Εντός των επόμενων εβδομάδων αναμένεται, σύμφωνα με πληροφορίες του OnAlert, η υπογραφή της διακρατικής συμφωνίας μεταξύ Ελλάδας και Πορτογαλίας για την απόκτηση τριών μεταφορικών αεροσκαφών KC-390 Millennium. Η εξέλιξη φέρνει το πρόγραμμα της βραζιλιάνικης Embraer ένα βήμα πριν από τη συμβασιοποίηση και ανοίγει τον δρόμο για την ανανέωση ενός κρίσιμου τμήματος του στόλου της Πολεμικής Αεροπορίας.
Το βάρος μεταφέρεται πλέον στις υπογραφές, καθώς αυτές θα επιτρέψουν να προχωρήσει η υλοποίηση της προμήθειας και να αποκτήσουν συμβατική βάση οι δεσμεύσεις για τα αεροσκάφη και την υποστήριξή τους. Για το Αεροπορικό Επιτελείο ο χρόνος έχει ιδιαίτερη σημασία. Κάθε βήμα προς την ολοκλήρωση της συμφωνίας συνδέεται με τον σχεδιασμό για την ένταξη του νέου τύπου και την προετοιμασία του προσωπικού που θα αναλάβει να τον αξιοποιήσει.
Όπως έχει ήδη γράψει το OnAlert, ο στόχος παραμένει να φτάσει στην Ελλάδα το πρώτο Millennium μέσα στο 2027. Πρόκειται για τον επιδιωκόμενο χρόνο πρώτης παράδοσης, με το δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα να αποτελεί βασικό ζητούμενο της συμφωνίας που αναμένεται να υπογραφεί.
Η απόφαση που ανοίγει τον δρόμο
Σημαντικό βήμα αποτελεί η απόφαση 207/2026 του πορτογαλικού Υπουργικού Συμβουλίου, η οποία εγκρίθηκε στις 14 Οκτωβρίου και δημοσιεύθηκε στις 22 Οκτωβρίου. Αφορά ειδικά την αγορά τριών KC-390 για διάθεση στην Ελλάδα μέσω διακρατικής σύμβασης και καταγράφει το επίσημο ελληνικό αίτημα για αεροσκάφη και συνοδευτικές υπηρεσίες.
Οι προβλεπόμενες δαπάνες φτάνουν τα 589.975.907,96 ευρώ, πριν από τον προβλεπόμενο ΦΠΑ. Από αυτά, 532.894.587,68 ευρώ αφορούν τα αεροσκάφη και το αρχικό πακέτο υποστήριξης, ενώ 57.081.320,28 ευρώ καλύπτουν εξοπλισμό ηλεκτρονικού πολέμου, εκπαίδευση, πρόσθετη υποστήριξη, τεχνικές ομάδες στην Ελλάδα και διαχείριση του προγράμματος.
Η χρηματοδότηση θα προέλθει από τη διακρατική συμφωνία με την Ελλάδα.Οι δαπάνες κατανέμονται από το 2026 έως το 2031, χωρίς ο πίνακας πληρωμών να συνιστά χρονοδιάγραμμα παραδόσεων. Το έγγραφο αναφέρεται επίσης σε δικαιώματα προαίρεσης για έως δέκα πρόσθετα αεροσκάφη μέσω Πορτογαλίας, για ευρωπαϊκές ή νατοϊκές χώρες. Επομένως, πρόκειται για πλαίσιο μελλοντικών αγορών και όχι για δέκα μεταγωγικά που έχουν ήδη αγοραστεί για τον πορτογαλικό στόλο.
Η πορτογαλική διαδρομή προς την Ελλάδα
Η επιλογή της συνεργασίας με τη Λισαβόνα βρίσκεται στον πυρήνα του ελληνικού σχεδίου, όπως έχει περιγράψει το OnAlert στα ρεπορτάζ του. Η Πορτογαλία προσφέρει στην ελληνική πλευρά πρόσβαση σε ένα υφιστάμενο πρόγραμμα και σε εμπειρία που έχει αποκτηθεί από την επιχειρησιακή χρήση του αεροσκάφους.
