Οι εκτοξεύσεις κατευθυνόμενων βλημάτων SPIKE στο Βόρειο Κρητικό Πέλαγος και τα πλήγματα στην παροπλισμένη φρεγάτα «Μπουμπουλίνα» έδωσαν την πιο πρόσφατη, ηχηρή εικόνα μιας σχέσης που αποκτά βάθος. Ελληνικές και ισραηλινές μονάδες στο ίδιο πεδίο, πραγματικά πυρά, νέα όπλα και συνεργασία που δοκιμάζεται στην πράξη.
Λίγες ημέρες αργότερα, στην παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου στη Θεσσαλονίκη, τα ισραηλινής προέλευσης συστήματα αναμένεται να έχουν διακριτή παρουσία ανάμεσα στα νέα μέσα των Ενόπλων Δυνάμεων. Οι εποχούμενοι SPIKE NLOS και τα στοιχεία των συστημάτων SPYDER, David’s Sling και Drone Dome αλλά και τα αεροπορικά όπλα Rampage και Spice αποτυπώνουν τη διεύρυνση μιας συνεργασίας που αγγίζει πλέον την ξηρά, τη θάλασσα και τον αέρα.
Η μεγάλη εικόνα προκύπτει όταν οι επιμέρους εξελίξεις συνδεθούν. Η Ελλάδα επιλέγει ισραηλινή τεχνολογία για κρίσιμες ανάγκες της άμυνάς της, οι δύο πλευρές ενισχύουν τη συνεκπαίδευση και η σύγκλιση συμφερόντων στην Ανατολική Μεσόγειο γίνεται εντονότερη. Με την τουρκική πολιτική να αποτελεί ολοένα σημαντικότερο κοινό παράγοντα ανησυχίας, η στρατηγική σχέση αποκτά υλικό αντίκρισμα.
Οι SPIKE έδειξαν τη νέα ισχύ των μικρών μονάδων
Οι βολές αποδοχής των SPIKE είχαν συγκεκριμένο επιχειρησιακό περιεχόμενο. Κανονιοφόρος τύπου «Μαχητής» και Σκάφος Ανορθόδοξου Πολέμου Mark V πραγματοποίησαν επιτυχημένες εκτοξεύσεις, ενώ βολές κατευθυνόμενων βλημάτων εκτέλεσαν και οι ισραηλινές μονάδες. Στόχος ήταν η παροπλισμένη «Μπουμπουλίνα», η οποία στη συνέχεια βυθίστηκε από τορπίλη SUT ελληνικού υποβρυχίου.
Η παρουσία των Αρχηγών ΓΕΕΘΑ, ΓΕΝ και Στόλου, μαζί με τον Αρχηγό του ισραηλινού Ναυτικού, υπογράμμισε τη σημασία της δραστηριότητας.
Η συνάντηση των δύο Αρχηγών Ναυτικών στη φρεγάτα «Ψαρά» συμπλήρωσε την επιχειρησιακή εικόνα με συζήτηση για την ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο και τη διεύρυνση της συνεργασίας. Άλλωστε όλο και πιο συχνή είναι η επαφή των δύο Επιτελείων με συνεχείς επισκέψεις και επαφές σε ανώτατο επίπεδο.
Για το Πολεμικό Ναυτικό, η ένταξη της οικογένειας SPIKE αλλάζει τον ρόλο μικρών Μονάδων. Η δυνατότητα προσβολής με κατευθυνόμενα όπλα ακριβείας αυξάνει τις επιλογές των πληρωμάτων και επιτρέπει σε πλοία περιορισμένου εκτοπίσματος να αναλαμβάνουν αποστολές με ισχυρότερη υποστήριξη πυρός.
Στο περιβάλλον των νησιών, όπου οι αποστάσεις, οι ακτές και οι συνεχείς αλλαγές της τακτικής εικόνας απαιτούν ευελιξία, αυτή η δυνατότητα αποκτά ιδιαίτερη αξία. Η αξιοποίησή της απαιτεί έγκαιρο εντοπισμό, ασφαλή αναγνώριση και συντονισμό, δηλαδή ακριβώς τις διαδικασίες που πρέπει να καλλιεργούνται μέσα από τη συνεκπαίδευση.
