλτούρα και standards και στις επόμενες φρεγάτες της κλάσης.
Διδάγματα για το σύνολο του Πολεμικού Ναυτικού
Η αποστολή της «ΚΙΜΩΝ» στην Κύπρο δεν αφορά μόνο το ίδιο το πλοίο αλλά πεδίο άντλησης συμπερασμάτων για όλο το Πολεμικό Ναυτικό. Η επιχειρησιακή συμπεριφορά μιας νέας πλατφόρμας σε πραγματικό περιβάλλον προσφέρει στοιχεία για τακτικές, διαδικασίες, υποστήριξη, φόρτο προσωπικού, κύκλους συντήρησης, διαλειτουργικότητα και ανάγκες περαιτέρω βελτίωσης. Η ίδια η δημόσια εικόνα της αποστολής έχει ήδη παρουσιαστεί ως η πρώτη επιχειρησιακή ανάπτυξη της «ΚΙΜΩΝ» και ως μια πρόκληση υψηλών απαιτήσεων για το πλήρωμά της.
Το πιο μεγάλο όφελος για το πλήρωμα της «ΚΙΜΩΝ» ίσως δεν είναι ούτε τεχνικό ούτε τακτικό. Είναι ψυχολογικό και επιχειρησιακό ταυτόχρονα και αφορά την αυτοπεποίθηση που γεννιέται όταν ένα πλήρωμα αντιλαμβάνεται ότι μπορεί να σταθεί σε πραγματική αποστολή, σε πραγματική περιοχή έντασης, σε πραγματικές συνθήκες ετοιμότητας, και να ανταποκριθεί πόσο μάλλον με ένα τελευταίας γενιάς πλοίο που έρχεται να αλλάξει τα δεδομένα. Και αυτή η αυτοπεποίθηση δεν έχει καμία σχέση με εφησυχασμό αλλά αφορά το αίσθημα επάρκειας που χτίζεται μέσα από τη δοκιμασία.
Το πλήρωμα της «ΚΙΜΩΝ» βγαίνει από αυτή την πρώτη μεγάλη αποστολή πιο ώριμο, πιο δεμένο, πιο εξοικειωμένο με το πλοίο, πιο έτοιμο να διαχειριστεί σύνθετα σενάρια. Και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο στρατηγικό κέρδος. Γιατί τα πολεμικά πλοία σε κάθε εποχή όσο σύγχρονα και να είναι δεν κερδίζουν τις μάχες μόνα τους. Τις κερδίζουν τα πληρώματά τους.