Η σημασία αυτής της διαδρομής είναι πρακτική. Η εισαγωγή ενός νέου μεταγωγικού προϋποθέτει πολύ περισσότερα από την παραλαβή του. Απαιτεί εκπαιδευμένους χειριστές, τεχνικούς, διαδικασίες συντήρησης και οργάνωση της καθημερινής λειτουργίας. Η συνεργασία με μια αεροπορία που ήδη χρησιμοποιεί τον τύπο μπορεί να διευκολύνει αυτή τη μετάβαση και να περιορίσει τις δυσκολίες των πρώτων ετών.
Παράλληλα, το μοντέλο που έχει επιλεγεί συνδέεται με την προσπάθεια για ταχύτερη πρόσβαση στην παραγωγή. Το OnAlert είχε αποκαλύψει ήδη από τα προηγούμενα στάδια των συζητήσεων ότι η ελληνική πλευρά επιδιώκει να αξιοποιήσει το πορτογαλικό πλαίσιο, προκειμένου να εξασφαλίσει τα τρία αεροσκάφη χωρίς να ξεκινήσει μια ανεξάρτητη διαδικασία από μηδενική βάση.
Η εκπαίδευση προηγείται της πρώτης άφιξης
Στο επόμενο στάδιο ιδιαίτερο βάρος αποκτά η συγκρότηση του πρώτου ελληνικού πυρήνα ιπταμένων και τεχνικών. Η εκπαίδευσή τους προβλέπεται να πραγματοποιηθεί στην Πορτογαλία, στην Αεροπορική Βάση Νο 11 στην Beja, όπου επιχειρεί η 506 Μοίρα «Rinocerontes».
Η προετοιμασία πρέπει να προχωρήσει παράλληλα με την κατασκευή και τις διαδικασίες παράδοσης. Η ημέρα που ένα καινούργιο αεροσκάφος προσγειώνεται στην Ελλάδα αποτελεί ορόσημο, όμως η πραγματική αξία της προμήθειας αρχίζει να αποδίδει όταν μπορεί να ενταχθεί στον καθημερινό προγραμματισμό αποστολών.
Αυτό απαιτεί προσωπικό εξοικειωμένο με τις κανονικές διαδικασίες, την αντιμετώπιση έκτακτων καταστάσεων και τις ιδιαίτερες απαιτήσεις της στρατιωτικής αερομεταφοράς. Αντίστοιχα, οι τεχνικοί χρειάζονται εμπειρία στα συστήματα του τύπου, ώστε η συντήρηση και η αποκατάσταση βλαβών να υποστηρίζουν τη σταθερή διαθεσιμότητα του στόλου. Σε μια αρχική δύναμη τριών αεροσκαφών, η οργανωμένη υποστήριξη κάθε μονάδας έχει αυξημένη βαρύτητα.
Οι δυνατότητες που ενδιαφέρουν την Πολεμική Αεροπορία
Το C-390 έχει μέγιστο ωφέλιμο φορτίο έως 26 τόνους και μέγιστη ταχύτητα πλεύσης περίπου 470 κόμβων, δηλαδή 870 χιλιομέτρων την ώρα, σύμφωνα με την Embraer. Μπορεί να διαμορφωθεί για μεταφορά 80 στρατιωτών ή 66 αλεξιπτωτιστών, ενώ υποστηρίζει μεταφορά παλετοποιημένων φορτίων, οχημάτων και υγειονομικές αποστολές.
Στα τεχνικά στοιχεία του κατασκευαστή περιλαμβάνονται επίσης μέγιστο επιχειρησιακό ύψος 36.000 ποδών, πίσω ράμπα φόρτωσης και δυνατότητα επιχειρήσεων από ημιπροετοιμασμένους διαδρόμους. Η αξιοποίηση κάθε αεροδρομίου, βεβαίως, εξαρτάται από τα χαρακτηριστικά του, το βάρος του αεροσκάφους και τις συνθήκες της συγκεκριμένης αποστολής.