Η ισραηλινή παρουσία στην παρέλαση
Στη Θεσσαλονίκη, το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στους εποχούμενους SPIKE NLOS και στην αναμενόμενη παρουσίαση στοιχείων του SPYDER και του David’s Sling, μαζί με το Drone Dome. Όπως έχει καταγράψει το OnAlert, η γενική δοκιμή έδωσε ήδη μια πρώτη εικόνα της νέας τεχνολογίας που θα παρουσιαστεί.
Κάθε σύστημα αντιστοιχεί σε διαφορετική ανάγκη. Οι SPIKE ενισχύουν την προσβολή στόχων εδάφους και επιφανείας. Τα αντιαεροπορικά συστήματα συνδέονται με την προστασία δυνάμεων και υποδομών. Το Drone Dome αφορά ειδικά την αντιμετώπιση μη επανδρωμένων απειλών, οι οποίες έχουν αλλάξει τις απαιτήσεις προστασίας ακόμη και μικρών μονάδων.
Η παρουσία αυτών των μέσων έχει ισχυρό συμβολισμό. Παρουσιάζει στο κοινό την κατεύθυνση του εξοπλιστικού σχεδιασμού και τη βαρύτητα που αποκτά το Ισραήλ ως εταίρος. Η πλήρης επιχειρησιακή δυνατότητα, ωστόσο, θα κριθεί από την ένταξη, την εκπαίδευση και τη διασύνδεση των συστημάτων. Η εμφάνιση ενός εκτοξευτή ή ενός βλήματος στην παρέλαση δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι έχει ολοκληρωθεί η συγκρότηση μιας επιχειρησιακής μονάδας.
Ο «Θόλος» δίνει στρατηγικό βάθος
Το μεγαλύτερο πεδίο συνεργασίας αφορά τη νέα αρχιτεκτονική αεράμυνας. Τα ρεπορτάζ του OnAlert έχουν αναδείξει τον συνδυασμό SPYDER, Barak MX και David’s Sling, με προηγμένα ραντάρ ELM-2084 και εθνική διοίκηση και έλεγχο. Η ουσία βρίσκεται στη συνεργασία των επιμέρους μέσων. Ένα δίκτυο αεράμυνας πρέπει να εντοπίζει μια απειλή, να αξιολογεί την πορεία και την επικινδυνότητά της και να επιλέγει το κατάλληλο διαθέσιμο όπλο. Η προστασία από αεροσκάφη, πυραύλους και drones απαιτεί διαφορετικές λύσεις, οι οποίες πρέπει να λειτουργούν συντονισμένα.
Για την Ελλάδα, αυτή η λογική συνδέεται με την ανάγκη προστασίας νησιών, αεροδρομίων, ναυστάθμων και άλλων κρίσιμων εγκαταστάσεων. Η γεωγραφική διασπορά αυξάνει τις απαιτήσεις και καθιστά απαραίτητη τη σωστή κατανομή αισθητήρων και όπλων.
Η συνεργασία με το Ισραήλ αποκτά εδώ μακροχρόνιο χαρακτήρα. Ένα τέτοιο πρόγραμμα δημιουργεί ανάγκες συνεχούς τεχνικής συνεργασίας, εκπαίδευσης, υποστήριξης και αναβαθμίσεων. Για την Αθήνα, βασικό κριτήριο επιτυχίας παραμένει ο εθνικός έλεγχος της λειτουργίας του δικτύου και η δυνατότητα να προσαρμόζεται στις ελληνικές επιχειρησιακές απαιτήσεις.
