*του Κώστα Σαρικά
Η επόμενη ημέρα για τα αντιαεροπορικά συστήματα Patriot της Πολεμικής Αεροπορίας βρίσκεται ήδη στο επίκεντρο του σχεδιασμού του ελληνικού Επιτελείου, καθώς οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, οι αυξανόμενες βαλλιστικές απειλές αλλά και η ενίσχυση της «Ασπίδας του Αχιλλέα» καθιστούν επιτακτική την ανάγκη αναβάθμισης των κορυφαίων αντιαεροπορικών συστημάτων που διαθέτει η χώρα.
Σύμφωνα με πληροφορίες, βρίσκονται σε εξέλιξη διαπραγματεύσεις μεταξύ της ελληνικής πλευράς και της κατασκευάστριας εταιρείας για τον εκσυγχρονισμό των έξι ελληνικών πυροβολαρχιών Patriot, με στόχο την αναβάθμισή τους σε νεότερο επιχειρησιακό επίπεδο και τη διατήρησή τους στην πρώτη γραμμή της αεράμυνας για τις επόμενες δεκαετίες.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η Σαουδική Αραβία έχει δεσμευτεί να καλύψει το κόστος αναβάθμισης της ελληνικής Μοίρας Patriot που βρίσκεται ανεπτυγμένη στο έδαφός της από το 2021, είτε η διαδικασία πραγματοποιηθεί επί σαουδαραβικού εδάφους είτε όταν το σύστημα επιστρέψει στην Ελλάδα.
Ωστόσο, όσο η απειλή από επιθέσεις βαλλιστικών πυραύλων και UAV παραμένει υπαρκτή στην περιοχή, η διαδικασία εκσυγχρονισμού δεν μπορεί να ξεκινήσει, καθώς το ελληνικό σύστημα συνεχίζει να αποτελεί κρίσιμο τμήμα της αεράμυνας του Βασιλείου.
Οι Patriot στην πρώτη γραμμή της αντιβαλλιστικής άμυνας
Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, και κυρίως οι μαζικές επιθέσεις βαλλιστικών πυραύλων που σημειώθηκαν τους τελευταίους μήνες, επανέφεραν στο προσκήνιο τον καθοριστικό ρόλο των Patriot.
Παρά την τεράστια κατανάλωση πυραύλων αναχαίτισης από τις αμερικανικές και συμμαχικές δυνάμεις, το σύστημα απέδειξε για ακόμη μία φορά την αποτελεσματικότητά του απέναντι σε βαλλιστικές απειλές, πυραύλους cruise, UAV αλλά και επανδρωμένα αεροσκάφη.
Τα υψηλά ποσοστά επιτυχίας που καταγράφηκαν στις επιχειρήσεις αναχαίτισης οδήγησαν πολλές χώρες που διαθέτουν συστήματα Patriot στην απόφαση να προχωρήσουν σε αναβαθμίσεις των συστημάτων τους, τόσο σε επίπεδο ραντάρ όσο και σε επίπεδο λογισμικού, κέντρων διοίκησης και πυρομαχικών.
Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες που εξετάζουν σοβαρά την επόμενη ημέρα των Patriot, καθώς οι έξι πυροβολαρχίες που αποκτήθηκαν το 2003 εξακολουθούν να αποτελούν το ισχυρότερο αντιαεροπορικό και αντιβαλλιστικό όπλο των Ενόπλων Δυνάμεων.
Διαπραγματεύσεις με τη Raytheon και σχέδιο εκσυγχρονισμού
Το τελευταίο διάστημα έχουν πραγματοποιηθεί επαφές μεταξύ στελεχών της Πολεμικής Αεροπορίας, της ΓΔΑΕΕ και εκπροσώπων της αμερικανικής αμυντικής βιομηχανίας, με αντικείμενο τις δυνατότητες αναβάθμισης των ελληνικών Patriot.
Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκονται οι νέες εκδόσεις του συστήματος, οι δυνατότητες αναβάθμισης των ραντάρ, η βελτίωση των ηλεκτρονικών μονάδων διεύθυνσης πυρός, η ενσωμάτωση νέων δυνατοτήτων αντιμετώπισης βαλλιστικών απειλών αλλά και η διασύνδεση με τα υπόλοιπα συστήματα της μελλοντικής «Ασπίδας του Αχιλλέα».
Το ελληνικό επιτελείο θεωρεί ότι η επένδυση είναι απολύτως αναγκαία, καθώς οι Patriot θα αποτελέσουν τον πυλώνα της μεγάλης εμβέλειας αεράμυνας της χώρας ακόμη και μετά την είσοδο των νέων ισραηλινών συστημάτων.
Η σαουδαραβική δέσμευση
Ιδιαίτερη σημασία έχει η στάση του Ριάντ απέναντι στο ελληνικό σύστημα που επιχειρεί στη Σαουδική Αραβία.
Η ελληνική πυροβολαρχία έχει αποκτήσει εξαιρετική φήμη μετά τις επιτυχημένες επιχειρησιακές εμπλοκές της και θεωρείται από τους Σαουδάραβες ιδιαίτερα πολύτιμη για την προστασία κρίσιμων υποδομών.
Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι είναι δεδομένη η πρόθεση της σαουδαραβικής πλευράς να χρηματοδοτήσει την αναβάθμιση του συγκεκριμένου συστήματος, αναγνωρίζοντας τη συμβολή του στην αεράμυνα της χώρας όπως άλλωστε είχε συμφωνηθεί.
Μάλιστα, στις διαπραγματεύσεις εξετάζεται ακόμη και η κάλυψη του κόστους μελέτης και σχεδιασμού, ώστε το συγκεκριμένο σύστημα Patriot να αποτελέσει το «πρότυπο», πάνω στο οποίο θα βασιστεί η αναβάθμιση και των υπόλοιπων πέντε ελληνικών συστημάτων.
Πρόκειται για εξέλιξη με ιδιαίτερη σημασία, καθώς θα μπορούσε να μειώσει αισθητά το συνολικό οικονομικό βάρος του προγράμματος για την Ελλάδα.
Η απειλή δεν επιτρέπει καθυστερήσεις αλλά ούτε και αποσύρσεις
Παρά τον σχεδιασμό για αναβάθμιση, η έναρξη των εργασιών δεν μπορεί να θεωρείται άμεση.
Ο βασικός λόγος είναι ότι η κατάσταση ασφαλείας στη Μέση Ανατολή παραμένει εύθραυστη και οι απειλές από βαλλιστικούς πυραύλους και UAV εξακολουθούν να υφίστανται.
Η ελληνική δύναμη στη Σαουδική Αραβία παραμένει πλήρως επιχειρησιακή και συνεχίζει να αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της αεράμυνας της χώρας.
Επομένως, οποιαδήποτε διαδικασία εκσυγχρονισμού θα πρέπει να σχεδιαστεί με τέτοιο τρόπο ώστε να μη δημιουργηθεί επιχειρησιακό κενό ούτε για τη Σαουδική Αραβία ούτε για την Ελλάδα.
Για τον λόγο αυτό οι αποφάσεις αναμένεται να ληφθούν όταν οι συνθήκες ασφαλείας επιτρέψουν την προσωρινή απόσυρση του συστήματος από την ενεργό επιχειρησιακή δράση.
Μετά την αναβάθμιση έρχονται οι νέοι πύραυλοι
Ο εκσυγχρονισμός των συστημάτων αποτελεί μόνο το πρώτο βήμα.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό της Πολεμικής Αεροπορίας, αμέσως μετά την ολοκλήρωση της αναβάθμισης θα ακολουθήσει πρόγραμμα προμήθειας νέων πυραύλων αναχαίτισης.
Η απόκτηση σύγχρονων πυρομαχικών θεωρείται απαραίτητη, ώστε να αξιοποιηθούν πλήρως οι δυνατότητες των αναβαθμισμένων Patriot και να ενισχυθεί η αντιβαλλιστική προστασία της χώρας.
Το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στους πυραύλους PAC-3, οι οποίοι προσφέρουν σημαντικά βελτιωμένες δυνατότητες αντιμετώπισης βαλλιστικών πυραύλων σε σχέση με τις παλαιότερες εκδόσεις.
Η προμήθεια νέων πυραύλων θα αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα προγράμματα αεράμυνας της επόμενης δεκαετίας, καθώς οι ανάγκες για αποθέματα αναχαίτισης αυξάνονται συνεχώς μετά τα διδάγματα των πολέμων στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή.
Ο πυλώνας της «Ασπίδας του Αχιλλέα»
Παρά την επικείμενη ένταξη νέων ισραηλινών αντιαεροπορικών συστημάτων στο ελληνικό οπλοστάσιο, οι Patriot δεν πρόκειται να χάσουν τον πρωταγωνιστικό τους ρόλο.
Αντίθετα, θα αποτελέσουν τον ανώτερο επιχειρησιακό κρίκο της «Ασπίδας του Αχιλλέα», λειτουργώντας σε συνδυασμό με τα νέα συστήματα μικρού, μέσου και μεγάλου βεληνεκούς που προγραμματίζει να αποκτήσει η χώρα.
Με εμβέλεια εντοπισμού έως και 170 χιλιομέτρων, δυνατότητα εμπλοκής στόχων σε αποστάσεις έως 150 χιλιομέτρων και ικανότητα ταυτόχρονης αντιμετώπισης πολλαπλών αεροπορικών και βαλλιστικών απειλών, οι Patriot εξακολουθούν να αποτελούν ένα από τα πλέον αξιόπιστα αντιαεροπορικά συστήματα παγκοσμίως.
Η αναβάθμισή τους και η μελλοντική προμήθεια νέων πυραύλων αναμένεται να διασφαλίσουν ότι θα παραμείνουν η αιχμή του δόρατος της ελληνικής αεράμυνας και αντιβαλλιστικής άμυνας για πολλά ακόμη χρόνια, αποτελώντας βασικό παράγοντα αποτροπής απέναντι σε κάθε σύγχρονη απειλή.