Για τις ελληνικές ανάγκες, ο συνδυασμός ταχύτητας και μεταφορικής ικανότητας έχει σαφή επιχειρησιακή σημασία. Σε μια αποστολή ενίσχυσης, το ζητούμενο είναι πόσο γρήγορα μπορούν να μετακινηθούν το προσωπικό και ο εξοπλισμός που απαιτούνται, αλλά και πόσο σύντομα το αεροσκάφος μπορεί να αναλάβει την επόμενη μεταφορά.
Η γεωγραφία του Αιγαίου και οι αποστάσεις στην Ανατολική Μεσόγειο δίνουν ιδιαίτερη αξία στη δυνατότητα ταχείας συγκέντρωσης δυνάμεων. Η ίδια ευελιξία είναι χρήσιμη σε αποστολές μεταφοράς ανταλλακτικών, υποστήριξης ελληνικών δυνάμεων εκτός συνόρων ή απομάκρυνσης πολιτών από περιοχές κρίσης.
Η εμπειρία του OnAlert από την πτήση στη Βραζιλία
Το OnAlert βρέθηκε στις εγκαταστάσεις της Embraer στη Βραζιλία και πέταξε με το KC-390 σε διαδρομή διάρκειας περίπου μίας ώρας, από το Σάο Ζοζέ ντος Κάμπος προς το Γκαβιάο Πεισότο. Η αποστολή επέτρεψε την άμεση γνωριμία με το αεροσκάφος που προορίζεται να ενισχύσει τις ελληνικές αερομεταφορές.
Το ψηφιακό πιλοτήριο, οι μεγάλες οθόνες και ο ηλεκτρονικός έλεγχος πτήσης fly-by-wire αποτυπώνουν τη μετάβαση σε μια διαφορετική τεχνολογική γενιά. Τα συστήματα αυτά βοηθούν το πλήρωμα να διαχειρίζεται την πτήση και τις πληροφορίες της αποστολής, ενώ η διαμόρφωση του χώρου φορτίου επιτρέπει την προσαρμογή του μεταγωγικού σε διαφορετικές ανάγκες.
Για την Πολεμική Αεροπορία, η αξιοποίηση αυτών των χαρακτηριστικών θα κριθεί στο καθημερινό έργο. Στις μεταφορές προς τις μονάδες, στην υποστήριξη ασκήσεων, στις αεροδιακομιδές και στις έκτακτες αποστολές, όπου η ταχύτητα αντίδρασης και η αξιοπιστία έχουν άμεσο αντίκτυπο στην επιτυχία της επιχείρησης.
Ο εναέριος ανεφοδιασμός διευρύνει τις επιλογές
Στη διαμόρφωση KC-390, με τον αντίστοιχο εξοπλισμό, το Millennium μπορεί να αναλάβει και ρόλο ιπτάμενου τάνκερ. Η Embraer έχει επιδείξει τη δυνατότητα ανεφοδιασμού με ατρακτίδια κάτω από τις πτέρυγες και σύστημα εύκαμπτου σωλήνα και καλάθου, γνωστό ως hose-and-drogue.
Όπως είχε επισημανθεί και στο ρεπορτάζ του OnAlert από τη Βραζιλία, η δυνατότητα αυτή παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα ελληνικά Rafale. Η επιχειρησιακή της αξιοποίηση προϋποθέτει τον κατάλληλο εξοπλισμό, την απαιτούμενη πιστοποίηση και εκπαιδευμένα πληρώματα. Η τελική ελληνική διαμόρφωση και οι συμβατικές προβλέψεις θα καθορίσουν το ακριβές εύρος των δυνατοτήτων που θα παραδοθούν.
Η προοπτική οργανικού εναέριου ανεφοδιασμού έχει ξεχωριστή βαρύτητα, καθώς επηρεάζει τη διάρκεια παραμονής των συμβατών μαχητικών στην περιοχή ενδιαφέροντος και προσφέρει περισσότερες επιλογές στον σχεδιασμό αποστολών μεγάλης απόστασης. Αποτελεί, συνεπώς, μια επιπλέον διάσταση της προμήθειας που αξίζει να παρακολουθηθεί καθώς οριστικοποιείται η συμφωνία.