PULS και η προοπτική του Predator Hawk ER
Στο Πυροβολικό, οι PULS αποτελούν μια ακόμη μεγάλη σύνδεση με την ισραηλινή αμυντική βιομηχανία. Η ελληνική προμήθεια αφορά 36 εκτοξευτές, με τους πρώτους να αναμένονται στα τέλη του 2027, σύμφωνα με το πρόσφατο ρεπορτάζ του OnAlert. Το σύστημα επιτρέπει τη χρήση διαφορετικών πυρομαχικών από την ίδια πλατφόρμα. Αυτή η ευελιξία δίνει στο Επιτελείο τη δυνατότητα να σχεδιάζει αποστολές ανάλογα με την απόσταση και τη φύση του στόχου, διατηρώντας κοινή βάση εκπαίδευσης και υποστήριξης.
Πρόσθετο ενδιαφέρον δημιουργεί ο Predator Hawk ER. Όπως αποκάλυψε το OnAlert, οι Ισραηλινοί έχουν πραγματοποιήσει επιτυχημένες δοκιμές της έκδοσης αυξημένου βεληνεκούς και έχουν ενημερώσει για πρόθεση αποδέσμευσής της προς την Ελλάδα, εφόσον ζητηθεί. Η προοπτική αφορά αποστάσεις μεγαλύτερες από τα 300 χιλιόμετρα της σημερινής έκδοσης.
Η απόκτησή του παραμένει ενδεχόμενη μελλοντική επιλογή. Εφόσον προχωρήσει, θα διευρύνει τις δυνατότητες κρούσης σε βάθος. Η πραγματική ισχύς των PULS θα εξαρτηθεί παράλληλα από τα αποθέματα πυρομαχικών, την αξιοπιστία των πληροφοριών στόχευσης και την ικανότητα των μονάδων να παραμένουν διαθέσιμες σε παρατεταμένη κρίση.
SPIKE σε ξηρά και αέρα
Οι SPIKE συνδέουν περισσότερους από έναν Κλάδους των Ενόπλων Δυνάμεων. Πέρα από τις ναυτικές εφαρμογές, τα εποχούμενα συστήματα του Στρατού Ξηράς και η εγκατάσταση στα Apache διευρύνουν το ελληνικό δίκτυο όπλων ακριβείας.
Η αναβάθμιση των Apache AH-64A+ με ισραηλινή συνδρομή αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα συνεργασίας που αξιοποιεί υπάρχον υλικό. Όπως έχει γράψει το OnAlert, το πρόγραμμα περιλαμβάνει νέα ηλεκτροοπτικά και ηλεκτρονικά συστήματα, ενώ προβλέπεται η δυνατότητα χρήσης SPIKE NLOS από επιλεγμένα ελικόπτερα.
Η βελτίωση του εντοπισμού και της αναγνώρισης στόχων έχει άμεση σχέση με την αποτελεσματική αξιοποίηση του οπλισμού. Παράλληλα, η συνεργασία Ελλήνων και Ισραηλινών τεχνικών δημιουργεί εμπειρία που θα χρειαστεί στην υποστήριξη των ελικοπτέρων.
Το κοινό τεχνολογικό υπόβαθρο μπορεί να διευκολύνει την ανταλλαγή εμπειρίας. Κάθε πλατφόρμα, όμως, έχει διαφορετικές απαιτήσεις. Η κανονιοφόρος, το όχημα και το Apache χρειάζονται τις δικές τους πιστοποιήσεις, διαδικασίες και εκπαίδευση. Εκεί θα κριθεί η μετατροπή της προμήθειας σε σταθερή επιχειρησιακή ικανότητα.
Rampage και SPICE για τα ελληνικά F-16
Στην Πολεμική Αεροπορία, οι πύραυλοι Rampage και οι συλλογές καθοδήγησης SPICE αποτελούν τις δύο χαρακτηριστικές ισραηλινές επιλογές για την ενίσχυση της κρούσης ακριβείας. Τα όπλα αυτά συνδέονται με τη δυνατότητα των ελληνικών μαχητικών να προσβάλλουν στόχους από μεγαλύτερη απόσταση, περιορίζοντας την ανάγκη προσέγγισης σε ισχυρά προστατευόμενες περιοχές. Η αξία τους πρέπει να υπολογίζεται μαζί με τις δυνατότητες των αεροσκαφών, τον σχεδιασμό της αποστολής και την εικόνα της αντίπαλης αεράμυνας.
Το Rampage και οι SPICE είναι διαφορετικές κατηγορίες όπλων. Η ένταξή τους προσφέρει περισσότερες επιλογές στον σχεδιασμό μιας αποστολής, ανάλογα με τον στόχο και τις συνθήκες.
Για τη συνεργασία Ελλάδας και Ισραήλ, το αεροπορικό σκέλος προσθέτει ακόμη έναν τομέα ανταλλαγής τεχνικής και επιχειρησιακής εμπειρίας. Η αποτελεσματικότητα θα εξαρτηθεί από την ολοκλήρωση της ενσωμάτωσης, την πιστοποιημένη χρήση και τη συστηματική εκπαίδευση των πληρωμάτων.
Από τις ασκήσεις στη σύγκλιση επιχειρησιακής αντίληψης
Οι κοινές δραστηριότητες δίνουν διάρκεια στη σχέση. Ήδη στις αρχές Σεπτεμβρίου, οι φρεγάτες «Ύδρα» και «Νικηφόρος Φωκάς» είχαν συνεκπαιδευτεί με ισραηλινές μονάδες στην Ανατολική Μεσόγειο, όπως ανακοίνωσε το Πολεμικό Ναυτικό. Οι βολές του Οκτωβρίου προσθέτουν ένα ακόμη ουσιαστικό βήμα.
Η επαναλαμβανόμενη συνεργασία επιτρέπει στα πληρώματα να γνωρίζουν διαδικασίες, περιορισμούς και απαιτήσεις συντονισμού. Η διαλειτουργικότητα χρειάζεται συστηματική εξάσκηση, ιδιαίτερα όταν συμμετέχουν διαφορετικοί τύποι πλοίων, αεροσκάφη και όπλα.
Σε επίπεδο επιχειρησιακής αντίληψης, η σύγκλιση αφορά την έγκαιρη προειδοποίηση, την ταχεία αξιοποίηση πληροφοριών, την προστασία από συνδυασμένες επιθέσεις και την κρούση ακριβείας. Αυτά είναι τα κοινά ζητούμενα που προκύπτουν από τις επιλογές συστημάτων και τη συνεκπαίδευση. Η διαπίστωση αυτή αποτελεί ανάλυση της πορείας της συνεργασίας, χωρίς να προϋποθέτει δημοσιοποιημένο ενιαίο πολεμικό δόγμα.
Η Τουρκία ως κοινός παράγοντας ανησυχίας
Η ενίσχυση της σχέσης έχει σαφές γεωπολιτικό υπόβαθρο. Για την Ελλάδα, ο σχεδιασμός αποτροπής συνδέεται με την προστασία της κυριαρχίας και των Κυριαρχικών Δικαιωμάτων της. Για το Ισραήλ, οι συγκρούσεις συμφερόντων με την Άγκυρα αποκτούν διαφορετικές εκφάνσεις, από τη Συρία έως την Ανατολική Μεσόγειο.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η ισραηλινή καταδίκη της επικύρωσης του τουρκολιβυκού μνημονίου, στις 21 Οκτωβρίου. Το ισραηλινό υπουργείο Εξωτερικών αντέδρασε άμεσα. Συνέδεσε το μνημόνιο με παραβίαση Κυριαρχικών Δικαιωμάτων στενών συμμάχων του και απέδωσε στην Τουρκία αποσταθεροποιητικό ρόλο στην περιοχή.
Η θέση αυτή δίνει συγκεκριμένο περιεχόμενο στη σύγκλιση. Η τουρκική πολιτική αντιμετωπίζεται και από τις δύο πλευρές ως παράγοντας που επηρεάζει την ασφάλεια και τα συμφέροντά τους. Οι προτεραιότητες των δύο κρατών παραμένουν διακριτές, αλλά σε κρίσιμα ζητήματα πλησιάζουν.