Η μεταφορά δυνάμεων ως προϋπόθεση αντίδρασης
Η απόκτηση νέων μεταγωγικών έχει σημασία για το σύνολο των Κλάδων. Μια μονάδα που χρειάζεται ενίσχυση, μια αεροπορική δύναμη που μετασταθμεύει ή ένα κλιμάκιο που αναπτύσσεται στο εξωτερικό εξαρτώνται και από τη δυνατότητα έγκαιρης μεταφοράς των ανθρώπων και των υλικών τους. Η αερομεταφορά συνδέει τον σχεδιασμό με την παρουσία δυνάμεων στο σημείο όπου απαιτούνται.
Το κρίσιμο μέγεθος είναι επομένως το συνολικό μεταφορικό έργο που μπορεί να παραχθεί σε συγκεκριμένο χρόνο. Πόσα φορτία μπορούν να μετακινηθούν, πόσες αποστολές μπορούν να εκτελεστούν διαδοχικά και πόσα αεροσκάφη παραμένουν διαθέσιμα για μια έκτακτη ανάγκη. Σε αυτή την εξίσωση, η ταχύτητα πτήσης πρέπει να συνοδεύεται από αποτελεσματική εξυπηρέτηση στο έδαφος.
Η υποδοχή του Millennium δημιουργεί έτσι ανάγκη συνολικής προετοιμασίας. Από τον προγραμματισμό των πληρωμάτων και την οργάνωση της φόρτωσης έως την εξασφάλιση ανταλλακτικών, κάθε επιμέρους λειτουργία επηρεάζει το τελικό αποτέλεσμα. Η επιτυχία θα αποτυπωθεί στη δυνατότητα της Πολεμικής Αεροπορίας να ανταποκρίνεται με συνέπεια στις τακτικές υποχρεώσεις της και, ταυτόχρονα, να διατηρεί περιθώριο αντίδρασης όταν προκύπτουν απρόβλεπτες απαιτήσεις.
Η υποστήριξη θα καθορίσει την απόδοση της επένδυσης
Η συζήτηση για τα νέα μεταγωγικά συνδέεται και με την προοπτική συμμετοχής της Ελληνικής Αεροπορικής Βιομηχανίας. Όπως ανέφερε το OnAlert, Embraer και ΕΑΒ υπέγραψαν τον Μάιο μνημόνιο για τη διερεύνηση δυνατοτήτων συντήρησης, επισκευής και γενικής επισκευής των μελλοντικών ελληνικών C-390.
Η ανάπτυξη εγχώριας τεχνικής δυνατότητας μπορεί να ενισχύσει τη συνέχεια της υποστήριξης, εφόσον συνοδευτεί από συγκεκριμένο έργο, εκπαίδευση και τις αναγκαίες υποδομές. Το ουσιαστικό όφελος θα προκύψει από την ικανότητα να αντιμετωπίζονται εγκαίρως οι ανάγκες του στόλου και να περιορίζονται οι περίοδοι κατά τις οποίες ένα αεροσκάφος παραμένει εκτός αποστολών.
Αυτό είναι και το μεγάλο στοίχημα της επόμενης ημέρας. Τα τρία Millennium καλούνται να δώσουν μεγαλύτερη ευελιξία στον σχεδιασμό των Ενόπλων Δυνάμεων και σταθερότητα στην εκτέλεση του μεταφορικού έργου. Για να αποδώσουν, η παράδοση, η εκπαίδευση και η τεχνική υποστήριξη πρέπει να προχωρήσουν συντονισμένα.
Η αναμενόμενη υπογραφή εντός των επόμενων εβδομάδων αποτελεί το καθοριστικό επόμενο βήμα. Με αυτήν, η προμήθεια θα περάσει από την προετοιμασία στην υλοποίηση, με το ενδιαφέρον να στρέφεται πλέον στους συμβατικούς χρόνους παράδοσης και στην ετοιμότητα υποδοχής του πρώτου ελληνικού KC-390