Αυτό ενισχύει την αξία της στρατιωτικής συνεργασίας, χωρίς να συνιστά αυτομάτως εγγύηση στρατιωτικής συνδρομής σε κάθε πιθανή κρίση. Για την Αθήνα, η σχέση αποκτά σημασία επειδή συνδυάζει πολιτική στήριξη, πρόσβαση σε τεχνολογία και διαρκή επαφή των Ενόπλων Δυνάμεων.
Το ελληνικό αποτύπωμα στα προγράμματα
Για την ελληνική πλευρά, η διεύρυνση των αγορών δημιουργεί και μια ευκαιρία που πρέπει να αξιοποιηθεί βιομηχανικά. Όσο περισσότερα συστήματα αποκτώνται από τον ίδιο εταίρο, τόσο μεγαλύτερη σημασία αποκτούν οι συμφωνίες για τεχνική υποστήριξη στην Ελλάδα, εκπαίδευση προσωπικού και συμμετοχή ελληνικών εταιρειών. Η πρακτική αξία είναι άμεση καθώς μια μονάδα χρειάζεται γρήγορη αποκατάσταση βλαβών, διαθέσιμα ανταλλακτικά και τεχνικούς που γνωρίζουν τον εξοπλισμό. Σε περίοδο έντασης, οι δυνατότητες αυτές επηρεάζουν την αντοχή της άμυνας όσο και ο αρχικός αριθμός των συστημάτων που έχουν αγοραστεί.
Το ίδιο ισχύει για τη διαχείριση της πληροφορίας. Η ελληνική διοίκηση πρέπει να έχει ολοκληρωμένη εικόνα και δυνατότητα λήψης αποφάσεων με βάση τις εθνικές προτεραιότητες. Η συνεργασία με έναν στενό εταίρο αποδίδει περισσότερο όταν ενισχύει αυτή την αυτονομία και δίνει στις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις περισσότερες επιλογές.
Γι’ αυτό και η επιτυχία της νέας φάσης θα κριθεί στις λεπτομέρειες των συμβάσεων και στην εφαρμογή τους. Η μεταφορά γνώσης, η διατήρηση ειδικευμένου προσωπικού και η δυνατότητα υποστήριξης στον χρόνο είναι τα στοιχεία που μπορούν να μετατρέψουν το σημερινό εξοπλιστικό κύμα σε μόνιμο πλεονέκτημα.
Η επόμενη δοκιμασία είναι η διάρκεια
Το βάθος της συνεργασίας θα μετρηθεί τελικά σε παραδόσεις, διαθεσιμότητες, επαρκή πυρομαχικά και δυνατότητα ελληνικής υποστήριξης. Θα μετρηθεί επίσης στην ουσιαστική συμμετοχή της εγχώριας βιομηχανίας και στην ικανότητα των Επιτελείων να αξιοποιούν τα νέα μέσα μέσα σε ενιαίο εθνικό σχεδιασμό.
Η εικόνα από το Κρητικό Πέλαγος δείχνει ήδη την κατεύθυνση. Οι κοινές βολές μετατρέπουν την πολιτική εγγύτητα σε επιχειρησιακή εμπειρία. Τα συστήματα της παρέλασης και τα προγράμματα που ακολουθούν διευρύνουν το πεδίο αυτής της σχέσης.
Η ελληνοϊσραηλινή στρατηγική συνεργασία γίνεται ισχυρότερη επειδή αποκτά καθημερινό αντικείμενο. Πληρώματα που εκπαιδεύονται μαζί, τεχνικοί που συνεργάζονται και όπλα που εντάσσονται στον ελληνικό σχεδιασμό δημιουργούν δεσμούς με διάρκεια. Σε μια Ανατολική Μεσόγειο με διαρκείς ανατροπές, αυτή είναι η σημαντικότερη εξέλιξη πίσω από τις εντυπωσιακές εικόνες των εκτοξεύσεων.
